Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2997/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi U.T., A.K. i L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia oddalić zażalenie.

Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 20 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2997/13 pozostawił bez rozpoznania wniosek J.B. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi U.T., A.K. i L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu zarządzenia podał, że J.B. pismem z dnia 8 marca 2014 r. wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, zarówno w postępowaniach głównych, jak i w postępowaniach wpadkowych.

Zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2014 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, braków formalnych wniosku, poprzez: wskazanie sędziów, których wniosek dotyczy, wskazanie przyczyn uzasadniających ich wyłączenie oraz podanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie przyczyn wyłączenia w odniesieniu do każdego sędziego.

W odpowiedzi na powyższe zarządzenie J.B. w piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r. wskazał enumeratywnie z imienia i nazwiska 144 sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podał, że sędziowie nie posiadają lub utracili możliwość obiektywnego orzekania z powodów związanych z: a) udziałem w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych, prowadzonych z udziałem tych samych stron lub nie posiadają możliwości obiektywnego orzekania w postępowaniach; b) powodów związanych z orzekaniem w ramach wydziałów Sądu, które nie orzekają w postępowaniach o symbolu 6076. Jednocześnie podkreślił, że okoliczności wymienione w pkt a uprawdopodobniają istnienie przyczyn wyłączenia w stosunku do każdego sędziego wskazanego pod pozycją: 3, 9, 15, 25, 38, 44, 45, 64, 65, 71, 75, 78, 86, 94, 101, 104, 109, 110, 143, przyczyny wskazane w pkt b w odniesieniu do sędziów wskazanych pod pozycją: 1, 2, 4-8, 10-14, 16-24, 26-37, 39-43, 46-63, 66-70, 72-74, 76, 77, 79-85, 87-93, 95-100, 103, 105-108, 111-142, 144, zaś sędzia wskazany pod pozycją 134, z uwagi na okoliczności wskazane w pkt a i b.

Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazał, że wnioskodawca wskazał wprawdzie imiona i nazwiska sędziów, jednakże nie uzupełnił wniosku w pozostałym zakresie. Nie podał bowiem konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do każdego sędziego, a tym samym okoliczności tych nie uprawdopodobnił. J.B. nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek o wyłączenie sędziów. Wymogu tego nie spełnia bowiem użycie we wniosku i piśmie go precyzującym sformułowania "wszystkich sędziów", czy też stwierdzenie, że "sędziowie nie posiadają lub utracili możliwość obiektywnego orzekania w sprawie". Obowiązkiem wnioskodawcy było tymczasem wskazanie okoliczności, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Nie jest rolą Sądu domyślanie się bądź dookreślanie za wnioskodawcę, które z postępowań sądowych miał na myśli wskazując okoliczność orzekania w "postępowaniach sądowoadministracyjnych z udziałem tych samych stron". Również podniesiona przez wnioskodawcę kwestia "braku możliwości obiektywnego orzekania z powodów związanych z orzekaniem w ramach wydziałów Sądu, które nie orzekają w postępowaniach o symbolu 6076" nie spełnia powyższych wymogów, albowiem stanowi uogólnienie, które w dodatku nie zostało uprawdopodobnione. Fakt przydzielenia sędziego do określonego wydziału nie oznacza przy tym automatyzmu wyłączenia jurydycznego.

W konsekwencji, wobec niewykonania przez stronę wezwania Sądu o uzupełnienie braków formalnych wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów, wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania.

Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia J.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z wyrażonego w nim stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do jego bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).

Oprócz elementów formalnych wskazanych w art. 46 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać: a) wskazanie sędziego, którego przedmiotowe żądanie dotyczy, b) podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie, c) uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia przez wskazanie dowodów, które mają czynić prawdopodobnymi okoliczności podane przez stronę. Jeżeli wniosek nie zawiera w/w elementów, sąd wzywa stronę do uzupełnienia wniosku w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania. Natomiast w świetle art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez w zaskarżonym zarządzeniu o pozostawieniu wniosku J.B. Brak jest bowiem podstaw do wyłączenia wskazanych w tym wniosku sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest takim powodem subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności w/w sędziów, niepoparte żadnymi dowodami. Przyczyny wyłączenia muszą zawsze mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych.

W niniejszej sprawie wniosek J.B. nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom, zatem został on wezwany do uzupełnienia jego braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W zakreślonym terminie strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku, przesyłając jedynie w dniu 2 czerwca 2014 r. pismo, w którym co prawda wskazano imiona i nazwiska sędziów, jednakże nie uzupełniono wniosku w pozostałym zakresie. Wnioskodawca nie podał bowiem konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do każdego sędziego, a tym samym okoliczności tych nie uprawdopodobnił.

W związku z powyższym, zaskarżonym zarządzeniem prawidłowo pozostawiono wniosek J.B. bez rozpoznania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.