Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;

Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku M.D. z dnia [...] odmówił wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący, pomimo wezwania zawartego w stosownym piśmie z dnia [...], nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Chociaż bowiem deklarował brak dochodów jak również oszczędności, to jednak nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania. Nadesłana do Sądu decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego nie może zostać potraktowana jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu. Zważywszy powyższe uznano, że nie jest możliwe obiektywne ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zaś jego uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Na powyższe postanowienie z dnia 30 września 2013 r. skarżący w dniu [...] złożył zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OZ 1204/13), gdzie przyznano słuszność motywom rozstrzygnięcia podjętego przez tutejszy Sąd.

Niezależnie od wspomnianego wyżej zażalenia, M.D. w dniu [...] przedłożył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w którym ponownie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku, zamieszkuje w "spółdzielczej kawalerce o powierzchni [...] m2" zaś jedynym dochodem jest dla niego zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Podkreślił przy tym, że jest w niniejszej sprawie objęty ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, co jego zdaniem obliguje Sąd do ustanowienia dla niego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje przymus adwokacki.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 13 listopada 2013 r. opisane wyżej żądanie uznane zostało za nowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Kolejnym zarządzeniem, wydanym w dniu 31 grudnia 2013 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału IV przedłożył rzeczony wniosek sędziemu sprawozdawcy, celem podjęcia dalszych czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Na wstępie należy kolejny raz zaznaczyć, że decyzja stanowiąca przedmiot skargi została wydana w przedmiocie zasiłku celowego będącego jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, a tym samym skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W konsekwencji, jego wniosek o częściowe zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów, jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu.

Wbrew twierdzeniom skarżącego czym innym jest jednak zwolnienie od kosztów sądowych, a czym innym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Fakt, iż strona korzysta w danej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w żadnym razie nie obliguje sądu do przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Złożony w tym zakresie przez nią wniosek podlega bowiem rozpoznaniu na zasadach przewidzianych w ustawie, a jego rozstrzygnięcie następuje w kontekście przesłanki wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.

Przepis ten stanowi, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie. Wnioskodawca powinien więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania mu prawa pomocy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona składając swój - kolejny już - wniosek o przyznanie prawa pomocy, w dalszym ciągu nie złożyła oświadczeń o źródłach, z których czerpie środki na utrzymanie się, w żaden sposób nie odnosząc się do tego zagadnienia.

Brak wskazanych wyżej danych uniemożliwia uwzględnienie wniosku skarżącego. M.D. był - co warto podkreślić - poinformowany o konieczności złożenia w powyższym zakresie odpowiednich oświadczeń, gdyż wzywano go o to już w toku postępowania zainicjowanego jego poprzednim wnioskiem. Tymczasem, w treści niniejszego wniosku jedynie powtórzył swoje dotychczasowe wywody i nie sprecyzował jakie dochody (poza zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie zaledwie [...] zł) pozwalają na zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb życiowych.

W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że wnioskujący w dalszym ciągu nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób pozwalający na przyjęcie, iż zachował przesłankę określoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Argumentacja podniesiona w uzasadnieniach postanowień dotyczących jego poprzedniego wniosku pozostaje więc w pełni aktualna także w odniesieniu do wniosku niniejszego.

Brak danych na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy stanowi niewątpliwą przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie mu prawa pomocy. Nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie przekonujący brak możliwości uiszczenia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.