Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 września 2019 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 306a, 306b, 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 900 z późn. zmian.), dalej O.p., po rozpatrzeniu zażalenia J.B. (dalej także strona, skarżący) od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 26 czerwca 2019r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Naczelnik US wydał w dniu 4 czerwca 2019r. na wniosek strony zaświadczenie o zaleganiu w podatkach, z którego wynika, że zaległości podatkowe według stanu na ww. dzień wynoszą ogółem 30.622,00 zł.

Pismem z dnia 17 czerwca 2019r. strona wniosła o stwierdzenie przedawnienia zaległości podatkowych i wystawienie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Naczelnik US, po przeprowadzeniu analizy pod względem przedawnienia zaległości wymienionych w zaświadczeniu z dnia 4 czerwca 2019r., postanowieniem z dnia 26 czerwca 2019 r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści z uwagi na istnienie na dzień wydania postanowienia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z innych źródeł za 2008 r. w kwocie 7.711,00 zł oraz w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2009r., od stycznia do kwietnia 2010r.,od czerwca do października 2010r., grudzień 2010r. w łącznej kwocie 22.911,00 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia strony nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia Naczelnika US. Organ wskazał w uzasadnieniu, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji, na dzień wydania ww. postanowienia nie mógł wydać zaświadczenia zgodnego z żądaniem strony, ponieważ stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jego wydania wskazywał na istnienie ww. zaległości podatkowych.

Odnosząc się do twierdzenia strony dotyczącego nieskutecznego powiadomienia jej o czynnościach egzekucyjnych, co w konsekwencji nie mogło spowodować przerwania biegu terminu przedawnienia, organ odwoławczy wskazał, że w piśmie z dnia 12 lipca 2019r. Naczelnik US przedstawił szczegółowy przebieg przeprowadzonych czynności egzekucyjnych i zastosowanych środków egzekucyjnych, które miały wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 Ordynacji podatkowej. Zastosowane środki prezentuje także materiał dowodowy w aktach sprawy. Wynika z nich, że przed upływem terminu przedawnienia strona każdorazowo została powiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego, o czym świadczą potwierdzenia osobistego odbioru kierowanych do strony na adres T., ul. K. zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, czy też zajęcia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Wobec powyższego, nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że korespondencja doręczana jej była domyślnie. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości podatkowych, o których mowa w postanowieniu Naczelnika US z dnia 26 czerwca 2019 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie dowodów, art. 59 § 9 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że doszło do przerwania biegu przedawnienia zaległości, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu, art. 7, art. 8 i art. 9 oraz szczególnie art. 10 § 1 i art. 81a Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe strona zaskarżyła "decyzję" w całości i jednocześnie wniosła o dopuszczenie dowodów załączonych do niniejszej skargi, uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, orzeczenie wyrokiem przedawnienia roszczeń zgłaszanych przez organ zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, powołanie biegłego z zakresu pisma w celu sprawdzenia autentyczności potwierdzeń odbioru zawiadomienia o egzekucji, przerywających bieg terminu jako odebranych przez skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje stanowisko o przedawnieniu zaległości podatkowych na nim ciążących kwestionując skuteczność doręczenia mu zawiadomień o zastosowaniu środków egzekucyjnych. Wskazał, że były one wysyłane na adres, który po pierwsze nie był jego adresem zamieszkania, tylko adresem prowadzenia działalności gospodarczej, a po drugie był on nieaktualny. Zarzucił, że Naczelnik US nie sprawdził stanu faktycznego w bazie PESEL, z której wynika, że skarżący nigdy nie mieszkał pod ww. adresem, tj. ul. K. w T. Podniósł też, że korespondencja ta była odbierana przez nieznaną osobę, widniejący na potwierdzeniach odbioru podpis nie jest jego podpisem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia dotyczącego wniosku skarżącego o potwierdzenie niezalegania w podatkach, wskutek przedawnienia spornych zaległości podatkowych.

Z akt sprawy wynika, że na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia, zgodnie z będącą w posiadaniu organu dokumentacją na skarżącym ciążyły zaległości podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z innych źródeł za 2008 r. w kwocie 7.711,00 zł oraz w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2009r., od stycznia do kwietnia 2010r.,od czerwca do października 2010r., grudzień 2010r. w łącznej kwocie 22.911,00 zł.

Skarżący domagał się wydania postanowienia o niezaleganiu w podatkach twierdząc, że powyższe zaległości podatkowe uległy przedawnieniu wobec nieskutecznego doręczenia mu zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych. Organ natomiast wywodził, że z posiadanych przez niego danych wynika, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, a akta zawierają potwierdzenia osobistego odbioru kierowanych do skarżącego zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 306a Ordynacji podatkowej zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1), potwierdza ono stan faktyczny lub prawny istniejący w dacie jego wydania (§ 3), wydawane jest w granicach żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę (§ 4) a organ zobowiązany jest je wydać przed upływem 7 dni od daty złożenia wniosku (§ 5). Z kolei z art. 306b Ordynacji podatkowej wynika, że zaświadczenie potwierdzające określone fakty lub stan prawny oparte powinno być na danych wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub na "innych danych" znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1), a przed wydaniem tegoż zaświadczenia organ może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). Jeśli zaś chodzi o zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach to organ wydaje je nie tylko na podstawie własnej dokumentacji, ale także na podstawie informacji uzyskanych od innych organów podatkowych (art. 306e § 1 O.p.).

Zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach podmiotu, któremu je wydano (tj. wnioskodawcy), nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko tę sytuację, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu. Stanowi odzwierciedlenie stanu wiedzy organów odnośnie faktów czy stosunków prawnych, które wprost wynikają ze stosownych rejestrów, ewidencji i innych baz danych. W tym wypadku organ pełni funkcję dysponenta bazy danych, na podstawie których przepisy Ordynacji podatkowej nakazują mu wydawanie zaświadczeń, a nie jako organu rozstrzygającego w sposób władczy o obowiązkach podatnika, wynikających z materialnych norm prawa podatkowego (art. 306a § 3 O.p.). Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym, a nie oświadczeniem kształtującym te fakty lub stan prawny (por. J. Brolik i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 306a ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex, 2013, wyd. V, oraz wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 1.12.2011 r., sygn. akt I SA/Rz 671/11, oraz WSA w Białymstoku z dnia 15.12.2009 r., sygn. akt II SA/Bk 493/09, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaświadczenie musi zawierać prawdziwe i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9.04.2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1438/12). Jeżeli, jak już to wyżej zaznaczono, zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, to należy uznać, że skoro problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z jej żądaniem nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17.07.2014r., sygn. akt I SA/Po 199/14).

Co szczególnie istotne, w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych w zakresie zgodności z przepisami prawa tego, co w przedmiocie objętym żądaniem wynika z materiałów, na których się opiera. Nie do niego zatem należy ocena, czy to, co w tym materiale jest lub winno być jest prawidłowe, lecz ma jedynie obowiązek na podstawie tego materiału ustalić, jak ów przedmiot się przejawia w tym materiale (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.11.2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1612/08). Treścią zaświadczenia musi być jedynie pozytywne załatwienie wniosku osoby ubiegającej się o jego wydanie, jeśli posiadana przez organ dokumentacja pozwala na potwierdzenie faktu lub stanu prawnego. Natomiast w sytuacji, gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać jedynie orzeczenie odmawiające wydania zaświadczenia (por. wyrok NSA z dnia 11.01.2000 r., sygn. akt I SA/Wr 2709/98).

Podkreślić także należy, że również możliwość prowadzenia przez organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie sprowadza się wyłącznie do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Przedmiotem tego postępowania nie może więc być analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych. Na postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.08.2014 r., sygn. akt III SA/Wa 725/14). W drodze zaświadczenia organ nie może rozstrzygać kwestii merytorycznych, na przykład tego, czy dane zobowiązanie wygasło (wyrok NSA z dnia 15.02.2012 r., sygn. akt II FSK 1533/10). W tym przypadku chodzi bowiem o postępowanie uproszczone, które nie może przekształcić się w postępowanie podatkowe, czy kontrolne. Inne są bowiem cele tych postępowań i odmiennie kształtują się w tych przypadkach obowiązki organu (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., I FSK 1739/14). Dlatego też, jak już wyżej wskazano, "niezbędne" postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ewentualnych dysponentów tych danych. Przedmiotowe postępowanie wyjaśniające nie może natomiast być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2000 r., V SA 760/00 - publ. LEX nr 50109).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wydane w tej sprawie postanowienie odzwierciedla dane znajdujące się w posiadaniu organu. Skoro z danych tych wynika, że na skarżącym ciążą zaległości podatkowe, które nie uległy przedawnieniu, bowiem doszło do przerwania biegu tego terminu w związku z doręczeniem skarżącemu zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych, to organ nie mógł stwierdzić przedawnienia zaległości podatkowych i wydać zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Jak już wyżej wskazano, organ nie mógł w tym postępowaniu weryfikować prawidłowości posiadanych danych. Wydane postanowienie nie narusza zatem art. 306a, 306b i 306c O.p. W tym stanie rzeczy dokonana przez organ odwoławczy ocena, prowadząca do uznania, że brak jest podstaw do wydania skarżącemu zaświadczenia o treści przez niego wskazanej jest zgodna z prawem.

Stwierdzenie, że wydane w tej sprawie postanowienie jest prawidłowe, nie oznacza jednocześnie przesądzenia, że ciążące na skarżącym zaległości podatkowe nie uległy przedawnieniu. Nie jest wykluczone, że rację ma skarżący, iż zawiadomienia o zastosowanych środkach egzekucyjnych nie były mu skutecznie doręczane i że nie doszło wobec tego do przerwania biegu przedawnienia. Rzecz jednak w tym, że rozstrzygnięcie tych wątpliwości co do skuteczności ww. doręczeń wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym być może – jak wnosi skarżący – dowodu z opinii biegłego grafologa, co jest niedopuszczalne w ramach czynności zmierzających do wydania (bądź odmowy wydania) zaświadczenia. Nie można bowiem przyjąć, aby w zakresie uproszczonego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do wydania w stosunkowo krótkim terminie (najpóźniej siedmiu dni) zaświadczenia, możliwe było dokonywanie tego rodzaju czynności. Skarżącemu przysługują inne środki prawne, w ramach których kwestia przedawnienia ciążących na nim zaległości podatkowych może podlegać merytorycznemu zbadaniu i zostać wiążąco rozstrzygnięta.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.