III SA/Kr 60/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-10-14	
Data wpływu	2022-01-12	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 2178/23	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 1876; Art. 38  ust. 1 i 2; Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 października 2021 r. znak SKO.PS/4110/647/2021 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę	
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia 30 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie przyznania M. P. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, iż M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i w miesiącu czerwcu osiągnęła dochód 752,76 zł, a zatem dochód Pani M. P. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701,00 zł. Zgodnie zaś z przepisem art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy do kryterium dochodowego. Organ I instancji wskazał w szczególności, że M. P. jest, od roku 2000, samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha (spadek po F. P.), działki nr [...] położonej w K. oraz mieszkania własnościowego w K., a zatem posiadane zasoby dają możliwość poprawy sytuacji majątkowej, między innymi poprzez zamianę lokalu mieszkalnego na mniejszy, czy dzierżawy gospodarstwa rolnego. Nadto, organ I instancji zwrócił uwagę, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. reaguje na zgłaszane potrzeby i oczekiwania, średnia miesięczna uzyskanej pomocy wynosi 791,50 zł, jednakże nie jest możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb i zobowiązań finansowych M. P.

Na skutek odwołania M. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 18 października 2021 r., znak SKO.PS/4110/647/-2021, działając na podstawie art. 4, art. 11, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 sierpnia 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, niepełnosprawności, czy długotrwałej choroby, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł (art. 7 i 8 ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl postanowień art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 528,00 zł i być niższa niż 20 zł. Dodatkowo, kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jednocześnie z wywiadu środowiskowego wynika, że M. P. w miesiącu czerwcu uzyskała dochód w wysokości 752,76 zł. Dochód odwołującej się jest wyższy niż kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej – 701,00 zł, a zasiłek okresowy może być przyznany w sytuacji, gdy dochód osoby samotnie gospodarującej jest niższy kryterium dochodowego. Powyższy stan sprawy organ I instancji prawidłowo ustalił w drodze wywiadu środowiskowego. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zaznaczył, że M. P. jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz właścicielem mieszkania znajdującego się w K., które mogłaby wydzierżawić (gospodarstwo rolne) i uzyskiwać z tego tytułu dochód, czy zamienić posiadane mieszkanie na mniejsze, co pozwoliłoby na zmniejszenie wydatków związanych z korzystaniem z mieszkania. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wyrażone w zaskarżonej decyzji, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb oraz pomoc w przeciążaniu trudnych sytuacji życiowych, których osoby i rodziny nie są w stanie sprostać, wykorzystując własne środki i możliwości (art. 2 cyt. ustawy), a w pierwszej kolejności prawo do świadczeń w postaci zasiłku okresowego mają osoby, które osiągały dochód w wysokości nieprzekraczający kryterium dochodowego.

Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. M. P. wniosła skargę na powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zakwestionowała zasadność i zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, dalej u.p.s.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy jest jedną z form pomocy społecznej mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zalicza się go zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do zasiłków obligatoryjnych. Zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina, rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego należy do tak zwanych decyzji związanych, gdyż organ administracyjny nie może odmówić jego przyznania jeżeli spełnione zostaną przesłanki pozytywne i jednocześnie nie wystąpią przesłanki negatywne określone w art.11 ust. 1 i 2 u.p.s. Uznaniowość została pozostawiona organowi administracyjnemu natomiast w odniesieniu do określenia wymiaru, okresu i formy pomocy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r., III SA/Kr 1502/21, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił, że M. P. w czerwcu 2021 r. uzyskała dochód w wysokości 752,76 zł, czyli więcej niż kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701,00 zł) – co samo przez się wyklucza przyznanie zasiłku okresowego. Podkreślić przy tym należy, że nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń organu co do dochodu skarżącej z gospodarstwa rolnego. Skarżąca od 2000 roku jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha, stanowiących masę spadkową po F. P. Z tego tytułu jest podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. i z dnia 8 kwietnia 2021 r. W tym kontekście dodać trzeba, że: "Wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s. była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że przepis ten nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2022 r., II SA/Bk 277/22, LEX nr 3372149).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.