I SA/Op 766/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-26	
Data wpływu	2025-10-22	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu	
Sędziowie	Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik
Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6149 Inne o symbolu podstawowym 614	
Hasła tematyczne	Oświata
Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	WYDZIAŁ	
Skarżony organ	Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 7, art. 61 par. 1, par. 4, art. 77 par. 1, art. 80, art. 106 par. 1, art. 127 par. 3, art. 137, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 146 par. 1, art. 149 par. 1, par. 2,  art. 151 par. 2, art. 156 par. 1, par. 2, art. 184 par. 1, par. 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1571; art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 4, pkt 2, ust. 5; Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach na decyzję Rektora Akademii Nauk Stosowanych Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu z dnia 9 września 2025 r. nr 425/2025/K w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie tytułu zawodowego magistra uchyla zaskarżoną decyzję.	
Uzasadnienie
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach (dalej jako: "skarżący" lub "Prokurator") zaskarżył decyzję Rektora Akademii Nauk Stosowanych Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu (dalej jako: "organ", "Rektorem") z dnia 9 września 2025 r., nr 425/2025/K, stwierdzającą wydanie A. S. (dalej jako: "student") decyzji w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra z naruszeniem prawa.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 23 stycznia 2025 r. Prokurator, działając na podstawie art. 184 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), skierował do Rektora sprzeciw, w którym domagał się wznowienia zakończonego decyzją ostateczną postępowania z wniosku studenta o nadanie mu tytułu zawodowego magistra oraz stwierdzenia, że decyzja o nadaniu tytułu zawodowego została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z ustaleniami Prokuratora, niezakwestionowanymi w toku postępowania, złożona przez studenta praca dyplomowa, stanowiącą podstawę uzyskania przez niego tytułu zawodowego magistra, nie została przygotowana samodzielnie. Jak ustalono w toku postępowania jej napisanie student zlecił innej osobie. Tak przygotowaną pracę dyplomową złożył przed komisją egzaminacyjną Uczelni, zapewniając na piśmie o samodzielnym jej napisaniu. Tymczasem Sąd Rejonowy w O. prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt [...], warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko studentowi, czym stwierdził, że popełnił on przestępstwo z art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, ze zm. - dalej jako: "k.k."), polegające na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy w postaci dyplomu Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu potwierdzającego nadanie tytułu magistra, poprzez podstępne wprowadzenie członków komisji egzaminacyjnej w błąd co do faktu, że jest on autorem przedłożonej pracy magisterskiej. W sprzeciwie Prokurator podnosił, iż w okolicznościach sprawy zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz uchylenia decyzji i odmówienia nadania tytułu zawodowego, skoro nastąpiło to w wyniku przestępstwa stwierdzonego wyrokiem sądowym. Jednak z powodu, iż od doręczenia decyzji upłynęło 10 lat, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., nie jest dopuszczalne uchylenie zapadłej decyzji oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy na mocy art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tego powodu Prokurator zwrócił się do organu o stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W wyniku sprzeciwu Rektor wszczął postępowanie nadzwyczajne w toku którego wydał cztery decyzje administracyjne.

Rektor, decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r., działając na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm. - dalej jako: "ustawa" lub "p.sz.w.n."), oraz art. 107 k.p.a., stwierdził nieważność dyplomu ukończenia studiów magisterskich nr [...] uzyskanego przez studenta. Od decyzji Rektora z dnia 23 kwietnia 2025 r., wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniósł kolejno Prokurator (pismem z dnia 9 maja 2025 r.) i student (pismem z dnia 16 maja 2025 r.).

W wyniku rozpatrzenia wniosku Prokuratora z dnia 9 maja 2025 r., decyzją z dnia 9 lipca 2025 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 2 k.p.a., Rektor uchylił w całości decyzję własną z dnia 23 kwietnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów magisterskich nr [...] wydanego studentowi (pkt 1) i stwierdził wydanie decyzji w sprawie przyznania dyplomu ukończenia studiów magisterskich z naruszeniem prawa, wobec braku możliwości stwierdzenia nieważności dyplomu, z uwagi na upływ 10 lat od jego doręczenia (pkt 2).

W wyniku rozpatrzenia wniosku studenta z dnia 16 maja 2025 r., decyzją z dnia 22 lipca 2025 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., Rektor umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie ponownego rozpatrzenia sprawy, tj. decyzji własnej z dnia 23 kwietnia 2025 r., uznając, że wniosek stał się bezprzedmiotowy wobec wydania decyzji z dnia 9 lipca 2025 r.

Z kolei pismem z dnia 12 sierpnia 2025 r. Prokurator wniósł do organu ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie o nadanie tytułu zawodowego magistra. Wskazał m.in., że decyzja z dnia 9 lipca 2025 r. nie rozstrzyga sprawy wznowieniowej, objętej jego sprzeciwem, ponieważ - jak wskazał - dotyczy wydania dyplomu, a nie "nadania tytułu zawodowego".

W wyniku rozpatrzenia wniosku Prokuratora z dnia 9 maja 2025 r., opisaną we wstępie decyzją z dnia 9 września 2025 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 2 k.p.a., Rektor stwierdził wydanie studentowi decyzji w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra z naruszeniem prawa, wobec braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra, z uwagi na upływ dziesięciu lat od jej doręczenia. Wyjaśnił, że brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji po upływie dziesięciu lat od dnia wydania decyzji "pierwotnej" (tu: decyzji z dnia 28 czerwca 2013 r.) jest przesłanką bezwzględną dla wszystkich potencjalnych podstaw stwierdzenia nieważności wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia 18 września 2025 r., działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 1, art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 52 § 3 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Prokurator zaskarżył w całości decyzję Rektora z dnia 9 września 2025 r. w sprawie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania z naruszeniem prawa decyzji o nadaniu A. S. tytułu zawodowego magistra. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania z art. 156 § 2 K.p.a. polegające na stwierdzeniu braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przedmiocie nadania studentowi tytułu zawodowego magistra w związku ze stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowieniowym, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., w którym nie można uchylić decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchyla się decyzji, a nie ze wskazaniem okoliczności z powodu których brak jest możliwości stwierdzenia jej nieważności. Skarżący wniósł ponadto, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym rzeczywiście poniesionych kosztów zastępstwa procesowego wykazanych w spisie kosztów.

Pismem z dnia 3 listopada 2025 r. pełnomocnik organu przychylił się do wniosku o rozpoznanie sprawie w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnienia takiej oceny Sądu należy poprzedzić uwagami prawnymi natury ogólnej.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy warunkiem ukończenia studiów i uzyskania dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia jest: uzyskanie efektów uczenia się określonych w programie studiów, którym przypisano co najmniej 180 punktów ECTS (pkt 1), złożenie egzaminu dyplomowego (pkt 2) oraz pozytywna ocena pracy dyplomowej o ile przewiduje to program studiów (pkt 3). Stosownie zaś do art. 77 ust. 1 pkt 1 p.sz.w. absolwent studiów otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny potwierdzający wykształcenie wyższe na tym samym poziomie - w przypadku studiów pierwszego stopnia.

Wszystkie rozstrzygnięcia podejmowane w ramach sprawy ukończenia studiów i uzyskania dyplomu podlegają kontroli w trybie nadzwyczajnym: tak co do nadania tytułu zawodowego jak i wydania dyplomu zawodowego, co wynika wprost z art. 77 ust. 4 ustawy. W art. 77 ust. 4 p.sz.w., postanowiono bowiem, iż przypadku zaistnienia przyczyn: 1) wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego - organem właściwym do wznowienia postępowania jest rektor; 2) stwierdzenia nieważności dyplomu - organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Zaś w jego ust. 5, że w przypadku, gdy w pracy dyplomowej stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu.

W świetle powyższego ustawodawca w art. 77 ust. 4 ustawy: po pierwsze - określił zdarzenia prawne objęte kontrolą w trybie nadzwyczajnym jakimi są: nadanie tytułu zawodowego jak i wydanie dyplomu; po drugie - wskazał tryb procedowania stanowiąc o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności; po trzecie - ustanowił właściwy do załatwienia sprawy ten sam organ stanowiąc, że organem właściwym w tych przypadkach jest rektor.

W ocenie Sądu regulacja z art. 77 ust. 4 i 5 ustawy daje organowi podstawy do prowadzenia, w trybach nadzwyczajnych, postępowania w ramach, którego rektor weryfikuje legalność załatwienia sprawy ukończenia studiów i uzyskania dyplomu ukończenia studiów przez jej absolwenta. Bada w jego toku, czy podjęte w jej ramach rozstrzygnięcia (tj. nadanie tytułu zawodowego i wydanie dyplomu) są obarczone kwalifikowanymi wadami. Przy czym wznowienie w przedmiocie nadania tytułu zawodowego i stwierdzenie nieważności dyplomu, tj. działanie organu na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, uzależnione jest od wystąpienia przesłanek unormowanych odpowiednio w 145 § 1 k.p.a. oraz 156 § 1 k.p.a. Natomiast ustanowiona w art. 77 ust. 5 ustawy przesłanka plagiatu jest odrębną, samodzielną podstawą stwierdzenia nieważności dyplomu.

Wydając decyzję w trybie nadzwyczajnym organ podlega reżimom tak co do procedowania jak i rozstrzygnięcia przepisów działu II, rozdziału 13 k.p.a. uzupełnionej o regulację z ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4744/21). W szczególności postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu winno toczyć się zgodnie z przepisami art. 156-159 k.p.a. z uwzględnieniem art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy (ibidem oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 682/24; a także J. M. Zieliński [w:] H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2023, art. 77). W przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu nie ma też istotnego znaczenia prawnego kwestia, czy dyplom ukończenia studiów stanowi lub nie stanowi decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4744/21).

Postępowanie administracyjne, w którym wydano zaskarżoną do Sądu decyzję Rektora z dnia 9 września 2025 r., zostało wszczęte w wyniku sprzeciwu Prokuratora, datowanego na dzień 23 stycznia 2025 r. Prokurator, na podstawie art. 184 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., sprzeciwił się decyzji Rektora w przedmiocie nadania A. S. tytułu zawodowego magistra. Na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. i art. 77 ust. 4 pkt 1 ustawy, zwrócił się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego, mającego na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, przez: 1) wznowienie zakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie z wniosku A. S. o nadanie jej tytułu zawodowego magistra oraz 2) stwierdzenia, że decyzja o nadaniu A. S. tytułu zawodowego została wydana z naruszeniem prawa.

W reakcji na sprzeciw Rektor, pismem datowanym na dzień 5 lutego 2025 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Zawiadomieniem tym nie wznowił postępowania w żądanym przez Prokuratora zakresie. Zdaniem Sądu ustalenie to wynika jasno z treści pisma Rektora z dnia 5 lutego 2025 r. (którym zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych oraz uzyskania tytułu magistra), jego formy procesowej jako zawiadomienia z art. 61 § 1 i 4 k.p.a. (zamiast postanowienia o wznowieniu, które byłoby podstawą do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy - por. art. 149 § 1 i 2 k.p.a.) jak i z podstawy prawnej pisma (odwołującej się do art. 74 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy).

Co istotne zaskarżona decyzja Rektora z dnia 9 września 2025 r. w podstawie prawnej zawiera przepisy, które determinują ocenę tego, że została on wydana w sprawie nieważnościowej stwierdzającej nadanie studentowi tytułu zawodowego magistra z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w wyniku rozpoznania środka zaskarżenia Prokuratora z dnia 9 maja 2025 r. (art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), od decyzji Rektora z dnia 9 lipca 2025 r. (stwierdzającej wydanie studentowi dyplomu ukończenia studiów z naruszeniem prawa z powodów skazanych w art. 158 § 2 k.p.a.). W treści sentencji decyzja Rektora z dnia 9 września 2025 r. wyraźnie orzeka o braku możliwości stwierdzenia nieważności tej decyzji, a to wobec - dostrzeżonego przez Rektora - upływu termin 10 lat od dnia jej doręczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 9 września 2025 r. Rektor wprost podnosi, że jest to bezwzględna, negatywna przesłanka wydania decyzji w trybie nieważność dla wszystkich potencjalnych podstaw stwierdzenia nieważności wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. W ogóle nie odnosi się do żądania Prokuratora o wznowienie postępowania w sprawie nadania studentowi tytułu zawodowego magistra.

Zdaniem Sądu analiza zarówno ww. zawiadomienia z dnia 5 lutego 2025 r., jak i zaskarżonej decyzji Rektora z dnia 9 września 2025 r. oraz wcześniej wydanej decyzji Rektora z dnia 9 lipca 2025 r., wyraźnie wskazuje, iż Rektor nie odniósł się i ostatecznie nie uczynił przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją sprawy o wznowienie nadania studentowi tytułu zawodowego magistra. Organ nie przeprowadził bowiem postępowania administracyjnego dotyczącego wznowienia zgodnie z regułami wynikającymi z Działu 2 Rozdziału 12 k.p.a., a w szczególności pominął regulację art. 149 § 1 k.p.a. stanowiącą, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Nie orzekł też co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (por. art. 149 § 2 k.p.a.).

Umknęło uwadze Rektora, że sprzeciw Prokuratora nie był ukierunkowany na wszczęcie postępowania nieważnościowego w trybie art. 156 - 158 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy. Tymczasem skutki wniesienia sprzeciwu przez Prokuratora są bardziej kategoryczne od powstających w przypadku wniesienia odpowiedniego podania lub żądania przez stronę postępowania. Organ administracyjny, do którego prokurator skierował sprzeciw, ma obowiązek prawny wszcząć z urzędu postępowanie (por. art. 186 k.p.a.) i w terminie 30 dni wydać decyzję (por. art. 185 § 1 k.p.a.). Jeżeli organ administracyjny w tym terminie nie ustosunkuje się do sprzeciwu, ma obowiązek zawiadomić prokuratora i stronę postępowania o przyczynach zwłoki, podając nowy termin merytorycznego rozpoznania (por. art. 185 § 2 k.p.a.). Na niedopełnienie tego obowiązku przysługuje prokuratorowi i stronom zażalenie. Zatem organ musi wszcząć z urzędu postępowanie zawsze, gdy otrzyma sprzeciw prokuratora, co w sprawie Rektor zrealizował wadliwie. Procedował w trybie nieważnościowym. Zaskarżoną decyzją (ani żadną inną) nie rozpoznał (pozytywnie lub negatywnie) żądania wznowienia stwierdzenia nieważności ww. dyplomu, co skutkowało tym, że rzeczywiście treść jego rozstrzygnięcia nie odpowiada sprzeciwowi Prokuratora.

Skoro jednak zaskarżona decyzja Rektora z dnia 9 września 2025 r. nie została wydana w trybie wznowieniowym to zarzut skargi naruszenia art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Rektor ich w rozpoznawanej sprawie nie stosował.

W ocenie Sądu Rektor wyszedł poza granice żądania Prokuratora zawartego w sprzeciwie z dnia 23 stycznia 2025 r. i uznał, że zaistniały także podstawy do unieważnienia z urzędu decyzji o nadaniu studentowi tytułu zawodowego magistra. W tej jednak sytuacji winien był jednak z urzędu procedować co do jej nieważności tak jak tego wymagają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z modyfikacjami objętymi przepisami ustawy. Rektor przepisy procesowe naruszył.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest samoistnym celem ani przedmiotem odrębnego postępowania. Pojawia się ono tylko w ramach postępowania nieważnościowego prowadzonego na podstawie art. 156 k.p.a. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji w oparciu o art. 158 § 2 k.p.a. (stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa) bez wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W toku procedury administracyjnej organ administracji musi w pierwszej kolejności zbadać czy decyzja administracyjna dotknięta jest którąś z ciężkich wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Może to zrobić tylko w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Spełnienie się jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. musi z kolei spowodować ustalenie czy brak jest przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., bo dopiero wówczas art. 158 § 2 k.p.a., znajduje zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 2865/23 i powołanie w nim judykaty). Reasumując dopiero ustalenie w toku postępowania nieważnościowego (nadzorczego) wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w art. 156 § 2 k.p.a. umożliwia zastosowanie art. 158 § 2 k.p.a. i stwierdzenia wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa. Musi ona zatem wskazywać, poza okolicznościami, z powodu których organ nie stwierdził nieważności, wystąpienie przesłanek merytorycznych z art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja w sprawie nieważności decyzji wydawana jest na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. po merytorycznym zbadaniu przesłanek nieważności (zob. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, kom. do art. 158, teza 4, Opublikowano: LEX/el. 2026). Decyzję o stwierdzeniu nieważności, odmowie stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, organ wydaje tylko wtedy jeśli przesłanki nieważności badane są merytorycznie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1400/97).

Tymczasem Rektor, zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2025 r., wydaną w sprawie nieważności decyzji o nadaniu studentowi tytułu zawodowego magistra, ograniczył rozstrzygnięcie sprawy nieważnościowej do stwierdzenia, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Nie ustalił i nie ocenił wystąpienia merytorycznych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu studentowi tytułu zawodowego magistra. Uchylił się od ich zbadania. Nie przeprowadził postępowania dowodowego. W aktach administracyjnych brak jest akt źródłowych z postępowania zwyczajnego zakończonego decyzją o nadaniu studentowi tytułu zawodowego magistra. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego poddającego się kontroli Sądu. W efekcie Rektor naruszył art. 158 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 106 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadmienić należy, że decyzja wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest decyzją w nowej sprawie, a więc decyzją wydaną pierwszej instancji i służy wobec niej środek zaskarżenia (zob. uchwała całej Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 15 grudnia 1984 r., III AZP 8/83, OSNC 1985/10, poz. 143). Rektor nie mógł zatem stwierdzić nieważności decyzji o nadaniu studentowi tytułu zawodowego magistra w toku postępowania odwoławczego. Wydając decyzję z dnia 9 września 2025 r. w postępowaniu odwoławczym Rektor pozbawił stronę możliwości jej zaskarżenia w toku instancji, co narusza art. 15 oraz - powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji - art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podkreślić należy, że postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości (art. 127 § 1 i 3 k.p.a.). Oznacza to, że organ nie może działać z urzędu (za wyjątkiem art. 137 k.p.a.). Postępowanie odwoławcze może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej - wniesienia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Taką czynnością nie mógł być wniosek Prokuratora z dnia 9 maja 2025 r. o ponowne rozpatrzenia sprawy, bo wszczął on postępowanie odwoławcze zakończone ostateczną decyzją Rektora z dnia 9 lipca 2025 r. Rektor nie mógł kolejny raz, z własnej inicjatywy, przystąpić z urzędu do ponownego rozpatrzenia tego samego wniosku Prokuratora z dnia 9 maja 2025 r. i wydać, w trybie odwoławczym, kolejną, zaskarżoną obecnie decyzję.

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem ww. przepisów, przedwcześnie, bez dostatecznego ustalenia i wyjaśnienia jego podstaw faktycznych i prawnych, w sposób dowolny pomijając ww. kwestie, co powodowało naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach rozpoznawanej sprawy przedwczesnym byłaby merytoryczna kontrola rozpoznawanej sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy będzie bowiem limitowane od dalszych ustaleń i ocen organu, co nastąpi dopiero w toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Ocena taka przez Sąd, na tym etapie, bezpodstawnie ingerowałaby w sposób załatwienia sprawy administracyjnej. Sąd nie jest bowiem "trzecią instancją" w administracyjnym toku postępowania. Podkreślić należy, że w realiach kontrolowanej sprawy Sąd nie może zastąpić organu, gdyż sądowoadministracyjne środki kontroli legalności jego działania nie dopuszczają, nie przewidują i nie określają umocowania dla Sądu do rozstrzygania, w miejsce organu, tego jaka była przyczyna faktyczna i prawna wydania zaskarżonej decyzji, bez uprzedniego zajęcia stanowiska przez organ, ze stosownym uzasadnieniem faktycznym i prawnym.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - zwanej dalej: "p.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań.

Dodać jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko skarżącego w zakresie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i organu, który przychylił się do tego żądania, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl.