Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 94/19 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. na rzecz G. sp. z o.o. w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 94/19, po rozpoznaniu skargi G. sp. z o.o. w G. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] października 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku uchylił to postanowienie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Marszałek Województwa [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w II półroczu 2010 r.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. nadanym [...] stycznia 2016 r. i następnie doprecyzowanym w piśmie z [...] czerwca 2018 r., Skarżąca zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności wskazanej powyżej, zaznaczając, że z uwagi na datę publikacji ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r., poz. 2278) oraz okres świąteczno-noworoczny i dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy mogła dowiedzieć się dopiero 7 stycznia 2016 r. Organ wskazał, że skoro zmiana terminu odroczenia wprowadzona nowelizacją nie mogła być dla strony elementem zaskoczenia, gdyż inicjatorem zmiany był podmiot będący wyłącznym udziałowcem Skarżącej – Gmina G., Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. postanowieniem z [...] października 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniosek został złożony z uchybieniem 7 dniowego terminu na jego złożenie. Zaznaczył, że przeświadczenie, że vacatio legis ustawy nowelizującej powinno wynosić 14 dni, nie jest okolicznością wyłączającą winę w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Zdaniem organu Skarżąca nie wykazała, aby w dniach 30 i 31 grudnia 2015 r. zaistniała taka okoliczność, która uniemożliwiła jej powzięcie informacji o publikacji ustawy nowelizacyjnej, a brak zapoznania się z tą informacją wynikał jedynie z niedochowania należytej staranności.

Skargę na powyższe postanowienie w terminie prawem przewidzianym wywiodło G. sp. z o.o. w G.

Po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przywołanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 58 § 1, art. 80 K.p.a.

W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, że ze względu na zastosowany tryb legislacyjny podmioty zainteresowane prolongatą płatności podwyższonej opłaty za odprowadzanie ścieków miały bardzo krótki okres na złożenie właściwego wniosku, co negatywnie ocenił w kontekście zasady demokratycznego państwa prawnego i budowania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. W ocenie Sądu rzutuje to na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie podzielił argumentacji organów dotyczących konieczności monitorowania prac legislacyjnych i wywodzenia z tego obowiązku negatywnych dla adresatów norm konsekwencji prawnych, jako obowiązku niezapisanego w obowiązujących przepisach. Sąd wskazał, że uzasadnienie nowelizacji nie wskazuje okoliczności, które mogłyby stać za skróceniem terminu vacatio legis poniżej 14 dni. Zdaniem Sądu przyjęcie, że zainteresowani mają tak krótki okres na złożenie wniosku prowadzi do ich nieuprawnionego zróżnicowania i uprzywilejowania podmiotów posiadających wiedzę specjalną, odpowiednie środki lub infrastrukturę, lub lepiej zorientowane lub obeznane z meandrami współczesnej legislacji stają się uprzywilejowane, co jest nie do pogodzenia z postulatem równości adresatów prawa. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu zachowany został w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm., dalej: K.p.a.), polegające na przyjęciu, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w II półroczu 2010 r. nastąpiło bez winy Skarżącej oraz że Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jej winy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. polegające na przyjęciu, że przyczyną usprawiedliwiającą brak winy w uchybieniu terminu jest niezachowanie przez ustawodawcę 14-dniowego terminu vacatio legis;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez uznanie, że organ winien podjąć czynności wyjaśniające dotyczące organizacji pracy w Skarżącej mające na celu ustalenie ilości pracowników biurowych, charakteru wniosku oraz poczynić ustalenia czy miała ona możliwość złożenia wniosku w ustawowym terminie oraz ocenić konstytucyjność sposobu wprowadzenia zmian do ustawy – Prawo ochrony środowiska.

Uzasadniając powyższe zarzuty, organ podniósł, że o braku winy można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w związku z czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.

Zdaniem organu Spółka sporządziła wniosek, mając świadomość, czego dotyczy sprawa, w dniu 7 stycznia 2016 r. i w tym samym dniu winna była złożyć wniosek. Organ podkreślił, że uchybienie terminowi w rozpoznawanej sprawie nie było skutkiem działania siły wyższej ani innej przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak należytej organizacji pracy przez stronę – w ocenie organu – potwierdza jej winę w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku.

Nadto strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, a strona przeciwna się temu nie sprzeciwiła, w związku z czym przedmiotowa skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami.

Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Przed przystąpieniem do szczegółowego omówienia wskazanych wyżej uchybień w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż choć w zarzutach i uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., która to jednostka redakcyjna w ustawie tej nie występuje, to jednak na tle ugruntowanej w europejskiej kulturze prawnej zasady falsa demonstratio non nocet Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż autor skargi kasacyjnej zamierzał postawić zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Powyższe wynika ze sposobu sformułowania zarzutów wiążących to naruszenie z naruszeniem przepisów K.p.a. Stanowisko to jest komplementarne z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), wskazującej na konieczność rozpoznawania przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów K.p.a. postawionych w skardze kasacyjnej nawet w przypadku braku powiązania ich z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów P.p.s.a.

Dalej poczynić trzeba uwagę wstępną, iż wobec treści sformułowanych zarzutów kasacyjnych rozpoznający sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do dokonania oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, iż termin do wniesienia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2018 r., kiedy to przepis ten został uchylony, miał charakter terminu procesowego.

Przechodząc do rozpoznania zgłoszonych zarzutów kasacyjnych zauważyć należy, iż zarzuty oznaczone w skardze kasacyjnej jako pkt I tiret pierwsze i tiret drugie wymagają łącznego omówienia, albowiem wskazano w nich jako wzorce kontroli kasacyjnej te same przepisy i pozostają one ze sobą w ścisłym związku.

Dalej wyeksponować należy specyfikę problemu prawnego występującego w kontrolowanej sprawie.

Zagadnienie to sprowadza się do tego, iż zgodnie z art. 317 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., dalej ustawa Prawo ochrony środowiska) termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odraczało się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Nadto art. 317 ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym od 31 grudnia 2010 r. do 30 grudnia 2015 r. stanowił, iż termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r. Jednocześnie art. 317 ust. 4 tej samej ustawy stanowił, że termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 lub 1a.

Na podstawie art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska G. sp. z o.o. w G. uzyskało decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] kwietnia 2011 r. odraczającą termin płatności opłaty podwyższonej za odprowadzenie ścieków do wód w II półroczu 2010 r. w kwocie 15 282,37 zł do dnia 31 grudnia 2015 r., a więc w maksymalnym dopuszczalnym w świetle art. 317 ust. 5 tej samej ustawy wymiarze czasowym.

W dniu 30 grudnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 4 tej ustawy), która między innymi w art. 1 zmieniła brzmienie art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska, który uzyskał brzmienie, iż termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r.

Porównanie brzmienia art. 317 ust.1a obowiązującego do 29 grudnia 2015 r. i od 30 grudnia 2015 r. pozwala na stwierdzenie, iż wprowadzona zmiana sprowadzała się do wydłużenia okresu w którym ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar o kolejne trzy lata , to jest do 31 grudnia 2018 r.

W połączeniu z utrzymanym brzmieniem art. 317 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska rodziło to po stronie podmiotów, które skorzystały uprzednio z możliwości odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 317 ust. 1a tej samej ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji uprawnienie do ubiegania się o kolejne odroczenie terminu płatności opłat oraz administracyjnych kar pieniężnych w przepisie tym wskazanych.

Na powyższe wskazuje także uzasadnienie projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, gdzie wskazano, iż ponoszenie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do małych gmin, dla których realizacja zadania mającego na celu osiągnięcie efektu ekologicznego, pomimo dofinansowania ze środków unijnych, była i jest zadaniem przerastającym ich możliwości finansowe, może znacząco utrudnić realizację planowanych bądź rozpoczętych inwestycji. W związku z planowanymi do realizacji inwestycjami po 2015 r. oraz z potrzebami ich wykonania przez jednostki samorządu terytorialnego proponuje się wprowadzenie zmian legislacyjnych wydłużających okres odroczenia pobierania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska w odniesieniu do gospodarki wodno-ściekowej w POŚ. Nowelizacja art. 317 ust 1a ustawy Prawo ochrony środowiska dotyczy zmiany terminu odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar oraz jest ujęte w aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, zostanie zrealizowane w terminie do 31 grudnia 2018 r. Dokonanie zmiany w ustawie Prawo ochrony środowiska umożliwi zakończenie przez gminy poczynionych inwestycji oraz nie będzie skutkować dodatkowym obciążeniem finansowym podmiotów realizujących przedmiotowe przedsięwzięcia.

Jednocześnie w ustawie z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji nie znowelizowano art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowiącego, że wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone, jak też nie wprowadzono jakichkolwiek przepisów przejściowych dotyczących terminu składania wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary na podstawie znowelizowanego art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska.

Powyższe doprowadziło do sytuacji, gdy opublikowana w dniu 29 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015, poz. 2278), a wchodząca w życie 30 grudnia 2015 r. ustawa nowelizacyjna pozostawiła adresatom zmiany (to jest podmiotom, na które nałożono opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężnej, które uzyskały odroczenie ich płatności do 31 grudnia 2015 r. na podstawie przepisów dotychczasowych) de facto dwudniowy termin na złożenie wniosku o odroczenie tychże płatności na kolejny okres do 31 grudnia 2018 r., albowiem w świetle art. 318 ust. 1 Prawa ochrony środowiska wniosek taki winien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone, to jest do wynikającego właśnie z wcześniejszego odroczenia dnia 31 grudnia 2015 r.

W świetle powyższych ustaleń nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 317 ust. 1a w brzmieniu obowiązującym od 30 grudnia 2015 r. musi być oceniane z uwzględnieniem specyfiki tej sprawy polegającej na wyznaczeniu przez prawodawcę ekstremalnie krótkiego, bo dwudniowego terminu na wykonanie tej czynności prawnej. Nie można przy ocenie przesłanek do przywrócenia tegoż terminu pomijać kolejnej specyficznej dla sprawy okoliczności, którą trafnie zaakcentował Sąd I instancji jaką było ustanowienie przez prawodawcę ekstremalnie krótkiego terminu biegnącego bezpośrednio od wejścia w życie ustawy, co do której nie wyznaczono jakiegokolwiek vacatio legis.

Podsumowując tą część rozważań wskazać należy, iż ewidentnym uchybieniem prawodawczym był tak brak vacatio legis ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, jak i przede wszystkim brak przepisów przejściowych w tejże ustawie, co spowodowało konieczność bezpośredniego zastosowania art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska do wniosków o odroczenie terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej do 31 grudnia 2018 r.

Odnosząc się do wskazanego jako wzorzec kontroli kasacyjnej przepisu przypomnieć, iż zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżąca Spółka uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Spółka złożyła bowiem odpowiedni wniosek o odroczenie płatności, który organy po dodatkowych wyjaśnieniach Spółki uznały jednocześnie za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w dniu [...] stycznia 2016 r., a jednocześnie wskazała, iż o treści ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji dowiedziała się dopiero w dniu 7 stycznia 2016 r. Spółka wyjaśniła także, iż taki termin zapoznania się z treścią ustawy nowelizującej wynikał z tego, iż w dniu 28 grudnia 2015 r. sprawdzono, iż nie została ona dotąd opublikowana, a w następnym tygodniu był szereg dni wolnych od pracy, a nadto był to okres specyficzny.

Takie wyjaśnienia Spółki uznać należy w szczególnych realiach kontrolowanej sprawy, wbrew twierdzeniom kasatora, za wystarczające i odpowiadające wymogom art. 58 § 1 K.p.a. uprawdopodobnienie faktu, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Spółki. Nie sposób bowiem oczekiwać od jakiegokolwiek podmiotu codziennej weryfikacji dzienników publikacyjnych oraz ogłaszanych w nich aktów prawnych i przewidywania, iż prawodawca zastawi swego rodzaju pułapkę na adresata ustanawianych norm prawnych, na przykład poprzez ustanowienie nowego, w praktyce dwudniowego terminu na dokonanie określonej czynności prawnej i to liczonego bezpośrednio od dnia wejścia w życie przepisu. Niezależnie od tego zauważyć należy, iż w okresie pomiędzy wejściem w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, a wskazywaną datą dowiedzenia się o tym fakcie przez Spółkę były aż trzy dni ustawowo wolne od pracy oraz sobota mająca taki charakter faktycznie, co uprawdopodabnia twierdzenia Spółki w tym zakresie i wskazuje na brak zawinienia.

Powyższe przesądza o niezasadności zarzutów oznaczonych w skardze kasacyjnej I tiret pierwsze i tiret drugie.

Nie bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, iż zbyt restrykcyjna wykładnia i zastosowanie przepisów dotyczących możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności w praktyce uniemożliwi realizację celu znowelizowania art. 317 ust. 1a wprost wskazanych w przytoczonych już powyżej fragmentach uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.

Odnosząc się do zarzutu oznaczonego w skardze kasacyjnej nr I tiret trzecie zauważyć zaś należy, iż okazał się on niezasadny, albowiem dokonanie oceny czy Spółka miała możliwość złożenia wniosku w terminie wynikającym z art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowiło niezbędny element rozpoznania jej wniosku o przywrócenie tegoż terminu, skoro przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia procesowego jest uprawopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Brak faktycznej możliwości złożenia wniosku w terminie stanowi zaś niewątpliwie przesłankę wskazującą na brak zawinienia.

Dalej wskazać należy, iż w świetle powyższych rozważań nie miało zasadniczego znaczenia dla ustalenia, czy zachodzą przesłanki przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. ustalanie ilości pracowników biurowych Spółki, a Sąd I instancji nie zalecił organowi czynienia tego rodzaju ustaleń, a jedynie wsparł się nimi przy dokonywaniu oceny, iż zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu. Sąd I instancji przesądził bowiem, iż zachowany został w kontrolowanej sprawie tak termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jak i że skarżąca spółka uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (s. 11 uzasadnienia), a więc nie nakazał organowi badać tych okoliczności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie nakazał także organowi badać konstytucyjności sposobu wprowadzenia zmian do ustawy Prawo ochrony środowiska. Pozostaje powiem niewątpliwym, iż organy administracji publicznej orzekające w sprawach indywidualnych nie są uprawnione do badania zgodności aktów prawnych z aktami wyższego rzędu, w tym zgodności ustaw zwykłych z Konstytucją.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika przy tym by ocenił on jakikolwiek przepis ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, czy też całą ustawę jako sprzeczną z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej i odmówił ich stosowania. WSA w Gorzowie Wlkp. wskazał jedynie, iż okoliczności wprowadzenia tych zmian winny zostać uwzględnione przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi ze zmian tych pośrednio wynikającemu, tak przez organy, jak i orzekający w sprawie Sąd, a więc wskazał na konieczność takiej wykładni i sposobu stosowania przepisów, które nie będą prowadzić do skutków nieakceptowanych z punktu widzenie regulacji rangi konstytucyjnej, w tym w szczególności art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Na powyższe wyraźnie wskazuje sposób sformułowania uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdzie Sąd wyraźnie zaznaczył, iż kontrolowane postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 58 § 1 oraz art. 80 K.p.a., a regulacje zawarte w art. 6 K.p.a. i art. 2 Konstytucji RP określił jako jedynie uwzględnione przy dokonywaniu oceny zastosowania przepisów K.p.a. wskazanych jako naruszone przez organ.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a., art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. II FPS 4/12, wskazującą, że stanowią one podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Odpowiedz na skargę kasacyjną sporządzona została w terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. przez profesjonalnego pełnomocnika, który był ustanowiony przez skarżącą Spółkę już w postępowaniu przed Sądem I instancji.