II GSK 1965/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-06-17	
Data wpływu	2024-09-23	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Dorota Dąbek /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz	
Symbol z opisem	6037 Transport drogowy i przewozy	
Hasła tematyczne	Transport	
Sygn. powiązane	II SA/Go 207/24	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 104; art. 10a  10c,  art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3; Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 188 , art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 2383; art. 120, art. 121 § 1, art. 191, art. 210 § 4; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Go 207/24 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 26 lutego 2024 r. nr 0801-IOAC.4823.75.2023.JOW w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. z o.o. w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 1560 (tysiąc pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 6 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 207/24, po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Spółka, Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: DIAS, Dyrektor IAS) z 26 lutego 2024r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w ustawie o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania sądowego na rzecz Spółki.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Spółka w związku z zarejestrowaniem przewozu w systemie SENT, otrzymała wraz z numerem referencyjnym [...] wezwanie Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: Naczelnik LUC-S) do przedstawienia środka transportu o nr rejestracyjnym [...] wraz z towarem na terenie byłego Drogowego Przejścia Granicznego w Świecku, w celu przeprowadzenia kontroli. W dniu 27 lutego 2023 r. około godziny 17:30 kierujący zestawem zgłosił do kontroli środek transportu wraz z towarem. Transportem tym przewożone były ze Szwecji do Niemiec odpady metali o masie brutto 22.740 kg, klasyfikowane do kodu systemowego 0005 i kodu odpadów 191203. Podczas kontroli, w czasie przeglądu systemu CKD-GEO-Monitorowanie lokalizacji pojazdów stwierdzono, że lokalizator nr [...] przypisany do ciągnika [...] nie wskazywał trasy przejazdu od momentu przekroczenia granicy Polski w Świnoujściu do miejscowości Kawcze, skąd kierowca podjął dalszy przejazd do przejścia granicznego w Świecku. Nastąpiła więc przerwa w nadawaniu, która trwała 2 godziny, 15 minut, 19 sekund, co stanowiło o naruszeniu art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104: dalej: ustawa SENT). Przeprowadzone przez funkcjonariuszy czynności zostały utrwalone w protokole z kontroli, z którym w obecności kontrolujących zapoznał się kierowca i nie zgłaszając uwag podpisał go.

Po przeprowadzeniu postępowania - podczas którego Naczelnik LUC-S ustalił, że w okresie realizacji przewozu, tj. od [...] lutego 2023 r. do [...] marca 2023 r. nie odnotowano nieprawidłowości w działaniu systemu SENT- GEO, przewoźnik nie zgłaszał problemów w działaniu systemu, prawidłowo zostały zarejestrowane w systemie SENT-GEO dane lokalizatorów i po uzyskaniu informacji (w celu przeanalizowania przesłanek przemawiających za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężne)j od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w Gorzowie Wielkopolskim, Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lesznie, danych z systemów informatycznych dostępnych dla Służby Celno-Skarbowej (z systemu PUESC - ilość zarejestrowanych przewozów podmiotu, w okresie od 18 kwietnia 2017 r. do dnia kontroli; z systemu KARTA2 - ilość wszczętych wobec Spółki postępowań dotyczących naruszeń ustawy SENT), a także przeanalizowaniu wniosku Strony o odstąpienie od nałożenia kary i umorzenie wszczętego postępowania, decyzją z [...] listopada 2023 r. -organ I instancji wymierzył Spółce karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem SENT.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor IAS zaskarżoną decyzją, w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; dalej: O.p.), art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4a i ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104; dalej: ustawa SENT) w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 898), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem DIAS przewóz odpadów metali o masie brutto 22.740 kg, klasyfikowany do kodu systemowego 0005 i kodu odpadów 191203, był objęty szczególnym nadzorem i przewoźnik miał obowiązek przekazywania na odcinku Świnoujście - Kawcze aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...] do systemu KAS, zgodnie z art. 10a ustawy o SENT. Brak tych danych uniemożliwiał organom państwa wykonanie nadzoru nad przewozem. Zdaniem organu takie uchybienia, jak brak przekazywania danych przez okres ponad dwóch godzin, trudno oceniać w kategorii błędu, czy błahych niedociągnięć administracyjnych, skoro wywołały materialne skutki.

Co do oceny przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary, DIAS zgodził się z organem I instancji, że trudności takie jak: sytuacja pandemiczna, wojna na Ukrainie, rosnące ceny paliw, duża inflacja i powszechny kryzys są problemami powszechnymi, które dotknęły nie tylko Spółkę, ale również i inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą i trudno uznać je za wyjątkowe, skoro miały charakter globalny.

Co do przesłanki ważnego interesu przewoźnika, DIAS stwierdził, że zgromadzone dokumenty stanowiące o sytuacji finansowej firmy wykazywały brak okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności, jak również okoliczności, które wpłynęłyby w znacznym stopniu negatywnie na prowadzoną przez Spółkę działalność. Nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga przychody z tej działalności. Nie wskazała żadnych okoliczności ani nie przedłożyła dokumentów potwierdzających istnienie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Okoliczności stanu faktycznego nie wskazywały na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Organ II instancji przeprowadził również analizę okoliczności sprawy pod kątem ewentualnego zaistnienia kolejnej przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej -"interesu publicznego''. Zdaniem DIAS nie wystąpiły istotne przesłanki, pozwalające organom odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.

Organ, dokonując analizy "interesu publicznego", nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji przez nałożoną karę wyłącznie celu fiskalnego. Określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny i nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Określony w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Przepisy ustawy SENT zostały ukształtowane tak, że przewidziana nimi wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia. Dla odpowiedzialności przewoźnika, jak też wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji stwierdzone uchybienie, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Przypadki takie muszą być nadzwyczajne, gdyż z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty. Takich okoliczności w prowadzonym postępowaniu nie stwierdził.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę Spółki uznał jej zasadność.

Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że przewożony złom stalowy był odpadem, którego przewóz podlegał systemowi monitorowania w rozumieniu art. 3 ust. 1 i ust. 11 ustawy SENT.

Co do przesłanek określonych w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, przewidujących możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, WSA stwierdził, że skoro Strona nie zakwestionowała ustaleń organów, to należy podzielić ich stanowisko, że nie zachodziła przesłanka "ważnego interesu przewoźnika".

Natomiast, zdaniem Sądu I instancji, organy dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności. Podkreślił, że wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy SENT uwzględniać powinna reguły celowościowe i funkcjonalne. Sprzeczny z interesem publicznym jest automatyzm w działaniu organów administracji, polegający na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które co do zasady działają zgodnie z prawem, a popełniły jedynie nieistotne błędy lub pomyłki w zgłoszeniu SENT. Ustawodawca nie zamierzał bowiem zwiększać dochodów budżetu państwa przez nakładanie kar na podmioty działające w sposób legalny które dopuściły się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek. Prowadzące postępowanie organy powinny mieć na uwadze, że każdorazowo sprawę należy rozpatrzeć z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. Organy nie wskazały, iż z powodu tego uchybienia Skarb Państwa poniósł jakiekolwiek szkody lub uszczuplenia w swoich dochodach. Stwierdzone naruszenie miało bowiem formalny charakter. Zdaniem Sądu także okoliczność, że kara została wymierzona wobec Spółki po raz pierwszy za stwierdzone naruszenie ustawy SENT (do tej pory zarejestrowano 4 zgłoszenia) przemawiała za zasadnością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przy tym Strona stawiła się do kontroli wyznaczonej w trybie art. 12a ustawy SENT, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości dotyczących towaru, jego rodzaju czy ilości. Sąd miał na uwadze też, że wyłączną podstawę wymierzenia kary pieniężnej stanowiło ustalone w trakcie kontroli uchybienie przez przewoźnika obowiązkowi przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu, które obejmowało jedynie część trasy całego przewozu towaru. Okoliczności te świadczyły o incydentalności naruszenia, a tym samym o braku po stronie Spółki lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z ustawy SENT, co z kolei powinno mieć wpływ na ocenę w zakresie celowości sięgania po sankcję z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, przewidzianą w celach prewencyjnych.

Sąd doszedł do przekonania, że organy oparły się na założeniu, że przesłanka interesu publicznego powinna być oceniana w sposób zawężający, uwzględniający przede wszystkim interes Skarbu Państwa i dotyczyć jedynie sytuacji nadzwyczajnych.

Natomiast odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie, zdaniem WSA, nie oznaczałoby zachwiania zasady proporcjonalności. Nie można bowiem było uznać, że Skarżąca zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Wobec tego – zdaniem Sądu – organy dokonały zawężającej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszyły art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., albowiem nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie. W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zalecając, aby rozstrzygając sprawę ponownie DIAS zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku (art. 153 p.p.s.a.), a w szczególności, czy wymierzenie Spółce kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł leży w interesie publicznym, który powinien być odczytywany z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.).

Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor IAS, zaskarżając orzeczenie w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:

I. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3 § 1, art. 3 § 2, art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, pomimo istnienia podstaw do oddalenia skargi,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., 22 ust. 2 ustawy SENT, art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne dokonanie kontroli działalności organu administracji pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 22 ust. 2 ustawy SENT, jak i art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na ustalenie bezspornego stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów, a organ nie był zobowiązany do ustalania i rozważania okoliczności, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności okoliczności nie mieszczących się w pojęciu interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 w zw. z 26 ust. 3 ustawy SENT, a także zasady proporcjonalności, która powinna być stosowana w ramach uznania administracyjnego dopiero po stwierdzeniu przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego;

II. przepisów prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że przy ustalaniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej należy uwzględnić okoliczności w jakich nastąpiło stwierdzone naruszenie, przyczyny powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji, podczas gdy jest to sprzeczne z wykładnią językową, systemową i funkcjonalną przepisu, którego celem jest odstąpienie od nałożenia kary tylko w wyjątkowych, okolicznościach zasługujących na ochronę prawną z uwagi na ważny interes podmiotu lub interes publiczny, przy czym za takie okoliczności, z uwagi na cel prewencyjny kary pieniężnej, nie powinny być uważane uchybienia, na które naruszający miał wpływ i mógł ich uniknąć przy zachowaniu należytej staranności.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, organ –DIAS wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; zasądzenie na rzecz DIAS od Strony kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu DIAS powołał argumenty na poparcie zarzutów.

Spółka nie zajęła stanowiska odnośnie do skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a, ponieważ Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a druga strona – Spółka nie wniosła o jej przeprowadzenie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy.

Spór w kontrolowanej sprawie dotyczył oceny zgodności z prawem poglądu WSA wyrażonego w zaskarżonym wyroku, że organy w tej sprawie naruszyły prawo dokonując zawężającej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszyły art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., albowiem nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zarzucił skarżący kasacyjnie organ, że WSA dokonał błędnego uchylenia zaskarżonej decyzji, uznając, że organ naruszył art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., gdyż wadliwie ocenił ustalony w sprawie stan faktyczny (pkt I ppkt 1. i ppkt 2. petitum skargi kasacyjnej).

Trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie organ, że stwierdzone w sprawie naruszenie ustawy SENT, tj. przerwa trwająca 2 godziny, 15 minut, 19 sekund w nadawaniu w systemie SENT-GEO dla lokalizatora nr [...] przypisanego do ciągnika [...], przez co nie była wskazywana trasa przejazdu od momentu przekroczenia granicy RP w Świnoujściu do miejscowości Kawcze, skąd kierowca podjął dalszy przejazd do przejścia granicznego w Świecku, całkowicie niweczyła cel ustawy. Nieprawidłowość ta bowiem uniemożliwiała monitorowanie przewozu towaru zgłoszonego przez Spółkę wobec braku zapewnienia przez nią przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...] w trakcie całej trasy przewozu towaru. Uchybienie nie mogło więc zostać uznane za uchybienie formalne o nieistotnym znaczeniu, szczególnie, że art. 10a – 10c ustawy SENT regulują procedurę przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT, także w przypadku stwierdzenia niesprawności urządzenia (art. 10c ww. aktu), a do tego Strona nie podjęła jakiejkolwiek próby wytłumaczenia powstania tej nieprawidłowości, a kierowca zaś podczas kontroli w dniu 27 lutego 2023r. odmówił składania wyjaśnień, choć bez zastrzeżeń podpisał protokół kontroli. Tym samym ma rację skarżący kasacyjnie DIAS, że weryfikacja zgodności z prawem jego decyzji powinna była prowadzić do zastosowania przez WSA art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi.

Zdaniem NSA prawidłowe były też ustalenia faktyczne oraz ocena prawna organów dotycząca przesłanki interesu publicznego. Nie ma racji WSA twierdząc, że organy niezasadnie uznały, że brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i zarzucając organom dokonanie "zbyt wąskiej" wykładni powyższego pojęcia (s. 24-30 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (s. 17 23 zaskarżonej decyzji) dowodzi bowiem, że przyjęta przez Dyrektora IAS wykładnia przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki "interesu publicznego" jest dostatecznie szeroka. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem uznano, że odpowiedzialność podmiotów zobowiązanych do przestrzegania obowiązków przewidzianych w ustawie SENT ma charakter obiektywny i niezależny od intencji lub czynników subiektywnych istniejących po stronie podmiotu sankcjonowanego, czynników zewnętrznych oddziałujących na ten podmiot lub dalszych skutków powstałego naruszenia prawa, na przykład w postaci uszczuplenia należności publicznoprawnych. Trafnie także uznano, że wprawdzie ta odpowiedzialność nie ma charakteru absolutnego, ale może być wyłączona albo zredukowana jedynie w ramach przewidzianej w ustawie instytucji odstąpienia od nałożenia kary i tylko przy spełnieniu przewidzianych w ustawie przesłanek, tj. w razie zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności związanych z danym podmiotem lub warunkami zewnętrznymi względem niego (np. awarią systemu teleinformatycznego).

W ocenie NSA organ odwoławczy prawidłowo nie zastosował wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej również dlatego że mimo wezwania Spółki do wyjaśnienia okoliczności wskazujących na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie oraz przekazania w tym zakresie stosownych dowodów – nie zostały one wykazane. Spółka w piśmie z 5 października 2023 r. skupiła się przede wszystkim na podważaniu charakteru przewożonego towaru jako odpadu podlegającego monitorowaniu na podstawie ustawy SENT i ogólnych trudnościach w wykonywaniu działalności gospodarczej, nie zaprzeczając, ale i jednocześnie nie wyjaśniając przyczyny, że przerwa w przekazywaniu danych nastąpiła. Trafnie wskazuje zatem skarżący kasacyjnie DIAS, że w sprawie organy prawidłowo nie znalazły podstaw do zastosowania przesłanki ważnego interesu przewoźnika, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przesłanka ta wiąże się przede wszystkim z sytuacją ekonomiczną przewoźnika (obejmującą też sytuacje wyjątkowe i losowe uniemożliwiające uregulowanie należności), a interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizacja zobowiązań podatkowych.

Przyjęta z kolei przez organy wykładnia pojęcia interesu publicznego prawidłowo uwzględniała zatem konieczność dokonania odpowiednich wartościowań na tle ustalonych w przedmiotowej sprawie w sposób wystarczający okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia dyrektyw wykładni, wyznaczających treść powyższej przesłanki, wynikających z konstytucyjnych zasad i wartości, w tym zasady proporcjonalności oraz zasad bezpieczeństwa, sprawiedliwości, zaufania do organów państwa. W zaskarżonej decyzji przeprowadzono w tym zakresie niezbędne wartościowanie, które doprowadziło do wniosku, że te zasady i wartości składające się na pojęcie "interesu publicznego", odniesione do stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia prawa i okoliczności stanu faktycznego w tej sprawie, nie uzasadniały odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Trafnie organ w kontekście ewentualnego zastosowania odstąpienia od nałożenia kary powołał się na kwestię istotności naruszenia, przy popełnieniu którego nie można mówić o błędzie czy pomyłce, proporcjonalności nałożonej kary oraz ocenił realizację celów ustawy na tle rodzaju stwierdzonego naruszenia jej przepisów. Nietrafna jest natomiast sugestia Sądu, że naruszenie przepisów przez Stronę mogło zostać zakwalifikowane jako nieistotne.

Należy zatem uznać, że organ w sposób kompletny przeanalizował przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, wykazując w uzasadnieniu decyzji w dostateczny sposób, że nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się zarówno w pojęciu "ważnego interesu przewoźnika" (co nie było kwestionowane przez WSA), jak również "interesu publicznego".

Należy podnieść, że co do sposobu rozumienia pojęcia "interesu publicznego" występującego w ustawie SENT, np. jej art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3, wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 2099/21 i II GSK 209/21, 16 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 204/24, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl i skład orzekający w pełni podziela przyjęte w nich stanowisko.

Mając powyższe na uwadze, wobec zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych i materialnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wobec zaś uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb przejęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z tego powodu NSA orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od Spółki na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrot kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota stanowi zwrot wpisu w kwocie 210 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu, który nie reprezentował organu przed sądem I instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 1350 zł.