Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 3 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Wielkopolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego a Marszałkiem Województwa Mazowieckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia i zweryfikowania wykazu za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza oraz rozliczeniu wynikającej z niego opłaty postanawia: wskazać Marszałka Województwa Mazowieckiego jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. Marszałek Województwa Wielkopolskiego (wnioskodawca) na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego a Marszałkiem Województwa Mazowieckiego poprzez wskazanie Marszałka Województwa Mazowieckiego jako organu właściwego do przyjęcia i zweryfikowania wykazu za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za [...] r., złożonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie — Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] oraz do rozliczenia wynikającej z niego opłaty.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie — Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] złożyło w dniu [...] kwietnia 2018 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w [...] wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat za rok [...] w zakresie wyprowadzania gazów lub pyłów do powietrza. Organ, biorąc pod uwagę treść art. 277 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.), dalej "p.o.ś.", pismem z dnia 11 kwietnia 2018 r., przekazał wykaz według właściwości Marszałkowi Województwa Mazowieckiego. Jednocześnie do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] Marszałek Województwa Wielkopolskiego wystosował wezwanie z dnia [...] maja 2018 r. w zakresie przedłożenia korekty wykazu w zakresie błędnie naliczonej opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ze spalania paliw w silnikach spalinowych pojazdów. Wyjaśnił, że na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.), z dniem jej wejścia w życie, tj. z 1 stycznia 2018 r. należności, obowiązki i prawa regionalnych zarządów gospodarki wodnej, przejęte zostały przez nowoutworzone Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w W. (art. 527 Prawa wodnego).

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] przy piśmie z [...] października 2018 r. ponownie przedłożył wykaz Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego zawierający informację m.in. w zakresie opłaty za eksploatację urządzeń wprowadzających gazy lub pyły do powietrza. W treści pisma wyjaśnił, że "z interpretacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w W., wynika że właściwym Urzędem Marszałkowskim jest Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, gdyż w wykazie przedłożonym przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej widnieje REGON, który zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie Głównego Urzędu Statystycznego obowiązywał do [...] grudnia 2017 r.".

Departament Opłat Środowiskowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie zawiadomieniem z dnia 21 listopada 2018 r. odesłał wykaz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Wielkopolskiego w P. wyjaśniając, że z przedstawionych przez PGW Wody Polskie — RZGW w [...] dokumentów wynika, że RZGW w [...] sporządził korektę wykazu za rok [...], zaś PGW Wody Polskie nie istniało w [...] r.

Zdaniem Marszałka Województwa Wielkopolskiego należy w niniejszej sprawie wziąć pod uwagę, że dotychczasowe Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej z dniem 1 stycznia 2018 r. na skutek wejścia w życie ustawy Prawo wodne przestały być państwowymi jednostkami budżetowymi (z odrębnymi numerami REGON) i zostały włączone w strukturę PGW Wód Polskich z siedzibą w [...] jako ich jednostki organizacyjne nie mające samodzielnego bytu prawnego. Wskazał on również, że siedzibą PGW Wód Polskich jest [...], zaś zgodnie z art. 277 ust. 2 p.o.ś. opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wnosi się do urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska, wyznaczone przez siedzibę zakładu. Powołując się na treść art. 527 Prawa wodnego zauważył, że z dniem wejścia w życie ustawy należności, zobowiązania, prawa i obowiązki Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej będącego państwową jednostką budżetową oraz regionalnych zarządów gospodarki wodnej będących państwowymi jednostkami budżetowymi stają się odpowiednio należnościami, zobowiązaniami, prawami i obowiązkami Wód Polskich. Podniósł, że czynność materiaIno-techniczna jaką stanowi wykreślenie REGON z rejestru nie może decydować o tym, że dopiero z chwilą jej dokonania dany podmiot tracić miałby byt prawny.

Wskazując na treść art. 286 ust. 1 p.o.ś. oraz art. 285 ust. 2 p.o.ś. zauważył, że podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku, zatem opłata za korzystanie ze środowiska za dany rok aktualizuje się dopiero po jego upływie, przy czym aż do nadejścia ww. terminu płatności jest ona niewymagalna. W niniejszej sprawie płatność wymagalna była na dzień 1 kwietnia 2018 r. zatem właściwy jest Marszałek Województwa Mazowieckiego.

W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Mazowieckiego zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego jako organ właściwy do przyjęcia i zweryfikowania wykazu za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za rok [...] złożonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] oraz rozliczenia wynikającej z niego opłaty.

W uzasadnieniu wskazał, że należy zauważyć, że w wykazie przedłożonym przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej widnieje REGON, który zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie Głównego Urzędu Statystycznego obowiązywał do 31 grudnia 2017 r. (data zakończenia działalności). W wykazach PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] oraz PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] widnieje natomiast REGON właściwy dla działającego od dnia 1 stycznia 2018 r. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Wskazując na treść art. 277 ust. 1 i ust. 2 p.o.ś. oraz fakt, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie funkcjonuje od 1 stycznia 2018 r., to do przyjęcia i weryfikacji wykazu za rok [...], czyli za okres do powstania ww. urzędu centralnego, właściwym jest Marszałek Województwa Wielkopolskiego. Ponadto zwrócił uwagę na funkcjonującą zasadę podatkową stanowiącą, że w ramach następstwa prawnego obowiązek podatkowy powstały w dniu lub po dniu przejęcia, obciąża podmiot przejmujący, należy przyjąć, że to PGW jest zobowiązany do rozliczenia podatku za ten okres i przelania należnej opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania gazów i pyłów do powietrza, na konto dotychczasowego organu quasi podatkowego w rozumieniu art. 281 ust. 1 p.o.ś., którym jest Marszałek Województwa Wielkopolskiego.

Zdaniem Marszałka Województwa Mazowieckiego za właściwością Marszałka Województwa Wielkopolskiego przemawia również to, że opłaty za korzystanie ze środowiska w wysokości nie została uiszczona na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego a Marszałkiem Województwa Mazowieckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia i zweryfikowania wykazu za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza oraz rozliczeniu wynikającej z niego opłaty, albowiem obydwa wymienione wyżej organy uznają się w sprawie za niewłaściwe miejscowo.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 277 ust. 1 p.o.ś. opłaty za korzystanie ze środowiska podmiot korzystający ze środowiska wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. W myśl natomiast art. 277 ust. 2 p.o.ś. opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wynikające z eksploatacji urządzeń, wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska. Z treści art. 285 ust. 2 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku.

Podmiotem zobowiązanym w niniejszej sprawie do złożenia wskazanego wyżej wykazu za rok [...] było zatem Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie — Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...], zaś termin złożenia wykazu upływał w dniu 31 marca 2018 r.

Wskazać także należy, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która w art. 573 uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę Prawo wodne z 2001 r. Stosownie natomiast do art. 527 Prawa wodnego z dniem wejścia w życie ustawy należności, zobowiązania, prawa i obowiązki Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej będącego państwową jednostką budżetową oraz regionalnych zarządów gospodarki wodnej będących państwowymi jednostkami budżetowymi stają się odpowiednio należnościami, zobowiązaniami, prawami i obowiązkami Wód Polskich. Zgodnie natomiast z art. 525 ust 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego z dniem wejścia w życie ustawy znosi się Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej. W ust. 7 art. 525 tej ustawy ustawodawca wskazał, że Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej oraz regionalne zarządy gospodarki wodnej będące państwowymi jednostkami budżetowymi stają się jednostkami organizacyjnymi Wód Polskich.

Skoro zatem zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami z 1 stycznia 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło należności, zobowiązania, prawa i obowiązki Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz regionalnych zarządów gospodarki wodnej to z tym dniem stało się on zobowiązane do przedstawienia wskazanego wykazu za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za [...] r. Siedzibą Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jest [...]. Skoro zatem zgodnie z art. 277 ust. 2 p.o.ś. opłatę za wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu, a termin dokonania tej czynności upływał w 31 marca 2018 r. to rację ma wnioskodawca, że właściwym organem do dokonania tej czynności był Marszałek Województwa Mazowieckiego.

Jak prawidłowo wyjaśnił wnioskodawca bez znaczenia w niniejszej sprawie jest zarówno fakt wykreślenia nr REGON dopiero 3 stycznia 2018 r. jak i okoliczność, że wykaz dotyczy roku [...], w którym Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie istniało, bowiem z 31 grudnia 2017 r. organ, który był do tego zobowiązany utracił byt prawny a jego obowiązki przejęło PGW Wody Polskie. Również fakt nieuiszczenia stosownej opłaty na rachunek Wojewódzkiego Urzędu Marszałkowskiego w Warszawie przez zobowiązany podmiot nie może stanowić okoliczności przemawiającej za tym, że właściwym organem właściwym w sprawie jest Marszałek Województwa Mazowieckiego, jak chciałby tego Marszałek Województwa Mazowieckiego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje stanowisko, że przepisy przejściowe Prawa wodnego należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r., II OW 14/18). Skoro zatem na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów organem właściwym o złożenia wykazu jest PGW Wody Polskie z siedzibą w Warszawie to oczywistym jest, że organem właściwym do przyjęcia i zweryfikowania wykazu jest Marszałek Województwa Mazowieckiego.

Przypomnieć również należy, że przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).

Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.