Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 260/13 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 260/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2013 r., [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce, z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w grudniu 2012 r.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W. K. zwrócił się w dniu 3 grudnia 2012 r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup kurtki i swetra. Organ I instancji odmawiając przyznania zasiłku wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach z dnia 5 marca 2012 r., nr 12/2012, w sprawie ustalania wysokości zasiłku celowego specjalnego, zasiłek celowy dla osoby samotnie gospodarującej może być przyznany na odzież/bieliznę jeden raz w roku w wysokości 80 zł, jednak z uwagi na trudną sytuację wnioskodawcy, korzystając z możliwości jakie daje § 2 do zarządzenia, pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup odzieży/bielizny przyznano W. K. w roku 2012 czterokrotnie: 23 stycznia 2012 r. w kwocie 130 zł na dofinansowanie butli gazowej i zakup kurtki, 1 czerwca 2012 r. w kwocie 80 zł na zakup obuwia i odzieży, 4 października 2012 r. w kwocie 80 zł na zakup odzieży i bielizny i 23 listopada 2012 r. w kwocie 100 zł na zakup obuwia i kurtki, nadto wielokrotnie oferowano pomoc w formie niepieniężnej, tj. nowej odzieży, bielizny, obuwia, jednakże zainteresowany nie wyrażał zgody na taką formę, domagając się pomocy pieniężnej. Organ podkreślił, że nie jest w stanie w pełni pokryć wszystkich potrzeb w formach przez beneficjenta oczekiwanych, a ośrodek ma udzielać swoim podopiecznym pomoc i wsparcie, a nie dostarczać środków pieniężnych w wysokości przez nich pożądanej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, rozstrzygnięciem z dnia [...] stycznia 2013 r., podkreślając jej zgodność z obowiązującymi przepisami i wskazując, że W. K. objęty jest różnymi formami pomocy społecznej – zasiłkami celowymi specjalnymi, finansowaniem świadczeń zdrowotnych, obiadami barowymi, świadczeniami na zakup żywności, opału (ostatnio 1 tona węgla o wartości 605 zł), a także, że w 2012 r. czterokrotnie otrzymał zasiłek na zakup odzieży.

Oddalając skargę W. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że spełnia on wszelkie kryteria pomocy społecznej, w tym otrzymania zasiłku celowego, który przyznawany jest na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych, jak wynika z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd wyjaśnił, że doprecyzowaniem ustawy jest zarządzenie wewnętrzne nr 12/2012 z dnia 5 marca 2012 r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach w sprawie ustalenia wysokości zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego, które służy do ujednolicenia zasad przyznawania zasiłków. Z treści ww. przepisów wynika, że organy odmawiając przyznania zasiłku celowego, działały w ramach uznania administracyjnego, co nie polega na zupełnej dowolności działania organów, ale w sprawie nie przekroczono granic uznania, bowiem W. K. objęty jest pomocą, na zakup odzieży otrzymał czterokrotnie zasiłki celowe w 2012 r., nadto przyznano mu pomoc rzeczową, której nie chciał przyjąć – stwierdził Sąd.

Reprezentowany przez adwokata z urzędu, W. K. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) i tym samym przyjęcie, iż pomimo stwierdzenia bezsprzecznie niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego i posiadania w tej mierze stosownych środków, organ pomocy społecznej mógł, powołując się na tzw. uznanie administracyjne, odmówić przyznania zasiłku celowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

Organy, jak i wyrok Wojewódzkiego Sądu obok przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) powołują zarządzenie wewnętrzne nr 12/2012 z dnia 5 marca 2012 r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach w sprawie ustalenia wysokości zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego, odnosząc rozstrzygnięcia również i do tego aktu, przy czym Sąd, podkreślając, iż służy ono ujednoliceniu zasad przyznawania zasiłków. Stwierdzić należy, że zarządzenie to nie jest żadnym źródłem prawa, nie ma bowiem żadnej podstawy prawnej do jego wydania, gdyż ani wskazane w nim przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 39 i 41), ani żadne inne, żadnego upoważnienia ani Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, ani żadnemu innemu kierownikowi organu pomocy społecznej nie dają. Nie ma zatem znaczenia w sprawie jakie zasady ustalania wysokości zasiłków określił Dyrektor. Przepisy tego zarządzenia nie mogą w jakimkolwiek stopniu wpływać ani na wysokość, ani na częstotliwość przyznawania zasiłków celowych. W tej kwestii oparcie stanowią tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawa o pomocy społecznej, która zawiera regulacje w zakresie tych zasiłków.

Stwierdzić jednak należy, że pomimo odwoływania się do ww. zarządzenia rozstrzygnięcia wydane w sprawie, tj. zarówno decyzje administracyjne, jak i zaskarżony wyrok odpowiadają prawu.

Orzekanie przez organy w sprawach zasiłku celowego odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Rozstrzyganie w tych ramach nie oznacza zupełnej dowolności organu w załatwieniu sprawy. Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego muszą mieć oparcie w materiale dowodowym. W sprawach pomocy społecznej – zasiłku celowego – na rozstrzygnięcie rzutuje – po ustaleniu, że wnoszący o przyznanie pomocy jest do niej uprawniony – z jednej strony określenie zakresu potrzeb uprawnionego, z drugiej możliwości organu pomocy.

W. K. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zakup kurtki i swetra i nie ma w sprawie wątpliwości, że spełnia on kryteria ubiegania się o pomoc społeczną. Z dokumentacji sprawy wynika, co nie jest sporne między stronami, że jest on objęty systematyczną pomocą społeczną udzielaną tak w formie finansowej – zasiłki, finansowanie świadczeń zdrowotnych, jak i rzeczowej – obiady, opał. Z akt wynika także, co też nie jest sporne, że w 2012 r. czterokrotnie otrzymał zasiłki celowe właśnie na zakup odzieży – w tym kurtki, a także propozycje otrzymania pomocy w formie rzeczowe, ale tę odrzucił.

W takiej sytuacji, tj. mając na uwadze przyznanie już zasiłków celowych na zakup odzieży – kurtki, oferowanie pomocy rzeczowej w tym zakresie, odrzuconej przez skarżącego, nie można zarzucić organom pomocy społecznej przekroczenia granic uznania administracyjnego o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup kurtki. Tym samym nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi błędu w ocenie, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.