Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat A. W.-S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Burmistrz S., na podstawie art. 60 – 61 oraz art. 106 ust. 3b i 5 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., zwanej w skrócie "u.p.s."), por rozpatrzeniu sprawy dotyczącej ustalenia odpłatności skarżącej J. D. i Gminy S. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w N. nad N. - uchylił z dniem [...] marca 2019 r. decyzję własną z [...] listopada 2018 r. [...] w sprawie odpłatności za pobyt w DPS w N. nad N. i ustalił odpłatność w następujący sposób:

- od 1 marca do [...] marca 2019 r. od skarżącej kwotę [...]zł,

- od 1 marca do [...] marca 2019 r. od Gminy S. kwotę [...]zł, stanowiącą różnicę między średnim kosztem utrzymania miesięcznego ustalonego przez Starostę N. w wysokości [...] zł miesięcznie, a opłatą wnoszoną przez zobowiązaną osobę na rzecz domu pomocy społecznej,

- od [...] kwietnia 2019 r. od skarżącej kwotę [...]zł,

- od [...] kwietnia 2019 r. od Gminy S. kwotę [...]zł miesięcznie, stanowiącą różnicę między średnim kosztem utrzymania miesięcznego ustalonego przez Starostę N. w wysokości [...] zł miesięcznie, a opłatą wnoszoną przez zobowiązaną osobę na rzecz domu pomocy społecznej.

W odwołaniu skarżąca zakwestionowała prawidłowość ustalenia jej dochodu przez organ.

Podniosła, że jej jedynym dochodem jest renta rodzinna, która po dokonanej [...] marca 2019 r. waloryzacji wynosi od [...] marca 2019 r. [...] zł brutto, a po potrąceniach [...] zł netto.

Ponadto wskazała, że otrzymana w październiku 2018 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwota [...]zł netto wyrównania to spłata zaległości organu rentowego. Nie może być zatem traktowana jako dodatkowy dochód podzielony na kwotę [...]zł na miesiąc. Zdaniem odwołującej mając na uwadze tożsamość świadczeń sumowanie otrzymanej zaległości z dochodem bieżącym stanowi niedopuszczalne zawyżanie jej dochodu, którego była pozbawiona przez wiele miesięcy w związku z pobytem w [...].

Wobec tego według odwołującej organ przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt w DPS winien brać pod uwagę jako podstawę otrzymywany przez skarżącą dochód z renty w kwocie [...]zł netto. W konsekwencji obciążająca skarżącą kwota w myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. nie powinna przekraczać kwoty [...]zł stanowiącej 70 % faktycznego dochodu miesięcznego skarżącej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium ustaliło, że miesięczny dochód skarżącej składa się ze świadczenia rentowego z ZUS w kwocie [...]zł, wyrównania w kwocie [...]zł (14.433,30 zł podzielone przez 12 miesięcy) i zasiłku pielęgnacyjnego (184,42 zł) - razem [...] zł z czego 70 % wynosi [...] zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. podstawę obliczenia dochodu stanowi każdy przychód, niezależnie od tytułu i źródła jego uzyskania. Co do zasady bierze się pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jednakże w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącej [...] zł, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 pkt u.p.s.)

Kolegium podniosło, że brak wskazania w ustawie literalnie podstaw do wliczenia środków uzyskanych konkretnie ze spłaty renty do kwoty dochodu, od której uzależniona jest opłata za pobyt w domu pomocy społecznej nie może oznaczać luki w prawie w sytuacji, gdy treść art. 8 ust. 11 u.p.s. wskazuje w sposób ogólny na wpływ uzyskania jednorazowego dochodu, przewyższającego, w przypadku skarżącej (na gruncie art. 8 ust. 11 u.p.s.) pięciokrotnie dochody "zwykłe". Brak wątpliwości co do zaliczenia dochodu z powyższej spłaty renty do takiego dochodu jednorazowego wystarcza do jego włączenia do treści określonego w ustawie pojęcia dochodu jednorazowego.

W skardze do sądu administracyjnego J. D. podniosła, że organ ustalił odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uwzględniając dochód tj. świadczenie rentowe, zasiłek pielęgnacyjny oraz spłatę świadczenia rentowego za okres od [...] grudnia 2017 r. do [...] października 2018 r. Skarżąca zarzuciła organowi, że dwukrotnie wliczył do dochodu świadczenie rentowe – raz jako dochód bieżący, a drugi raz jako dochód jednorazowy, intepretując jego wysokość w świetle art. 8 ust. 11 u.p.s.

Skarżąca podkreśliła, że spłata świadczenia z ZUS wynikała z tego, że w okresie bezpośrednio przed zamieszkaniem w DPS przebywała w [...], w szpitalu w Leipzig. Z tego powodu nie pobierała świadczenia rentowego, które jej przysługiwało. Innego dochodu w tym okresie nie uzyskała.

Zdaniem skarżącej dochód uzyskany w wyniku spłaty świadczenia emerytalnego winien być wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s., który wskazuje, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

Skarżąca podkreśliła, że wydana decyzja jest krzywdząca i narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy wobec prawa są równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej przez Sąd sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w skrócie "u.p.s."). W świetle przepisów tej ustawy organ dokonał właściwej oceny, że ustalając dochód skarżącej należało zastosować art. 8 ust. 11 u.p.s. wobec wystąpienia dochodu jednorazowego, a niezależnie od tego uwzględnić wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu z tytułu renty rodzinnej.

Stosownie do treści art. 59 ust. 1 u.p.s. właściwy organ decyzją ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu.

Pojęcie dochodu oraz sposób jego ustalania zawiera art. 8 ust. 3 u.p.s. W myśl tego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Zatem dla w celu ustalania dochodu na potrzeby decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych wpływów, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 marca 2019 r. (sygn. akt I OSK 3321/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) katalog wyjątków od zasady ustalania dochodu zamieszczonej w art. 8 ust. 3 u.p.s. nie podlega wykładni rozszerzającej. Tym samym wszystkie przychody - poza wyrażonymi w art. 8 ust. 4 u.p.s. - wlicza się do dochodu. Należy też zauważyć – jak wskazał NSA w ww. wyroku – że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., to ogół wpływów pochodzących z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust. 11 art. 8.

Zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Jedynym kryterium zaliczenia dochodów jednorazowych do dochodu miesięcznego jest zatem przekroczenie pięciokrotności kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dochód uzyskany w ten sposób podlegał będzie rozliczeniu zgodnie z regułą wyrażoną w art. 8 ust. 11 u.p.s. – niezależnie od tego, że owo jednorazowe świadczenie powstało w wyniku skumulowanej wypłaty świadczeń.

W przedmiotowej sprawie nie było sporne, że w październiku 2018 r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł tytułem spłaty renty rodzinnej. Dochód ten przekracza pięciokrotnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. tj. [...] zł. Zasadne było zatem zastosowanie do tego dochodu, jako dochodu uzyskanego jednorazowo (a nie za dany, z góry określony okres, jak w art. 8 ust. 12 u.p.s.) art. 8 ust. 11 u.p.s. tj. rozliczenia go w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Należy przy tym zauważyć, że skoro skarżąca uzyskała w październiku 2018 r. spłatę za okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., to stosując regułę z art. 8 ust. 12 należałoby ów dochód jednorazowy podzielić na 10 części, a nie na 12, co dałoby większą kwotę niż przyjętą przez organ [...] zł.

Nie jest także zasadny zarzut "dwukrotnego" wliczenia do dochodu skarżącej świadczenia rentowego – raz jako dochodu na bieżąco wypłacanego, a drugi raz – jako dochodu jednorazowego. Należy zauważyć, że w art. 8 ust. 3 u.p.s. ustawodawca wskazał na dochody "miesięczne", natomiast w art. 8 ust. 11 (jak też w art. 8 ust. 12) u.p.s. wskazał na odrębne zasady obliczania dochodów w przypadku odpowiednio - kiedy dany dochód jest dochodem wypłaconym jednorazowo przekraczającym pięciokrotność kryterium dochodowego albo kiedy dany dochód jest wypłacany za "dany okres". Dochody uzyskiwane w warunkach określonych w art. 8 ust. 11 i art. 8 ust. 12 u.p.s. należy zatem potraktować jako odrębne źródło dochodów – nawet w przypadku, kiedy są wynikiem "skumulowania" zaległych świadczeń.

Ze względu na powyższe uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.