Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnieni informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz W. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w C. z dniem [...] lutego 2009 r., nr [...] odmawiającą W. K. udostępnienia informacji publicznej.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2008 r. W. K. zwrócił się do Sądu Okręgowego w C. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci pełnego wykazu "dokumentów, dotyczących kontroli zewnętrznych i wewnętrznych (w tym wizytacji i lustracji) – dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków, opinii itp. podmiotów (organów) ją przeprowadzających dotyczących Sądu Okręgowego w C. w okresie funkcjonowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (do dnia złożenia wniosku). Wykaz winien zawierać datę wytworzenia dokumentu, sygnaturę, dane określające tożsamość osób odpowiedzialnych za jej treść, nazwę podmiotu (organu) związanego z kontrolą, rodzaj dokumentu (np. dokumentacja przebiegu i wystąpienie pokontrolne, stanowisko, wniosek itd.) oraz zakres kontroli – rodzaj czynności kontrolnej" (w dalszej treści zwany wykazem).

W piśmie z dnia [...] września 2008 r., nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w C. poinformował wnioskodawcę, iż żądana przez niego informacja publiczna ma charakter przetworzony w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., w dalszej treści: u.d.i.p.). Organ wniósł o wykazanie interesu publicznego, uzasadniającego udostępnienie żądanej informacji.

W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżący w piśmie z dnia [...] września 2008 r. stanowczo zaprzeczył, jakoby przedmiotem jego wniosku była przetworzona informacja publiczna.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. ,nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w C., działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070), odmówił udostępnienia przetworzonej informacji publicznej w postaci wykazu dokumentacji kontroli.

W dniu [...] października 2008 r. W. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w C. z wnioskiem o uzupełnienie decyzji z dnia [...] września 2008 r., nr [...], w trybie art. 111 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku W. K. powtórzył argumentację zawartą w jego wcześniejszym piśmie z dnia [...] września 2008 r., uzupełniając ją stwierdzeniem, iż "uzasadnienie (decyzji – przyp. wł.) winno zawierać szczegółową, precyzyjną informację o powodach nieudostępnienia każdego z dokumentów – stanu faktycznego w każdym z pojedynczych przypadków nieudostępnienia informacji w poszczególnym dokumencie, wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu (...)".

Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w C. odmówił uzupełnienia swojej decyzji z dnia [...] września 2008 r., nr [...].

W dniu [...] listopada 2008 r. W. K. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2008 r.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], działając na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) w zw. z art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wnioskodawca w piśmie z dnia [...] września 2008 r. oraz w piśmie z [...] października 2008 r. odmiennie modyfikuje wniosek i wnosi o udostępnienie informacji dotyczącej pełnych dokumentów kontroli.

Wykonując zalecenia organu odwoławczego, wezwano wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wnioskodawca sprecyzował, że w związku z brakiem zawnioskowanego wykazu realizacja wniosku powinna nastąpić w najprostszy sposób, mianowicie poprzez udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich dokumentów dotyczących kontroli zewnętrznych i wewnętrznych (w tym wizytacji, lustracji) – dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków, opinii itp. podmiotów (organów) ją przeprowadzających, dotyczących Sądu Okręgowego w C. [...] w okresie funkcjonowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (do dnia złożenia wniosku), bowiem dokumenty te stanowią informację publiczną, zawierają zawnioskowaną informację publiczną, tj. datę wytworzenia dokumentu, sygnaturę, dane określające tożsamość osoby odpowiedzialnej za jej treść, nazwę podmiotu (organu) związanego z kontrolą, rodzaj dokumentu (np. dokumentacja przebiegu i wystąpienie pokontrolne, stanowisko, wniosek itd., itp.,) oraz zakres kontroli – rodzaj czynności kontrolnej.

Prezes Sądu Okręgowego w C., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku W. K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. (zmodyfikowanego w pismach z dnia [...] września 2008 r., [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] lutego 2009 r.), decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070), odmówił udostępnienia przetworzonej informacji publicznej w postaci wszystkich dokumentów dotyczących kontroli zewnętrznych i wewnętrznych (w tym wizytacji i lustracji) w Sądzie Okręgowym w C. za okres od daty wejścia w życie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; dalej: u.d.i.p.) do dnia [...] grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ szczegółowo przedstawił ustalenia poczynione w toku postępowania. Na ich podstawie określony został w szczególności katalog dokumentów urzędowych, objętych żądaniem udostępnienia, następnie rodzaj danych prawnie chronionych, zawartych w przedmiotowych dokumentach oraz przybliżona liczba dokumentów wymagających anonimizacji. Dodatkowo, organ wskazał szacunkowy czas niezbędny do opracowania dokumentacji na potrzeby jej udostępnienia w formie elektronicznej. Opierając się na reprezentatywnej grupie dokumentów z podstawowych kontroli, wizytacji i lustracji przeprowadzonych przez wizytatorów, inspektorów biurowości i rewidentów Sądu Apelacyjnego, wyliczono, że przewidywany czas wykonania kopii wszystkich dokumentów w formie elektronicznej to około 24 godziny robocze, a zatem 3 dni robocze informatyka. Z kolei przeciętny czas sprawdzania, czy w danym protokole z wizytacji lub lustracji znajdują się dane prawnie chronione i usunięcie tych danych przez urzędnika sądowego to koło 30 minut.

W konsekwencji, "ogromna" liczba dokumentów, a tym samym niezwykle czasochłonny proces przygotowania ich do udostępnienia (usunięcie danych prawnie chronionych, zeskanowanie), wymagający zaangażowania w zasadzie wszystkich komórek organizacyjnych Sądu Okręgowego powodują, że informacja, której żąda wnioskodawca staje się informacją przetworzoną. W tej sytuacji, jak wyjaśnił organ należało zbadać z urzędu, czy w sprawie występuje szczególny interes publiczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., uzasadniający przetworzenie informacji publicznej i udostępnienie jej wnioskodawcy. W toku postępowania organ nie znalazł podstaw do przetworzenia informacji publicznej, dlatego też odmówił jej udostępnienia.

W piśmie z dnia [...] marca 2009 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w C. z wnioskiem o uzupełnienie lub sprostowanie, w trybie art. 111 § 1 k.p.a. przedmiotowej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w C. odmówił uzupełnienia i sprostowania swojej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...].

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. W. K. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, wnosząc o jej uchylenie oraz wydanie decyzji o udostępnieniu informacji publicznej.

Minister Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie, nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i wskazał, iż istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy istotny interes publiczny przemawia za udostępnieniem W. K. przetworzonej informacji publicznej w postaci pozbawionych danych prawnie chronionych dokumentów kontroli z lat 2002-2007 przeprowadzonych w Sądzie Okręgowym w C. W ocenie organu nie ulega bowiem wątpliwości, że realizacja wniosku skarżącego wiązać by się musiała z koniecznością przetworzenia informacji publicznej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).

Nadto uzyskanie przez zainteresowanego przetworzonej informacji publicznej, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., możliwe jest w zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny. Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem, interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1721/05, Prok. i Pr. 2006/5/53). Przesłanka interesu publicznego każdorazowo weryfikowana jest in concreto, a więc w odniesieniu do okoliczności danej, indywidualnej sprawy.

Zdaniem organu skarżący, na żadnym etapie postępowania, skutecznie nie wykazał interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej (nie wskazał także powodów, dla których żąda informacji).

Również w przypadku decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżący wniósł wniosek o jej uzupełnienie lub sprostowanie, jednak i ten wniosek został rozpatrzony odmownie postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. podniósł, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. narusza jego prawo do informacji publicznej, określone w art. 1-4, art. 6-14, art. 26 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej. Zarzucił również organom obydwu instancji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia całego stanu faktycznego sprawy, co z kolei uniemożliwiło jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Nadto, W. K. stwierdził, że decyzje nie wykazują braku istnienia przesłanki ustawowej z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. W złożonym na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r., piśmie procesowym wskazał miedzy innymi, iż w myśl art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1 stosuje się przepisy k.p.a. z odrębnościami wynikającymi z ww. ustawy. Natomiast, zgodnie z art. 127 § 1 i 2 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.

Organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 3 k.p.a., w stosunku do organów administracji publicznej, innych niż określone w pkt 1 i 2, są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. W tej sytuacji, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, jest ona organem wyższego stopnia (odwoławczym) właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji prezesa sądu rejonowego lub prezesa sadu okręgowego w sprawach uregulowanych ustawą o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów aniżeli zostały podniesione w skardze. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.): Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 21 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), organami sądów są:

1. w sądzie rejonowym – prezes sądu,

2. w sądzie okręgowym – prezes sądu oraz kolegium sądu okręgowego,

3. w sądzie apelacyjnym – prezes sądu oraz kolegium sądu apelacyjnego,

1. dyrektor sądu apelacyjnego oraz dyrektor sądu okręgowego, a w sądzie rejonowym w razie jego powołania kierownik finansowy sądu w obszarach określonych w § 2.

Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 2 prezes sądu pełni czynności z zakresu administracji sądowej, a zgodnie z § 4 cytowanego przepisu, prezes sądu apelacyjnego sprawuje nadzór nad działalnością administracyjną sądów okręgowych na obszarze właściwości sądu apelacyjnego.

Natomiast, stosownie do treści art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji, a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, organem, który wydał decyzję w pierwszej instancji jest prezes sądu okręgowego. Zgodnie zaś z powołanym wyżej § 4 art. 22 ustawy o ustroju sądów powszechnych, prezes sądu apelacyjnego sprawuje nadzór nad działalnością administracyjną sądów okręgowych na obszarze właściwości sądu apelacyjnego. Wobec powyższych ustaleń, należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez W. K. powinien być prezes sądu apelacyjnego, a nie Minister Sprawiedliwości, W związku z powyższym uznać należy, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i jest z mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nieważna.

W takiej sytuacji należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Natomiast z uwagi na treść rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

W oparciu o art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd przyznał skarżącemu od Ministra Sprawiedliwości kwotę w wysokości 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.