Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2025 r. sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 września 2022 r. nr 2401-IOV4.4103.110.2022/KD UNP: 2401-22-194752 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 5 września 2022 r. znak: 2401-IOV4. 4103. 110.2022/KD, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik) z 15 czerwca 2022 r. znak: [...] wydane w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r. do 28 lutego 2023 r.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. W deklaracjach VAT-7 złożonych do [...] Urzędu Skarbowego w K. za grudzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r. W. O. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A (dalej: Skarżący) wykazał kwotę do zwrotu za ww. okresy rozliczeniowe w terminie 60 dni.

W celu zbadania zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za wskazane powyżej miesiące Naczelnik przeprowadził czynności sprawdzające, w ramach których kilkakrotnie przedłużył termin zwrotu podatku wykazanego przez Skarżącego w deklaracjach VAT-7 za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r.

20 kwietnia 2022 r. Naczelnik wszczął kontrolę podatkową, w toku której postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. znak: [...], doręczonym 29 czerwca 2022 r., przedłużył termin zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. do 28 lutego 2023 r.

W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że zadeklarowana nadwyżka podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. powstała w latach wcześniejszych. Dodał, że według ustaleń kontroli [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwietniu 2017 r. została zawyżona o kwotę 681.072,00 zł, co wynika z ustaleń zawartych w wynikach kontroli celno-skarbowych za okresy: od stycznia do grudnia 2015 r., od stycznia do grudnia 2016 r., od stycznia do kwietnia 2017 r. Wyjaśnił, że ustalone nieprawidłowości w tych okresach mają wpływ na rozliczenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w deklaracjach VAT-7 za okresy od maja 2017 r. do marca 2020 r. W celu sprawdzenia zasadności zwrotu za wykazane miesiące, 20 kwietnia 2022 r. Naczelnik wszczął kontrole podatkowe za okresy od maja do grudnia 2017 r. oraz od stycznia 2018 r. do marca 2020 r. W toku kontroli za okres od maja do grudnia 2017 r. ustalił, że zawyżono podatek naliczony z tytułu faktury wystawionej na rzecz O. H.. Ponadto dodał, iż pomimo kierowanych do Skarżącego wezwań do przedłożenia dokumentów, dokumenty te nie zostały dostarczone, a podatnik nie skontaktował się w tej sprawie, dlatego też organ pierwszej instancji wezwał zgłoszone przez Skarżącego biuro rachunkowe do udostępnienia dokumentów firmy A dla potrzeb kontroli. Dokumenty te zostały pobrane 25 maja 2022 r.

Naczelnik wskazał także, iż rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2018 r. do marca 2020 r. są nadal weryfikowane i wymagają wyjaśnienia powstałych wątpliwości, sprawdzenia transakcji z kontrahentami i skierowania korespondencji do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów.

2.2. Na ww. postanowienie, pełnomocnik strony - doradca podatkowy złożył zażalenie nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż z dokumentacji zgromadzonej w ramach czynności sprawdzających i kontroli celno-skarbowej wynika, że brak jest możliwości pozyskania, innego niż zgromadzono, materiału dowodowego w sprawie transakcji nabycia nieruchomości, która zdaniem organu stanowi materię inicjującą zwrot podatków. Prowadzone kontrole nie mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a tym samym brak jest dowodów pozwalających na zastosowanie innej stawki podatku od towarów i usług dla przedmiotowej transakcji.

Na poparcie prezentowanego stanowiska Skarżący przywołał wyroki WSA w Gliwicach w sprawach o sygn. akt: I SA/GI 1086/21, I SA/GI 1087/21 i I SA/GI1120/21, którymi Sąd uchylił postanowienia Dyrektora dotyczące przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r., uznając przedłużanie tych terminów za bezprawne.

2.3. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał ww. postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności przedłużenia przez Naczelnika zadeklarowanego przez skarżącego zwrotu bezpośredniego z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty i marca.

Dalej Dyrektor przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawne, w tym 87 ust. 2 u.p.t.u., wskazując na jego materialnoprawny charakter. Dyrektor zbadał, czy wszystkie postanowienia organu pierwszej instancji zostały wydane (i doręczone) przed upływem terminu do dokonania zwrotu. W tych ramach wskazał, że termin zwrotu bezpośredniego z tytułu podatku od towarów i usług za:

- grudzień 2019 r. przypadał na 23 marca 2020 r. i był przedłużany kolejno do:

✓ 30 czerwca 2020 r., postanowieniem z 13 marca 2020 r., doręczonym 20 marca 2020 r.,

✓ 31 grudnia 2020 r., postanowieniem z 27 kwietnia 2020 r., doręczonym 30 kwietnia 2020 r.,

✓ 31 marca 2021 r., postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., doręczonym 23 grudnia 2020 r.,

✓ 30 września 2021 r., postanowieniem z 16 marca 2021 r., doręczonym 30 marca 2021 r.,

✓ 31 grudnia 2021 r., postanowieniem z 15 września 2021 r., doręczonym 29 września 2021 r.,

✓ 30 czerwca 2022 r., postanowieniem z 15 grudnia 2021 r., doręczonym 29 grudnia 2021 r.,

- luty 2020 r. przypadał na 22 maja 2020 r. i był przedłużany kolejno do:

✓ 31 grudnia 2020 r., postanowieniem z 27 kwietnia 2020 r., doręczonym 30 kwietnia 2020 r.,

✓ 31 marca 2021 r., postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., doręczonym 23 grudnia 2020 r.,

✓ 30 września 2021 r., postanowieniem z 16 marca 2021 r., doręczonym 30 marca 2021 r.,

✓ 31 grudnia 2021 r., postanowieniem z 15 września 2021 r., doręczonym 29 września 2021 r.,

✓ 30 czerwca 2022 r., postanowieniem z 15 grudnia 2021 r., doręczonym 29 grudnia 2021 r.,

- marzec 2020 r. przypadał na 23 czerwca 2020 r. i był przedłużany kolejno do:

✓ 31 grudnia 2020 r., postanowieniem z 2 czerwca 2020 r., doręczonym 12 czerwca 2020 r.,

✓ 31 marca 2021 r., postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., doręczonym 23 grudnia 2020 r.,

✓ 30 września 2021 r., postanowieniem z 16 marca 2021 r., doręczonym 30 marca 2021 r.,

✓ 31 grudnia 2021 r., postanowieniem z 15 września 2021 r., doręczonym 29 września 2021 r.,

✓ 30 czerwca 2022 r., postanowieniem z 15 grudnia 2021 r., doręczonym 29 grudnia 2021 r.

Mając na uwadze powyższe postanowienia organu pierwszej instancji zostały wydane i doręczone przed upływem terminu do dokonania zwrotu.

Dalej Dyrektor argumentował, iż w przedmiotowej sprawie wątpliwości co do zasadności zwrotu różnicy podatku wykazanej przez Skarżącego w deklaracjach VAT-7 za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. swój początek wzięły w toku kontroli celno-skarbowej prowadzonej przez [...] Urząd Celno-Skarbowy w G. za 2015 r. Ustalono wówczas, że Skarżący nabył od S Sp. z o.o. nieruchomość za cenę 4.182.000,00 zł i ujął powyższy zakup w rejestrze zakupów oraz rozliczył w deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r., wykazując kwotę 775.678,00 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy i systematycznie wykazywała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia, aż do grudnia 2019 r., kiedy to zadeklarowała kwotę do zwrotu na rachunek bankowy, a następnie w lutym i marcu 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy wątpliwości te okazały się uzasadnione, bowiem w wydanym wyniku kontroli celno-skarbowej z 3 grudnia 2021 r. za okres od stycznia do grudnia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. uznał, iż nie przysługuje Skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturze z 30 grudnia 2015 r., nr [...], w kwocie 782.000,00 zł z tytułu zakupu nieruchomości od S Sp. z o.o., a także stwierdził inne nieprawidłowości, które miały wpływ na rozliczenie w podatku od towarów i usług za kontrolowane okres, a tym samym na kwotę wykazanego przez zwrotu podatku. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z 23 czerwca 2022 r. znak: [...], którą organ zmienił rozliczenie i określił zobowiązania podatkowe w podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2015 r.

W wyniku kontroli celno-skarbowej z 16 grudnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego stwierdził, że faktury nabycia usług od B Sp. z o.o. nie stwierdzają rzeczywistego nabycia. W związku z tym zmieniło się rozliczenie i zamiast wykazanych przez Skarżącego kwot nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres wystąpiły zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r., co z kolei przekłada się na rozliczenia w kolejnych okresach rozliczeniowych.

Również w wydanym dla Skarżącego wyniku kontroli celno-skarbowej z 27 stycznia 2022 r. za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. stwierdził nieprawidłowości w rozliczeniu, poprzez zawyżenie kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwietniu 2017 r. o 681.072,00 zł.

Nieprawidłowości w rozliczeniu w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2015 r. do kwietnia 2017 r. mają wpływ na rozliczenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w deklaracjach VAT-7 za okresy od maja 2017 do marca 2020 r. Dlatego też zostały przez Naczelnika wszczęte kontrole podatkowe za okresy od maja do grudnia 2017 r. oraz od stycznia 2018 r. do marca 2020 r.

Reasumując, Naczelnik zasadnie uznał istnienie przesłanek wskazujących na konieczność przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. Skoro Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. prowadzi kontrolę celno-skarbową za okres od stycznia do kwietnia 2017 r., a Naczelnik prowadzi kontrole za okresy od maja do grudnia 2017 r. oraz od stycznia 2018 r. do marca 2020 r., które nie zostały zakończone do dnia upływu terminu zwrotu, a mają ono wpływ na rozliczenie za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r., przedłużenie terminu zwrotu podatku było zasadne. Ustalenia dokonane w toku prowadzonych wobec Skarżącego kontroli mają wpływ na wysokości zadeklarowanej kwoty do zwrotu. Dla ustalenia rzeczywistego charakteru transakcji konieczne będzie zweryfikowanie nie tylko dokumentów Skarżącego, ale również dokumentów kontrahentów. Tym samym, skoro weryfikacja rozliczeń nie została dokonana (zakończona), to organ podatkowy zasadnie przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r.

2.4. W skardze na ww. postanowienie Dyrektora pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, tj.: art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 125 § 1 i § 2 oraz art. 87 ust. 2 u.p.t.u.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika i umorzenie postępowania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podnosił, iż niedochowanie terminu wynikającego z przepisu art. 87 ust. 2 u.p.t.u. powoduje rażące naruszenie tego przepisu. Podkreślił, że organy podatkowe uważają, że kwota zwrotu podatku związana jest z nieprawidłowym opodatkowaniem transakcji nabycia nieruchomości w grudniu 2015 r. przez Skarżącego. Dodał, że przez okres 7 lat licząc od daty złożenia deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r., w tym trwające przez półtora roku czynności sprawdzające i kontrole podatkowe, nie wyjaśniono tego zagadnienia, co jego zdaniem powoduje naruszenie przepisów art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 i § 2 O.p.

Dalej pełnomocnik podnosił, że organy podatkowe są w posiadaniu wiedzy, iż likwidator spółki S nie dysponuje żadnymi dokumentami spółki. Protokół badania ksiąg i ewidencji Skarżącego z 25 lutego 2022 r. znak: [...] za rok 2015 nie zawiera ustaleń dotyczących transakcji nabycia nieruchomości od spółki S. Podkreśla, że na dzień dokonania transakcji obie jej strony były czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Transakcja miała miejsce, co uwiarygadnia nie tylko akt notarialny, ale i wpis w księgach wieczystych. Pełnomocnik strony podnosi także, że organy podatkowe nie posiadają żadnej dokumentacji podatkowej sprzedawcy, a nawet wcześniejszego właściciela tej nieruchomości. Wskazuje, że nie ustalono, czy doszło do pierwszego zasiedlenia w rozumieniu przepisów u.p.t.u., a jeżeli tak, to kiedy to miało miejsce. Ponadto nie przesłuchano notariusza, który poświadczył zawarcie transakcji obrotu przedmiotową nieruchomością. Bez ustalenia powyższego nie można twierdzić, że była możliwość zastosowania zwolnienia w podatku od towarów i usług, co skutkowałoby wadliwością faktury sprzedaży i brakiem prawa do odliczenia.

Zdaniem pełnomocnika wskazane przez organ drugiej instancji kontrole prowadzone przez Naczelnika i Naczelnika [...] Urzędu, Celno-Skarbowego w G. za lata 2017-2020 nie mają wpływ na przedłużenie żądanych zwrotów podatków, gdyż nie dotyczą one podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r., kiedy to miała miejsce transakcja powodująca powstanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu, a zatem kontrole te nie mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy.

Pełnomocnik podnosi również, że Dyrektor nie wskazuje żadnej przesłanki przedłużenia zwrotu, czym rażąco naruszył przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u.

Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16 pełnomocnik stwierdza, że dwuletni termin zwrotu podatku trudno uznać za rozsądny w szczególności gdy wyczerpano możliwości pozyskania materiału dowodowego kluczowego dla wyjaśnienia sprawy.

W dalszej części skargi pełnomocnik strony przedstawił zastrzeżenia do protokołu kontroli podatkowej z 8 lipca 2022 r. w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2017 r., a także wskazał, że kontrola za okresy od stycznia 2018 r. do marca 2020 r. jest w toku. Zdaniem pełnomocnika kontrole te nie są prawnie skuteczne, a jeśli za takie zostaną uznane, to nie mogą przyczynić się do ustalenia prawidłowości zastosowania stawki podatku od towarów i usług dla transakcji zakupu nieruchomości w grudniu 2015 r.

2.5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

3.2. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności przedłużenia skarżącemu do dnia 30 września 2021 r. terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za gru dzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r.

Wskazać także należy, że wcześniej wydane przez Naczelnika postanowienia w toku czynności sprawdzających odnoszące się odrębnie do grudnia 2019 r., lutego 2020 r. i marca 2020 r. sprawdzających były już przedmiotem kontroli tut. Sądu odpowiednio w sprawach o sygn. I SA/Gl 1086/21, I SA/Gl 1087/21, I SA/Gl 1120/21. Skargi kasacyjne Dyrektora od powołanych wyżej orzeczeń zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami w sprawach I FSK 742/22, I FSK 743/22, I FSK 744/22. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z uwagi na analogiczne uzasadnienie przez Dyrektora przedłużenia terminu zwrotu za okresy nim objęte, skład orzekający odwoła się do argumentacji w tych wyrokach zawartej.

3.3. W tych ramach przypomnieć należy, iż podstawę wydania postanowienia organu pierwszej instancji w tym przedmiocie art. 87 ust. 2 u.p.t.u., z którego m. in. wynika, że naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć termin zwrotu podatku do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego, jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w toku kontroli podatkowej, która wbrew zarzutom skargi przeprowadzona została zgodnie z przepisami prawa.

Natomiast z przytoczonego przepisu wynika, że zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku, zwrotu podatku VAT winna być weryfikowana przez organ co do zasady, a gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości, wówczas wszczyna procedurę przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Przy czym w doktrynie i orzecznictwie akcentowany jest wyjątkowy i szczególny charakter instytucji przedłużenia zwrotu podatku jako odstępstwa od zasady neutralności VAT, co implikuje stwierdzenie, iż dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (por. A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołany tam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 217/14 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2008 r., sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008, nr 8, poz. 136). Korzystanie z możliwości przedłużenia terminu zwrotu podatku, jako odstępstwo od zasady zwrotu w terminie określonym ustawowo, powinno być zatem zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których prawo podatnika winno ustąpić potrzebie ochrony interesów budżetowych państwa. Ten szczególny charakter analizowanej instytucji, niewątpliwie dolegliwej dla podatnika, pociąga za sobą określone obowiązki po stronie organu podatkowego w postaci konieczności należytego i wyczerpującego uzasadnienia stanowiska o potrzebie przedłużenia terminu zwrotu, tak by nie było wątpliwości, że w danej sprawie rzeczywiście istnieje konieczność dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu różnicy podatku, zgodnie z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźniania realizacji praw podatnika. Tym samym organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania powołanego przepisu, powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (określając, jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości. Innymi słowy, powinny wykazać, co wzbudziło ich wątpliwość (np. wskazać na istniejące rozbieżności, czy nieścisłości tudzież braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć, dlaczego uznały, że zachodzi potrzeba dalszej weryfikacji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 stycznia 2019 r. I FSK 2268/18; z 12 grudnia 2018 r. I FSK 1840/18). Tylko takie sporządzenie uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT może sprostać wymogom procesowym przewidzianym w Ordynacji podatkowej, w tym zasadzie przekonywania (art. 124 O.p.) i zasadzie budowania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), a w konsekwencji uchronić organ przed zarzutem nadużywania instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, że organ podatkowy podejmując decyzję o tym, czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie u.p.t.u., musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. Organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r. I FSK 20139/15).

Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na wymóg sporządzenia należytego uzasadnienia postanowienia przedłużającego termin zwrotu. I tak, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 16 lipca 2014 r., I SA/Bk 217/14 wyjaśnił, że organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

Sąd orzekający w sprawie w całości podziela powyższej powołane orzeczenia sądów i stanowisko doktryny, przyjmując je za własne.

Podkreślić w sprawie należy, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin wnioskowanego przez skarżącego zwrotu, powinno wskazywać konkretne przyczyny dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być tylko sam fakt wydania postanowienia i powołanie się na ogólne powody dalszej weryfikacji, zwłaszcza gdy te same ogólnie jedynie nakreślone przyczyny stanowią podstawę kolejnego przedłużenia terminu dokonania zwrotu.

3.4. Taka sytuacja w ocenie Sądu zaistniała w tej sprawie. Powodem niedokonania zwrotu nie mogą być przytaczane w każdym kolejnym postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu za grudzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r. są te same okoliczności konieczności zakończenia kontroli celno-skarbowej prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. Organ podatkowy przedłużając termin zwrotu różnicy podatku, każdorazowo zobowiązany jest bowiem wskazać na powód takiego postanowienia i przedstawić stronie powody przedłużenia terminu, odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy na dany moment prowadzenia postępowania, w tym przypadku czynności sprawdzających. Organ zobowiązany jest każdorazowo przedstawić istniejące wątpliwości powodujące konieczność dalszej weryfikacji rozliczenia za dany okres.

Oceniając uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić, że nie wynika z niego, jakie konkretnie okoliczności uzasadniały kolejne przedłużenie terminu zwrotu za grudzień 2019 r., luty 2020 r. i marzec 2020 r.

Zdaniem Sądu takie postępowanie narusza podstawowe zasady procedury podatkowej wyrażone w art. 120, art. 121 i art. 124 O.p., czyli odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy.

Zasadnie twierdzi Skarżący, że zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia co do przyczyn i zasadności przedłużenia postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. terminu zwrotu podatku VAT za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. Tym samym uznać należało, że z zaskarżonego postanowienia nie wynikają wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku.

Przypomnieć także należy, że Naczelnik kilkakrotnie w toku czynności sprawdzających przedłużał termin zwrotu podatku za grudzień 2019 r., luty i marzec 2020 r. Natomiast 20 kwietnia 2022 r. wszczęte zostało wobec skarżącego kontrola, w toku której postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. Naczelnik przedłużył termin zwrotu podatku za ww. okres do 28 lutego 2023 r.

Organ odwoławczy nie wskazał jakie konkretnie czynności sprawdzające ma zamiar wykonać organ pierwszej instancji. Wyjaśnił jedynie, że dokumenty, których nie dostarczył Skarżący, pobrane zostały przez biuro rachunkowego prowadzące obsługę Skarżącego. Natomiast rozliczenia Skarżącego są nadal weryfikowane. Organ odwoławczy nie wykazał jakie okoliczności przemawiają za koniecznością kontynuacji czynności sprawdzających oraz weryfikacją zasadności zwrotu bezpośredniego wykazanego przez podatnika. Nie wskazał także jakie czynności organ pierwszej instancji ma wykonać, aby uzasadnić konieczność przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT.

Reasumując, aby organ mógł przedłużyć termin zwrotu podatku VAT muszą wystąpić okoliczności, które wskazują, że istnieje potrzeba dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika (zasadności zwrotu), a ocena, czy potrzeba taka występuje nie może być dowolna, ale musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego.

Brak wskazania na konkretne okoliczności faktyczne i powołanie się na przedłużające się czynności sprawdzające nie spełnia przesłanki z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Stanowi to jednocześnie naruszenie powyższych przepisów, jak również podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art.122, art. 124, a także art. 217 § 2 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

3.5. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie organu.

Organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę uwzględni ocenę prawną Sądu, w szczególności w zakresie wymogów uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku. Wykaże i przedstawi okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą składa się: uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł, opłata od pełnomocnictwa -17 zł oraz wynagrodzenie doradcy podatkowego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687).