III OSK 1909/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-03-11	
Data wpływu	2025-10-01	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SAB/Rz 46/25	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art.184; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 46/25 w sprawie ze skargi A.L. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.L. na rzecz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 46/25, oddalił skargę A.L. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A.L., wnioskiem z dnia 3 stycznia 2025 r. zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie o udostępnienie informacji publicznej w zakresie.

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus infuenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. Iwony Paradowskiej - Stankiewicz ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości tomskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działa na Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Ile z tych zgonów, to były zdarzenia spełniające definicje ciężkiego NOP, a ile z tych zdarzeń zgłoszono juko ciężki NOP?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczytów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

14. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizę sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

15. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

16. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?

17. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r. w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?

18. Proszę o informację na temat skuteczności monitorowania niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) w obszarze działania Państwa urzędu. Jaki jest odsetek zdarzeń medycznych spełniających definicję ciężkiego NOP, które są zgłaszane jako takie? Czy wskaźnik zgłaszalności wynosi 100%?

19. Z jaką częstotliwością na obszarze działania Państwa urzędu występują zachorowania na choroby psychiczne, nowotworowe, metaboliczne, immunologiczne i neurologiczne u dzieci zaszczepionych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych oraz u dzieci nieszczepionych?

20. W ilu dotychczas zgłoszonych przypadkach ciężkich działań niepożądanych (NOP),oceny przyczynowo-skutkowe (zgodnie z art 36b pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne) potwierdziły związek między wystąpieniem NOP a podaniem szczepionki?

21. Czy zgon młodej dziewczyny w dniu 1 października 2024 r. następujący po podaniu szczepionki przeciw WZW B (Euvax B, seria UFA 22507), w związku z czym Główny Inspektor Farmaceutyczny czasowo wstrzymał obrót tą serią, miał związek przyczynowo-skutkowy ze szczepieniem? Czy wadliwa seria szczepionki została poddana analizie w państwowych laboratoriach? Jakie są wyniki tych badań?

22. Ile osób otrzymało szczepionkę Euvax B, seria UFA 22507? Czy osoby te zostały o tym poinformowane? Czy ta grupa jest szczegółowo monitorowana pod kątem wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP)? Jakie działania podjął Główny Inspektor Sanitarny, aby zapobiec wystąpieniu podobnych sytuacji w przyszłości?

23. Czy zgon dwulatka cztery godziny po obowiązkowym szczepieniu przeciwko pneumokokom, które miało miejsce w maju 2024 roku w Barcinie, miał charakter przyczynowo-skutkowy w stosunku do podania szczepionki? Dlaczego w odróżnieniu od sytuacji z szczepionką Euvax B, GIS nie zdecydował się na tymczasowe wstrzymanie obrotu daną serią szczepionki? Czy przeprowadzono badania mające na celu ocenę bezpieczeństwa tej konkretnej serii szczepionek? Jeżeli nie, to jakie kryteria muszą zostać spełnione, aby takie badanie zostało zlecone, skoro zgon jednego dziecka nie jest wystarczającym powodem?

24. Jacie kryteria muszą być spełnione, aby śmierć dziecka została uznana za powiązana ze szczepieniem?

25. Czy można poddać dziecko obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, jeśli lekarz wykonujący badanie kwalifikacyjne nie wykluczył przeciwwskazań wymienionych w punkcie 4.3 Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL)?

26. W przypadku zgonu dziecka przed upływem roku od szczepienia przeciw gruźlicy, np. z powodu śmierci łóżeczkowej, należy rozważyć zgłoszenie tego zdarzenia jako NOP, biorąc pod uwagę, ze okres występowania NOP po szczepieniu BCG wynosi aż 12 miesięcy?

27. Z jaką częstotliwością na obszarze działania Państwa urzędu odnotowuje się przypadki zgonów łóżeczkowych u dzieci zaszczepionych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych oraz u dzieci nieszczepionych? Proszę o przedstawienie danych liczbowych dotyczących takich incydentów z ostatnich 5 lat, z rozbiciem na zgony niezaklasyfikowane jako działania niepożądane poszczepienne (NOP) oraz zgłoszone jako NOP.

28. Jeżeli dziecko na jednej wizycie otrzyma kilka różnych szczepionek na raz, to w przypadku wystąpienia NOP w jaki sposób ustala się, która ze szczepionek może być związana przyczynowo z wystąpieniem niepożądanego odczynu?

29. Czy w świetle obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności mając na uwadze, ze celem badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem jest wykluczenie przeciwwskazań, w tym nadwrażliwości na składniki szczepionki (pkt 4.3 ChPL), możliwe jest przeprowadzenie obowiązkowego szczepienia dziecka, jeżeli nie określono jego reakcji alergicznej na te składniki?

30. Jaką podstawę prawno-medyczną stosuje się do kwalifikacji noworodków do obowiązkowych szczepień w pierwszych dobach życia, zważywszy na fakt, że nadwrażliwość na składniki szczepionki stanowi przeciwwskazanie, którego nie da się wiarygodnie wykluczyć u noworodka przed szczepieniem? Badanie kwalifikacyjne powinno bowiem całkowicie eliminować przeciwwskazania, a nie jedynie szacować ich prawdopodobieństwo.

31. Proszę o dane dotyczące liczby hospitalizacji w pierwszych dziesięciu latach życia na jedno dziecko w Polsce, lub na terenie działania Państwa urzędu, w zależności od statusu szczepienia zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

32. Czy dzieci w Polsce zaszczepione zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych wykazują lepsze stan zdrowia w porównaniu z dziećmi nieszczepionymi? Proszę o przedstawienie danych statystycznych z ostatnich pięciu lat.

33. W świetle art. 16 i 17 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, czy zgoda na zabieg medyczny, pozyskana pod wpływem szantażu i groźby sankcji finansowych jest ważny prawnie?

34. W ostatnich komunikatach medialnych odnotowano wzrost zachorowań na krztusiec w Polsce. Diagnostyka tej choroby obejmuje analizę objawów klinicznych oraz badania laboratoryjne. Proszę o przedstawienie danych statystycznych dotyczących proporcji osób z podejrzeniem krztuśca w stosunku do liczby potwierdzonych przypadków na podstawie badan laboratoryjnych w ciągu ostatnich pięciu lat. Należy również określić potencjalny związek między wzrostem zachorowań a migracją ludności z zagranicy, a także wskazać odsetek zaszczepionych osób wśród chorych w tym samym okresie.

35. Proszę o szczegółowy opis procedury zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), zawierającej niezbędne informacje. Interesuje mnie również liczba zgłoszonych ciężkich NOP na obszarze działania Państwa urzędu w ostatnim roku oraz podjęte działania wyjaśniające każdy przypadek i zapobiegające podobnym sytuacjom w przyszłości

36. Jakie działania podjęto w Państwa instytucji w celu przeprowadzenia szkoleń dla personelu medycznego z zakresu prawidłowego raportowania działań niepożądanych po szczepieniach?

37. Jakie procedury wdrażane są w odpowiedzi na zgłoszenia działań niepożądanych po szczepieniu? Jaki jest przewidywany czas analizy takich zgłoszeń? Kto i w takim trybie zgłasza wniosek o odszkodowanie z tytułu NOP?

38. Czy powadzone są obecnie badania nad długoterminowymi skutkami szczepień u dzieci? Jeżeli tak, jakie są dostępne wyniki tych badań?

39. W nawiązaniu do ostatnich publikacji medialnych, czy potwierdzają się informacje o braku badań szczepionki Imovax Polio z randomizacją, podwójnie ślepą próbą i odpowiednio długim okresem obserwacji, ograniczonym jedynie do 3 dni po podaniu? Czy taki krótki okres monitorowania wystarcza do uznania szczepionki za gruntownie przebadaną, zwłaszcza w kontekście informacji Państwowego Zakładu Higieny o możliwości utrzymywania się odczynów poszczepiennych przez 1-2 dni? Czy zakończenie badań bezpieczeństwa po trzech dniach obserwacji uniemożliwiło pełną ocenę długoterminowych skutków szczepienia? Proszę o udostępnienie stosownej dokumentacji.

40. Czy medialne doniesienia stwierdzające, że szczepionka Imovax Polio nie zapobiega infekcjom jelitowym, a w konsekwencji nie chroni przed zachorowaniem na poliomyelitis są prawdziwe? Proszę o przedstawienie dowodów naukowych.

41. Który wariant wirusa polio został ostatnio wykryty w ściekach w Rzeszowie? Jakie mogą być przyczyny jego wystąpienia? Czy szczepionka Imovax Polio zapewnia ochronę przed tym wariantem wirusa? Proszę o przedstawienie stosownych danych naukowych.

42. Czy prawdą jest, że podczas badania szczepionek pod kątem bezpieczeństwa, grupa placebo nic otrzymywała środka obojętnego, ale adjuwanty (czyli część szczepionki, która poprzez wywołanie reakcji zapalnej w organizmie, ma wzmacniać działanie antygenu). Grupa testowa otrzymywała natomiast pełną szczepionkę. Jeżeli częścią niebezpieczną są adjuwanty, to porównanie obu grup wypada identycznie. Które to byłe szczepionki? Jeśli twierdzenie jest fałszywe, proszę przedstawić badania kliniczne.

43. W pierwszych dobach życia noworodka standardowo wykonuje się iniekcję witaminy K, profilaktykę Credego oraz szczepienia przeciw gruźlicy i WZW typu B. Na jakiej podstawie ocenia się bezpieczeństwo jednoczesnego przeprowadzania tych procedur? Czy przeprowadzono badania oceniające potencjalne interakcje między podawanymi preparatom w szczególności między szczepionkami? Czy producent którejkolwiek ze szczepionek potwierdza brak przeciwwskazań do jednoczesnego podania?

44. Ile dzieci na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat zmarło w ciągu miesiąca od szczepienia? Ile z tych zgonów, to były zdarzenia spełniające definicje ciężkiego NOP, a i ile z tych zdarzeń zgłoszono jako ciężki NOP?

45. Na jakiej podstawie deklarują Państwo pełne bezpieczeństwo szczepionek ochronnych? Czy ocena ta opiera się wyłącznie na danych dostarczonych przez producentów, czy też uwzględnia Państwa analizę badań naukowych, statystyk oraz informacji medialnych? W świetle deklarowanej pełni bezpieczeństwa szczepionek, prosimy o wyjaśnienie występowania ciężkich działań niepożądanych prowadzących do trwałego uszczerbku na zdrowiu.

46. Czy prawdziwe są informacje, że w badaniach bezpieczeństwa nowych wersji szczepionek grupą kontrolną jest poprzednia wersja tej szczepionki, a nie placebo? Jeżeli tak, to o które konkretnie szczepionki chodzi? Jeżeli nie, proszę o przedstawienie stosownych dowodów.

47. Czy szczepionka Euvax B podawana noworodkom zawiera pozostałości tiomersalu (pochodnej rtęci)? Czy istnieją wiarygodne badania naukowe zaprzeczające przenikaniu rtęci z tiomersalu do mózgu i innych narządów? Proszę o przedstawienie rzetelnych badań naukowych.

48. Producent szczepionki Euvax B w ChPL informuje o możliwości wystąpienia reakcji anafilaktycznej ze względu na obecność tiomersalu w preparacie. Czy istnieją badania wykluczające nadwrażliwość na ten składnik szczepionki? Skoro preparat jest stosowany u noworodków w pierwszych dobach życia, czy można uznać, że bez wcześniejszego wykluczenia nawiasowości na tiomersal życie i zdrowie noworodków jest świadomie narażane? Czy urząd podejmuje jakieś kroki w celu edukacji lekarzy w tym aspekcie?

49. Czy przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w Polsce ma prawne obowiązek pilnowania terminów szczepień dzieci zapisanych do POZ oraz informowania rodziców w porę o konieczności zgłoszenia się na badanie kwalifikacyjne i szczepienie? Jeśli tak, co w przypadku gdy przychodnia POZ nie dopełni tego obowiązku?

W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 24 stycznia 2025 r. organ wskazał, że:

Ad 1. - pytanie dotyczy wiedzy medycznej i wykracza to poza pojęcie informacji publicznej;

Ad 2. - PPIS w Rzeszowie nie jest w posiadaniu listy osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i nie prowadzi oraz nie prowadził w ciągu ostatnich 5 lat postępowań administracyjnych wobec takich osób z uwagi na brak zgłoszeń w tym zakresie;

Ad 3. - w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działalności PPIS w Rzeszowie nie było ognisk odry związanych z migracjami, w związku z czym nie były prowadzone działania przeciwepidemiczne związane z wykonywaniem szczepień ochronnych u osób - migrantów po kontakcie z chorymi na odrę. Tutejszy Inspektor nie prowadzi statystyk zaszczepienia według kryteriów obywatelstwa ani narodowości;

Ad 4. - PPIS w Rzeszowie nie zbiera danych w zakresie ilości odroczeń szczepień przez lekarzy. Pytanie dot. ustalania listy przeciwwskazań do szczepień dotyczy wiedzy medycznej i nie leży w kompetencji Inspektora Sanitarnego;

Ad 5. - w latach 2019-2025 do chwili wpłynięcia wniosku nałożono 1 grzywnę w drodze mandatu karnego na lekarza, który nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego;

Ad 6. - w latach 2019-2025 do chwili wpłynięcia wniosku nie było takich zgłoszeń do PPIS w Rzeszowie;

Ad 7. - szczegółowe informacje dot. niepożądanych odczynów po szczepiennych zarejestrowanych przez PPIS w Rzeszowie w latach 2019-2023 (rodzaju, po jakich preparatach szczepionkowych, jakie reakcje poszczepienne zostały zgłoszone) znajdują się w raportach o stanie bezpieczeństwa sanitarnego miasta Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie. https://www.gov.pl/web/psse-rzeszow/raport-o-stanie-bezpieczenstwa-sanitamego-miasta- rzeszowa-i-powiatu-rzeszowskiego w 2024 r. zgłoszono do PPIS w Rzeszowie dwa ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne:

- po szczepieniu preparatem Synflorix oraz MMR vax Pro - lekarz stwierdził u dziecka katar, podwyższoną temperaturę do 37°C, uraz wargi, a według relacji rodziców u dziecka w czasie drzemki wystąpiły drgawki i bezdech;

- po szczepieniu preparatem MMR vax Pro oraz Tetraxim - lekarz stwierdził u dziecka napad toniczny (drgawki niegorączkowe, pierwszy epizod).

W 2025 r. do chwili wpłynięcia wniosku strony nie było zgłoszeń ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Ad 8. - PPIS w Rzeszowie nie posiada takich danych, gdyż nie zajmuje się odszkodowaniami za niepożądane odczyny poszczepienne;

Ad 9. - pytanie dotyczy oceny prawnej (zgodności z Konstytucją RP) przepisów o szczepieniach obowiązkowych. Wykracza to poza pojęcie informacji publicznej;

Ad 10 - pytanie dotyczy udzielenia porady prawnej i wykracza poza pojęcie informacji publicznej (sprawy odszkodowań za niepożądane odczyny poszczepienne regulują przepisy art. 17a-17i ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, ze zm.), a decyzje w tych sprawach wydaje Rzecznik Praw Pacjenta, publikując w swoim Biuletynie Informacji Publicznej sprawozdania dotyczące rozpatrywania wniosków o przyznania świadczenia kompensacyjnego;

Ad 11. - pytanie dotyczy wiedzy medycznej. Wykracza to poza pojęcie informacji publicznej.

Ad 12. - działalność Światowej Organizacji Zdrowia nie jest objęta polskimi przepisami o dostępie do informacji publicznej;

Ad 13. - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, ze zm.) określa osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, jak również schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia - załącznik 1 ww. rozporządzenia określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży i wskazuje wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia dla poszczególnych dawek poszczególnych szczepień objętych obowiązkiem szczepienia. Wskazane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

Ad 14. - PPIS w Rzeszowie nie posiadanych informacji w tym zakresie;

Ad 15. - PPIS w Rzeszowie nie posiadanych informacji w tym zakresie;

Ad 16.- pytanie dotyczy opinii prawnej i nie mieści się w granicach informacji publicznej;

Ad 17. - pytanie wykracza poza pojęcie informacji publicznej;

Ad 18. - rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) prowadzony jest przez PPIS w Rzeszowie w oparciu o zgłoszenia NOP dokonywane przez lekarzy, którzy taki odczyn rozpoznali lub podejrzewają. W latach 2019-2025 do chwili wpłynięcia Pani wniosku nałożono 1 grzywnę w drodze mandatu karnego na lekarza, który nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zgłoszenia rozpoznanego niepożądanego odczynu poszczepiennego. Inspektor Sanitarny nie rozpoznaje i nie kwalifikuje zdarzeń medycznych jako niepożądane odczyny poszczepienne;

Ad 19. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi takich statystyk;

Ad 20. - odpowiedź na to pytanie nie leży w kompetencji PPIS w Rzeszowie. Analizą zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych pod kątem związku przyczynowo - skutkowego ze szczepieniami zajmuje się Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH Państwowy Instytut Badawczy, ul. Chocimska 24, 00-791 Warszawa;

Ad 21. - podobnie, jak w odpowiedzi na pytanie nr 20 - odpowiedź na pytanie nr 21 nie leży w kompetencji Inspektora Sanitarnego;

Ad 22. - w związku z tymczasowym wstrzymaniem w obrocie szczepionki Euvax B 0,5 ml o nr serii: UFA 22507 w październiku 2024 r., o którym mowa w pytaniu nr 21 (w grudniu 2024 r. odwołano wstrzymanie szczepionki w obrocie), PPIS w Rzeszowie nie zbierał informacji dotyczącej liczby osób, które zaszczepiono tą serią szczepionki Euvax B 0,5 ml oraz nie informował osób zaszczepionych o wstrzymaniu preparatu w obrocie. Do Inspektora Sanitarnego nie wpłynęły żadne zgłoszenia o rozpoznaniu niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu preparatem Euvax B 0,5 ml o nr serii: UFA 22507. O wstrzymaniu preparatu w obrocie (jak również później o odwołaniu wstrzymania) poinformowano podmioty lecznicze przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne na terenie Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego, jak również zebrano informację o liczbie dawek tej szczepionki wstrzymanych w obrocie w podmiotach leczniczych;

Ad 23. - odpowiedź na pytania nie leży w zakresie i kompetencji PPIS w Rzeszowie. Barcin nie leży na terenie działalności Inspektora Sanitarnego, a analizą związków przyczynowo - skutkowych NOP ze szczepieniem zajmuje się, jak wskazano w punkcie 20 i 21, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH Państwowy Instytut Badawczy i tam należy kierować pytanie;

Ponadto poinformowano, że to nie Główny Inspektor Sanitarny, a Główny Inspektor Farmaceutyczny wstrzymuje w obrocie na terenie kraju dany produkt leczniczy i pytanie dotyczące kryteriów wstrzymania, wydanych lub nie decyzji wstrzymujących w obrocie preparat szczepionkowy należy kierować do Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, ul. Senatorska 12, 00-082 Warszawa.

Ad 24. - pytanie należy kierować do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, który zajmuje się takimi analizami;

Ad 25. - lekarz kwalifikujący dziecko do szczepienia jest zobowiązany do przeprowadzenia badania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną na podstawie obowiązujących zaleceń/wytycznych oraz w oparciu o wywiad lekarski. Zakres lekarskiego badania kwalifikacyjnego dotyczy wiedzy medycznej i nie leży w kompetencji PPIS w Rzeszowie;

Ad 26. - Inspektor Sanitarny nie kwalifikuje zdarzeń medycznych jako NOP. To lekarz rozpoznaje niepożądany odczyn poszczepienny;

Ad 27. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi takich statystyk;

Ad 28. - pytanie należy kierować do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, który zajmuje się takimi analizami;

Ad 29. - lekarz kwalifikujący dziecko do szczepienia jest zobowiązany do przeprowadzenia badania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną na podstawie obowiązujących zaleceń/wytycznych oraz w oparciu o wywiad lekarski. Zakres lekarskiego badania kwalifikacyjnego dotyczy wiedzy medycznej i nie leży w kompetencji PPIS w Rzeszowie;

Ad 30. - lekarz kwalifikujący dziecko do szczepienia jest zobowiązany do przeprowadzenia badania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną na podstawie obowiązujących zaleceń/wytycznych oraz w oparciu o wywiad lekarski. Zakres lekarskiego badania kwalifikacyjnego dotyczy wiedzy medycznej i nie leży w kompetencji PPIS w Rzeszowie;

Ad 31. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi takich statystyk;

Ad 32. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi takich badań i statystyk;

Ad 33. - pytanie dotyczy oceny prawnej - wykracza poza pojęcie informacji publicznej;

Ad 34. - PPIS w Rzeszowie prowadzi statystyki dotyczące zachorowań na krztusiec w podziale na: przypadki potwierdzone (krztusiec rozpoznano na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych), przypadki możliwe (lekarz rozpoznał krztusiec na podstawie objawów klinicznych), przypadki prawdopodobne (lekarz rozpoznał krztusiec na podstawie objawów klinicznych oraz pacjent miał kontakt z osobą u której potwierdzono zachorowanie na krztusiec);

Informacje dot. zachorowań na krztusiec na terenie Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego w podzielę na ww. przypadki w latach 2019-2023 znajdują się w sprawozdaniach MZ-56 o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie, https://www.gov.pl/web/psse-rzeszow/informacja-o-zachorowaniach. W 2024 roku zarejestrowano 171 potwierdzonych przypadków zachorowań na krztusiec, 313 przypadków możliwych oraz 13 przypadków prawdopodobnych.

W 2025 za okres od 1 do 15 stycznia 2025 r. zarejestrowano 6 potwierdzonych zachorowań na krztusiec oraz 3 przypadki możliwe. Tut. Inspektor Sanitarny nie prowadzi statystyk podejrzeń krztuśca oraz zachorowań na krztusiec uwzględniających migrację ludności.

Odnośnie wskazania odsetka osób zaszczepionych wśród chorych na krztusiec w ciągu ostatnich 5 lat, PPIS w Rzeszowie poinformował stronę, że nie prowadził tak szczegółowych statystyk i nie dysponuje za ten okres taką informacją.

Uznając, że wniosek strony tym zakresie dotyczy informacji przetworzonej, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.), organ wezwał stronę do wykazania, w terminie 14 dni od odbioru pisma, że dostęp strony do informacji publicznej w tym zakresie jest szczególnie istotny dla interesu publicznego pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Ad 35. - lekarz, który podejrzewa lub rozpoznaje niepożądany odczyn poszczepienny ma obowiązek zgłoszenia tego przypadku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, w związku z czym do PPIS w Rzeszowie niepożądane odczyny poszczepienne są zgłaszane przez lekarzy udzielających świadczeń zdrowotnych na terenie Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego. W przypadku otrzymania takiego zgłoszenia, tut. Inspektor Sanitarny uzupełnia zgłoszenie o informacje zebrane w miejscu wykonania szczepienia pacjenta albo przekazuje takie zgłoszenie do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca wykonania szczepienia celem uzupełnienia zgłoszenia. W przypadku ciężkich i poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych przekazywana jest niezwłocznie informacja do Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzony jest w systemie elektronicznym. W 2024 r. zgłoszono do PPIS w Rzeszowie dwa ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne - niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszeń zebrano informacje niezbędne do ich uzupełnienia w miejscu wykonania szczepień, uzupełniono zgłoszenia oraz przesłano informację do Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Niepożądany odczyn poszczepienny może być wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka szczepionego na podanie szczepionki, błędu wykonania szczepionki lub błędu podania szczepionki, zjawisk od szczepienia niezależnych, a tylko przypadkowo pojawiających się po szczepieniu. Ocena, czy zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy tymi ciężkimi NOP, a szczepieniem nie należy do tut. Inspektora Sanitarnego. W obydwóch przypadkach personel szczepiący zadeklarował, że technika szczepienia była poprawna, zostały zachowane zasady aseptyki podczas szczepienia i szczepionka była przechowywana prawidłowo, w związku z czym nie było podstaw do wdrożenia działań zapobiegawczych.

Ad 36. - w 2024 r. przeprowadzono szkolenia dla personelu medycznego we wszystkich oddziałach noworodkowych w szpitalach na terenie Rzeszowa, w trakcie których omawiano zasady zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych wraz z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi;

Ad 37. - zgłoszenia niepożądanych odczynów poszczepiennych, które trafiają do tut. Inspektora Sanitarnego opracowywane są niezwłocznie po ich otrzymaniu. W przypadku zgłoszeń ciężkich i poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych informacje zbierane są i uzupełniane w ciągu godziny po powzięciu wiadomości i przekazywane w formie pisemnej informacji do Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Rejestr zgłoszeń NOP prowadzony jest w systemie elektronicznym Epibaza i w przypadku wpłynięcia zgłoszenia ciężkiego lub poważnego NOP poprzez ten system pracownicy Oddziału Epidemiologii otrzymują wiadomość mailową o tym zgłoszeniu. PPIS w Rzeszowie nie zajmuje się odszkodowaniami za niepożądane odczyny poszczepienne. Sprawy odszkodowań za niepożądane odczyny poszczepienne regulują przepisy art. 17a-17i ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a decyzje w tych sprawach wydaje Rzecznik Praw Pacjenta, publikując w swoim Biuletynie Informacji Publicznej sprawozdania dotyczące rozpatrywania wniosków o przyznania świadczenia kompensacyjnego.

Ad 38. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi takich badań i nie ma wiedzy, czy takie badania są prowadzone;

Ad 39. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi badań nad skutecznością i bezpieczeństwem preparatów szczepionkowych;

Ad 40. - PPIS w Rzeszowie nie prowadzi badań nad skutecznością i bezpieczeństwem preparatów szczepionkowych;

Ad 41. - W grudniu 2024 r. zidentyfikowano w próbce ścieków komunalnych z Rzeszowa zmutowany wirus polio typu 2 cVDPV2 - jest to zmutowany wirus szczepionkowy pochodzący od osób zaszczepionych szczepionkami zawierającymi żywe, osłabione wirusy polio. W Polsce od 8 lat nie stosuje się już takich szczepionek - wszystkie szczepionki przeciwko poliomyelitis dostępne obecnie w naszym kraju to szczepionki zabite (inaktywowane). Obecność ww. wirusa polio w ściekach może być związana z migracją ludności, która była szczepiona żywą szczepionką przeciwko poliomyelitis. W Polsce, pomimo tego, że ostatnie zachorowanie na poliomyelitis miało miejsce 40 lat temu, prowadzony jest stały nadzór nad występowaniem ostrych porażeń wiotkich. Elementem tego nadzoru są badania ścieków komunalnych pod kątem występowania wirusów polio, ponieważ osoby chore lub nosiciele (przechodzący zakażenie bezobjawowo) wydalają wirusa z kałem. Zmutowane wirusy szczepionkowe nie stanowią zagrożenia dla osób zaszczepionych, ale mogą wywołać objawowe zakażenie u osób, które nie były zaszczepione. Ryzyko masowych zachorowań w populacji polskiej jest niskie w związku z wysokim poziomem zaszczepienia przeciwko polio. Jednak zwiększone krążenie zmutowanych wirusów może stanowić zagrożenie dla osób, które nie posiadają odporności poszczepiennej. PPIS w Rzeszowie nie jest w posiadaniu danych naukowych w tym zakresie;

Ad 42. - PPIS w Rzeszowie nie dysponuje wynikami badań nad bezpieczeństwem szczepionek, gdyż się takimi badaniami nie zajmuje. W celu uzyskania takich informacji należy zwrócić się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181 c, 02-222 Warszawa, który dokonuje rejestracji produktów leczniczych oraz monitoruje bezpieczeństwo leków;

Ad 43. - PPIS w Rzeszowie nie dysponuje wynikami badań nad bezpieczeństwem szczepionek, gdyż się takimi badaniami nie zajmuje. W celu uzyskania takich informacji należy zwrócić się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (j.w.);

Ad 44. - W latach 2019-2025 do chwili wpłynięcia wniosku strony nie było takich zgłoszeń do PPIS w Rzeszowie;

Ad 45. - PPIS w Rzeszowie nie dysponuje wynikami badań nad bezpieczeństwem szczepionek, gdyż się takimi badaniami nie zajmuje oraz nie wydaje w tym zakresie opinii. W celu uzyskania takich informacji należy zwrócić się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (j.w.);

Ad 46. - PPIS w Rzeszowie nie ma wiedzy na temat sposobu przeprowadzania badań i nie dysponuje wynikami badań nad bezpieczeństwem szczepionek, gdyż się takimi badaniami nie zajmuje. W celu uzyskania takich informacji należy zwrócić się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (j.w);

Ad 47. - PPIS w Rzeszowie nie dysponuje wynikami badań nad bezpieczeństwem szczepionek, gdyż się takimi badaniami nie zajmuje. W celu uzyskania takich informacji, jak również charakterystyk produktu leczniczego dot. szczepionek oraz ich składu, należy zwrócić się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (j.w.);

Ad 48. - Pytanie dotyczy wiedzy medycznej - wykracza poza pojęcie informacji publicznej;

Ad 49. - na podstawie art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną ma obowiązek powiadomienia opiekunów faktycznych lub osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Nie ma prawnie określonego obowiązku pilnowania przez przychodnię i informowania rodziców dziecka każdorazowo o konieczności zgłoszenia się na badanie kwalifikacyjne i szczepienie. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, ze zm.) określa osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, jak również schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

W tych okolicznościach wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ zasadnie zakwalifikował wniosek skarżącej jako częściowo niedotyczący informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a w pozostałym zakresie udzielił wystarczającej odpowiedzi. Wnioski o informację publiczną mogą obejmować pytania o określony stan faktyczny na dzień udzielenia odpowiedzi, jednak muszą odnosić się wyłącznie do sfery faktów. Informacją publiczną nie jest natomiast interpretacja zdarzeń, wyjaśnianie przepisów prawa, komentowanie działań innych podmiotów, ani wskazywanie motywacji, którymi kierują się organy w toku swojej działalności.

Z akt sprawy wynika, że organ nie uchylił się od realizacji ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej i pismem z dnia 24 stycznia 2025 r. udzielił odpowiedzi w ustawowym terminie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Istotą sporu jest natomiast zakres odpowiedzi organu, który w przekonaniu skarżącej jest niewystarczający, przy czym skarżąca nie sprecyzowała w jakim zakresie nie uzyskała odpowiedzi na zadane pytania, czy też na które pytania odpowiedź organu była w jej ocenie niewystarczająca. W przekonaniu Sądu, pismo organu z dnia 24 stycznia 2025 r. stanowi dostateczną odpowiedź na wniosek skarżącej. W piśmie tym organ odniósł się do wszystkich pytań – w części przekazując dane, a w części odmawiając odpowiedzi, argumentując, iż pytania nie dotyczą informacji publicznej lub dotyczą oceny prawnej, co wykracza poza zakres obowiązków wynikających z u.d.i.p., bądź informując, że nie posiada żądanych informacji. Sąd nie znalazł żadnego uzasadnienia potwierdzającego stanowisko skarżącej, że organ udzielił odpowiedzi "niewystarczającej". Obowiązek udzielenia informacji publicznej nie oznacza obowiązku opracowywania ekspertyz, tworzenia analiz, formułowania opinii prawnych ani wypowiadania się w formie komentarzy. Jeżeli zatem żądanie dotyczy wiedzy, której organ nie posiada, albo ma charakter postulatywny, ocenny czy interpretacyjny – organ może prawidłowo spełnić swój obowiązek poprzez wyjaśnienie, że nie dysponuje żądanymi danymi lub że pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Sama zaś okoliczność, że treść odpowiedzi nie spełniła oczekiwań skarżącej, nie przesądza o bezczynności organu.

W ocenie Sądu, działanie organu odpowiada standardom należytej staranności w realizacji obowiązku informacyjnego. Organ nie poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu odmowy udzielenia odpowiedzi, lecz do każdego pytania odniósł się indywidualnie – przekazując dane, wskazując brak wiedzy lub podstaw do odpowiedzi w trybie u.d.i.p. Uznać należy za uzasadnione stanowisko organu, że w pewnej mierze wskazane we wniosku o udzielenie informacji publicznej pytania dotyczyły kwestii prawnych, medycznych, danych, którymi organ nie dysponuje, oraz działań podmiotów trzecich. Kwestie te, zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, nie mieszczą się w katalogu informacji publicznej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżącej, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, na podstawie którego skarżąca kasacyjnie wytknęła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1. u.d.i.p.

Zarzut o tożsamej konstrukcji był przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego – na gruncie sprawy o analogicznych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych – w szczególności w wyroku z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w tymże wyroku, toteż argumentacja przedstawiona dalej jest z nią zasadniczo zbieżna (zob. też wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r., III OSK 319/25; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2180/24; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2179/24).

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, pomijając wątpliwości co do trafności zakwalifikowania wskazanych przepisów jako przepisów prawa materialnego, przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach - jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

W związku z treścią omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego jako zarzut niezastosowania wskazanych w nim przepisów podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisów prawa "poprzez ich niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut nieskutecznym.

Nieskuteczność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu wynika ponadto z wadliwości bardzo lakonicznego uzasadnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią (por. wyrok NSA z 1 marca 2017 r., II FSK 3133/16). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy P.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., FSK 1657/04; 12 października 2005 r., I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., II GSK 18/06; 4 października 2006 r., I OSK 459/06, z 24 września 2021 r., I GSK 290/21). Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko NSA zawarte w wyroku z 22 października 2021 r., sygn. akt II GSK 879/21, w którym podniesiono, że "autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest zatem uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Musi ono zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych". Należy też zaznaczyć, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Określona w art. 183 § 1 P.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać bądź konkretyzować zarzutów kasacyjnych, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Nie jest rolą tego sądu stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (wyrok NSA z 31 października 2017 r., I GSK 2343/15). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Tym samym, realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnosić się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; wyroki NSA z 9 listopada 2011 r., II FSK 776/10, z 21 listopada 2012 r., II FSK 32/12).

W realiach niniejszej sprawy zaznaczyć trzeba, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a. (czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego.

Analiza uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nie dawała jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia słuszności stanowiska skarżącej o udzieleniu niepełnych odpowiedzi na pytania zawarte w jej wniosku. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie nawiązuje do treści art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Sprowadza się ono do twierdzenia, że gdyby Sąd sprostał swoim obowiązkom to doszedłby do wniosku, że udzielone przez organ odpowiedzi są niepełne, a organ pozostaje w bezczynności. Na potwierdzenie postawionego zarzutu przytoczono też krótkie tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych, z których wynika, że niepoinformowanie pismem wnioskodawcy, że organ nie posiada żądanej informacji publicznej lub gdy udziela informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku, jak też brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku, czy też brak zawiadomienia wnioskodawcy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., lub że żądanie nie dotyczy informacji publicznej - w drodze zwykłego pisma, stanowi o bezczynności organu. Tezy te nie budzą wątpliwości Naczelnego Sąd Administracyjnego. Jednak miałyby częściowo zastosowanie w niniejszej sprawie tylko wtedy gdyby autor skargi kasacyjnej przedstawił argumentację, która podważyłaby stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ udzielił skarżącej pełnej odpowiedzi na pytania. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podjęto nawet próby wykazania, że organ udzielił skarżącej niepełnej odpowiedzi na pytania. Nie podjęto jakiejkolwiek polemiki z szeroko opisanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiskiem Sądu odnoszącym się do poszczególnych pytań i wykazującym, że odpowiedź organu była jasna i pełna.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca w ogóle nie odniosła się do merytorycznej argumentacji Sądu pierwszej instancji, w której w sposób konkretny wykazano prawidłowość działania organu w kontekście wszystkich pytań wniosku. Tymczasem, skuteczne postawienie zarzutu dotyczącego udzielenia niepełnych odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego wskazania, które odpowiedzi są niejasne (niepełne) oraz w jakim zakresie organ powinien je uzupełnić. Ogólne wskazanie, że organ udzielił niepełnych odpowiedzi na pytanie uniemożliwia Sądowi kasacyjnemu ocenę zasadności stanowiska skarżącej.

W kwestii naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wobec braku jakiegokolwiek nawiązania w postawionym zarzucie i uzasadnieniu skargi kasacyjnej do treści tego przepisu, za Sądem pierwszej instancji należy tylko wskazać, że organ nie dokonywał przedłużenia terminu na rozpoznanie wniosku skarżącej i udzielił na niego odpowiedzi w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku. Wobec powyższego, zarzut ten jest całkowicie chybiony.

Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że organ udzielił odpowiedzi na pytania skarżącej w ustawowym terminie, w miarę posiadanych informacji - w sposób pełny i konkretny, co uwalnia organ od zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej.

W konsekwencji także i z tych powodów zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. jest niezasadny.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny o kosztach postępowania kasacyjnego, orzekł jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.