Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) del. WSA Maria Jagielska Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Po 90/09 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 90/09 oddalił skargę M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]wszczął wobec M. G. postępowanie egzekucyjne, z tytułu nie uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania w P. w 2004 r.

M. G. złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie powyższego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu stwierdził, że nie jest osobą zobowiązaną, ponieważ od 2000 r. mieszka i pracuje w K. W 2004 r. nie przebywał w P., zatem nie mógł korzystać z miejsc parkingowych.

Zarząd Dróg Miejskich w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., wydanym na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.), uznał zarzuty M. G. za niezasadne. W uzasadnieniu tego stanowiska wskazano, że obowiązek wnoszenia opłat za korzystanie z płatnych miejsc parkingowych na terenie miasta P. w 2004 r., wynikał z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz uchwały nr XXXIV/269/IV/2003 Rady Miasta P. z 2 grudnia 2003 r. w sprawie ustalania w P. strefy płatnego parkowania, stawek opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. W związku z tym zarzut oparty na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący nieistnienia obowiązku nie mógł być uznany za zasadny. W ocenie Zarządu Dróg Miejskich nie zachodzi również błąd co do osoby zobowiązanej. Według poczynionych ustaleń M. G. w 2004 r. był właścicielem pojazdy o nr rejestracyjnych [...], za którego postój nie wniesiono opłaty. Zarząd Dróg Miejskich wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. poinformował M. G., że w sytuacji, gdy pojazdem posługiwała się inna osoba, właściciel może uwolnić się od obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wskazując użytkowników pojazdu. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Okoliczność, że M. G. mieszka w K. nie dowodzi, że samochód nie został zaparkowany w P., w strefie płatnego parkowania. Nieopłacony postój pojazdu został potwierdzony w wezwaniu – raporcie.

M. G. złożył zażalenie na to postanowienie podnosząc, że organ nie ustosunkował się do złożonych zarzutów opartych na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 4 p.e.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. nr 19, poz. 115, ze zm.; dalej: ustawa o drogach publicznych), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Na podstawie art. 13f ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat publicznych pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość określa rada gminy (rada miasta). Dowodem powstania zobowiązania z tytułu opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania w P. jest wezwanie-raport wystawiany przez kontrolera strefy, po stwierdzeniu nieopłaconego postoju. Jest to dokument ścisłego zarachowania i stanowi dowód na parkowanie w strefie bez opłaty. Przy wezwaniu do zapłaty z dnia [...] maja 2007 r. dołączono zestawienia raportów, z których wynika brak dokonania opłaty za parkowanie w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] października 2002 r. oraz [...] października 2004 r. Zobowiązany nie wykazał, że użytkownikiem pojazdu w dniu [...] października 2004 r. była inna osoba.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę M. G. zauważył, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie wspomnianych opłat, pobiera się - na podstawie art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych - opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, która nie może przekroczyć 50 zł oraz sposób jej pobierania. Uchwałą nr XXXIV/269/IV/2003 z 2 grudnia 2003 r. (Dz. Urz. Województwa W. nr 191, poz. 3562) Rada Miasta P. uregulowała kwestie związane z ustaleniem strefy płatnego parkowania, stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania. Jak wynika z powołanych przepisów obowiązek ponoszenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, a także opłaty dodatkowej spoczywa na podmiocie korzystającym ze strefy płatnego postoju. Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej z powodu nieopłacenia postoju w strefie płatnego parkowania wynika z mocy prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w razie nieuregulowania opłaty za parkowanie, na właścicielu pojazdu spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, ponieważ domniemywa się, że użytkownikiem pojazdu jest z reguły jego właściciel. Wierzyciel jest w stanie ustalić wyłącznie dane właściciela pojazdu parkującego bez dokonanej opłaty w strefie płatnego parkowania na podstawie numeru rejestracyjnego jego pojazdu. Nie jest natomiast w stanie określić faktycznego użytkownika pojazdu i dlatego ciężar obalenia przyjętego domniemania, że użytkownikiem pojazdu jest właściciel, spoczywa na właścicielu pojazdu.

Zdaniem Sądu jest bezsporne, że M. G. w 2004 r. był właścicielem samochodu F. E. nr rejestracyjny [...]. Z dokumentacji (wezwania-raportu) znajdującej się w aktach sprawy wynika, że samochód ten został zaparkowany [...] października 2004 r. o godzinie 11:18 w P. przy ul. G. Wierzyciel informował skarżącego o konieczności wskazania i uprawdopodobnienia, kto był faktycznym użytkownikiem pojazdu, dla uwolnienia się od obowiązku uregulowania opłaty dodatkowej z powodu nieopłacenia postoju. M. G. nie przekazał wierzycielowi takiej informacji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie należycie wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności. Okoliczność, że skarżący od 2000 r. mieszka w K. nie dowodzi, że błędnie uznano go za osobę zobowiązaną do uiszczenia opłaty dodatkowej. Zamieszkiwanie poza P. nie wyklucza możliwości przyjazdu do tego miasta i zaparkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania.

M. G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 13 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13f ustawy o drogach publicznych poprzez błędną interpretację prowadzącą do uznania zasadności nałożenia opłaty dodatkowej na osobę, która nie korzystała z płatnego miejsca parkingowego;

- art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż na podstawie prawa własności samochodu można nałożyć na właściciela samochodu obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej;

- art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że przepisu ten tworzy domniemanie, iż to właściciel jest użytkownikiem samochodu;

- art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez nieuzasadnione przerzucenie na stronę obowiązku obalenie domniemania nie wynikającego z przepisów prawa,

2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik

sprawy, tj.

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia na przepisach prawa i oparcie rozstrzygnięcia na bliżej niesprecyzowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym pozostającym w sprzeczności z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów strony skarżącej, w zakresie jednoznacznego twierdzenia, iż strona w 2004 r., nie korzystała z miejsc płatnych parkingowych na terenie Miasta P., ani nawet w P. nie przebywała.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych pobiera się, stosownie do art. 13f ust. 1 tej ustawy, opłatę dodatkową, której wysokość (nie przekraczającą 50 zł) i sposób pobierania określa rada gminy (miasta). W rozpoznawanej sprawie wysokość opłaty dodatkowej została ustalona uchwałą Rady Miasta P. nr XXXIV/269/IV/2003 z [...] grudnia 2003 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest prawidłowa. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd nie przyjął takiej wykładni powołanego przepisu, z której wynikałby obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania przez osobę nie korzystającą z płatnego miejsca parkingowego. Przeciwnie, zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, Sąd pierwszej instancji przyjął, że to na korzystającym z dróg publicznych spoczywa obowiązek ponoszenia stosownych opłat. Natomiast kwestią odrębną jest ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej i parkującej pojazd w strefie płatnego parkowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że obowiązek uiszczenia należnej opłaty przez korzystającego z parkowania w strefie płatnego parkowania drogi publicznej wynika z mocy samego prawa. W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu. Korzystającym z dróg publicznych nie musi koniecznie być właściciel konkretnego pojazdu. Może nim być także inna osoba, która za zgodą właściciela korzystała z pojazdu. W takim przypadku zarówno obowiązek ponoszenia opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jak i opłaty dodatkowej spoczywa na tej osobie. Skierowanie egzekucji opłaty dodatkowej do właściciela pojazdu, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, oparte jest na domniemaniu, że z reguły właściciel pojazdu jest korzystającym z dróg publicznych i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. W sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to błąd co do osoby może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat. Sąd pierwszej instancji słusznie zatem uznał, że jeżeli skarżący chciał uchylić się od odpowiedzialności, to zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, powinien wskazać osobę zobowiązaną. Należy bowiem zauważyć, że to nie organ egzekucyjny, ale skarżący zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, zamierza osiągnąć określony skutek prawny w postaci zwolnienia z obowiązku zapłaty. Ponadto wierzyciel nie ma realnych możliwości, bez informacji pochodzących od właściciela pojazdu, ustalenia osoby korzystającego z drogi publicznej. Natomiast nie do zaakceptowania jest możliwość uchylenia się przez właściciela pojazdu od ponoszenia należnych opłat tylko na tej podstawie, że oświadczy on, iż w konkretnej dacie nie korzystał z drogi publicznej w sposób uzasadniający obciążenie go opłatami.

W rozpoznawanej sprawie, mimo stosownego pouczenia przez wierzyciela jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, skarżący nie wskazał osoby korzystającej z drogi publicznej, która zaparkowała jego samochód w strefie płatnego parkowania. W związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący obalił domniemanie faktyczne stanowiące podstawę skierowania do niego egzekucji opłaty dodatkowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia na przepisach prawa oraz nie ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego, iż w 2004 r. nie korzystał z płatnych miejsc parkingowych na terenie P.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd pierwszej instancji oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia dokonał analizy, mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i wyciągnął w tym zakresie prawidłowe wnioski.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się także do twierdzeń skarżącego w kwestii korzystania przez niego z miejsc płatnego parkowania w P. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że zamieszkiwanie w innej miejscowości nie wyklucza możliwości przyjazdu do P. i zaparkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ponadto z wezwania – raportu wynika, że samochód skarżącego w dniu [...] października 2004 r. był zaparkowany w P. w strefie płatnego parkowania.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.