Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1143/21 odrzucające skargę w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty pierwszej premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1143/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty pomocy na zalesianie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że R. P. (dalej: skarżący) zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 listopada 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 lutego 2022 r. sygn. akt I GZ 49/22 oddalił.

W konsekwencji zarządzeniem Sędziego z dnia 8 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 listopada 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu.

Wezwanie zobowiązujące skarżącego do uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone w dniu 22 kwietnia 2022 r., a więc termin do wykonania tej czynności upłynął w dniu 29 kwietnia 2017 r. Zważywszy, że w terminie tym wpis nie został uiszczony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r. odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 230 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.

Funkcją wpisu sądowego jest między innymi to, aby strony rozważnie korzystały z przysługujących im praw. Nieograniczona możliwość podważenia każdego aktu na drodze sądowej prowadziłaby bowiem w sposób nieuchronny do paraliżu działalności sądów (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2007 r., sygn. akt I FZ 315/07; to i kolejne cytowane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie wskazuje się, że koszty sądowe są tradycyjnie uznanym instrumentem polityki państwa służącym do regulowania relacji stron stosunków procesowych oraz stymulowania decyzji jednostek co do sposobu prowadzenia swoich interesów i doboru środków ich ochrony. Koszty postępowania służą osiągnięciu należytej sprawności organizacyjnej i orzeczniczej sądów oraz selekcji roszczeń szykanujących i oczywiście niezasadnych od roszczeń uzasadnionych, służących ochronie praw i wolności jednostki. Koszty sądowe spełniają liczne funkcje: społeczne, fiskalne, a także służebne wobec wymiaru sprawiedliwości. Funkcja społeczna oznacza wpływ, jaki koszty postępowania wywierają na życie społeczne w sensie pozytywnym (ograniczenie pieniactwa, szykanowania przeciwnika, minimalizacja zachęt do ochrony fikcyjnych interesów i chęci niesłusznego wzbogacenia się kosztem przeciwnika itd.), jak i negatywnym (np. utrudnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości, zaburzenia funkcjonowania zasady faktycznej równości uczestników postępowania). Funkcje fiskalne polegają na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Funkcje służebne wobec wymiaru sprawiedliwości przejawiają się przede wszystkim wpływem kosztów na zachowania stron w trakcie procesu (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 7 września 2004 r., sygn. akt P 4/04, OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 81; z 17 listopada 2008 r., sygn. akt SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154; z 7 marca 2013 r., sygn. akt SK 30/09, OTK ZU nr 3/A/20123, poz. 26).

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi gwarancją realizacji powyższych funkcji jest między innymi tok postępowania, o którym mowa w art. 220 p.p.s.a. W § 1 stanowi on, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem art. 220 § 2, 3 i 3a p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

W przedmiotowej sprawie skarżący był wzywany do uiszczenia wpisu dwukrotnie. Pierwszy raz zarządzeniem z dnia 30 listopada 2021 r. – w związku z wniesioną skargą; a także drugi raz 8 kwietnia 2022 r. – w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2022 r., sygn. akt I GZ 49/22, w którym NSA oddalił zażalenie na zarządzenie z 30 listopada 2021 r. W obu przypadkach wezwanie nie zostało wykonane, a zamiast tego skarżący kierował środki odwoławcze zarzucając, że żądany wpis jest wygórowany i nielegalny.

Wysokość wpisu została ustalona na podstawie obowiązującego od 1 stycznia 2004 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. nr 221 poz. 2193 ze zm.), gdzie w § 2 ust. 3 pkt 6 postanowiono, że wpis stały w sprawach rolnictwa i leśnictwa - 200 zł. Mając powyższe na uwadze, nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącym, że wpis jest nielegalny.

Skarżącego wezwano do wykonania prawomocnego zarządzenia z 30 listopada 2021 r., wezwanie doręczono skarżącemu 22 kwietnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 48 akt sądowych). W wyznaczonym terminie wpis od skargi nie został uiszczony, zasadnie zatem Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 i p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.