Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: "organ I instancji") z dnia 17 października 2023 r. w sprawie nałożenia na

P. Ł. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. (dalej: "skarżący") kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia

9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm.) – dalej: "ustawa o SENT", objętego zgłoszeniem [...].

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 19 maja 2023 r. ok. godziny. 13:55 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na drodze krajowej [...] w miejscowość Ełk. zatrzymali do kontroli zespół pojazdów dokonujący przewozu towaru z Litwy do Niemiec. Przewóz objęty był ww. zgłoszeniem SENT. W toku kontroli funkcjonariusze ustalili, że skarżący, jako przewoźnik, nie wywiązał się z obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem SENT, co stanowi naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Pomimo wjazdu z Litwy do Polski dane geolokalizacyjne środka transportu nie były przekazywane do systemu SENT GEO z urządzenia ZSL nr [...] aż do okolicy miejscowości Ełk. Kierujący oznajmił, że nie ma dostępu do urządzenia ZSL. Odmówił także podpisania sporządzonego protokołu z kontroli.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, organ I instancji wszczął postępowanie w zakresie nałożenia kary pieniężnej za niewywiązanie się z przekazywania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem SENT. W trakcie postępowania pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że bezsporne jest, iż skarżący, jako przewoźnik, dokonywał

19 maja 2023 r. przewozu tranzytowego przez terytorium Polski. Na terenie kraju skarżący nie dokonywał żadnej dostawy przewożonego towaru, nie powstał obowiązek podatkowy, więc nie mogło to doprowadzić do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący od wielu lat prowadzi legalną działalność gospodarczą oraz reguluje należności publicznoprawne. W ramach działalności gospodarczej zatrudnia pracowników - kierowców. Pełnomocnik wyjaśnił, że w jego ocenie, brak przesyłania danych geolokalizacyjnych był wynikiem błędu systemu SENT GEO, który w okresie od 17-19 maja 2023 r. nie działał prawidłowo. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu potwierdzającego tę tezę. W ocenie pełnomocnika, wymierzenie kary pieniężnej skarżącemu, z uwagi na wagę naruszenia, jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności. Organ natomiast oceniając przesłanki interesu publicznego winien rozważyć, czy nałożenie na skarżącego kary pieniężnej realizuje cel ustawy o SENT.

Na podstawie informacji uzyskanych z Centrum Informatyki Resortu Finansów, organ I instancji ustalił, że w okresie odnoszącym się do realizacji przedmiotowego zgłoszenia SENT nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Z kolei w wyniku konsultacji z Instytutem Łączności PIB w Warszawie, wykonawcą systemu, uzyskano informację, że przedmiotowe zgłoszenie SENT zostało zarejestrowane 2023-05-19 o godz. 12:25:47. Dane środka przewozowego zostały przekazane do SENT GEO 2023-05-19 o godz. 12:34:28. Transport był zaplanowany od 2023-05-19 do 2023-05-23 na trasie Budzisko - Jędrzychowice. Zgłoszenie zostało zamknięte automatycznie

2023-05-30 00:00:00. Urządzenie lokalizacyjne [...] zostało zarejestrowane 23 grudnia 2022 r. Urządzenie aktywowano na potrzeby SENT GEO 2023-01-19. W okresie ważności zgłoszenia SENT, operator ZSL przekazał do SENT GEO pierwsze dane z 19 maja 2023 o godz. 13:37:39 z lokalizacji DK16 w pobliżu węzła Ełk Wschód. Dane były przekazywane do wjazdu na A4 przed granicą w Jędrzychowicach

(2023-05-22 15:20:14). Dane od wjazdu do kraju w Budzisku do okolic Ełku nie były przekazywane. Ponadto, wskazane urządzenie lokalizacyjne w okresie ważności zgłoszenia przekazywało dane w drodze: 1. z Jędrzychowic (2023-05-23) do Budziska (2023-05-25), 2. z Budziska (25.05.2023) do Wałbrzycha (2023-05-26) i dalej do Kudowa-Zdrój Słone (26.05.2023), 3. z Kudowa-Zdrój Słone (26.05.2023) do Waler (2023-05-27) i dalej do Budziska (28.05.2023). Dane nie były odrzucane. Certyfikat usługi był ważny. Z kolei na podstawie informacji uzyskanych od operatora ZSL ustalono, że lokalizator [...] rzeczywiście nie nadawał sygnału przez ok. godzinę po wjechaniu pojazdu na terytorium Polski. Najprawdopodobniej zawinił sam lokalizator.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ I instancji uznał, że brak nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych nie wynikał z wadliwie działającego systemu SENT GEO. Organ wskazał także na możliwość monitorowania przez przewoźników całej trasy przewozu pod kątem przekazywania danych geolokalizacyjnych. Umożliwia to formularz 406 znajdujący się na stronie internetowej PUESC wskazujący ostatnią zapisaną w SENT GEO lokalizację urządzenia GPS przypisanego do danego zgłoszenia SENT. Ponadto po zbadaniu przesłanek "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego", organ I instancji uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Po rozpatrzeniu odwołania, DIAS utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji wyjaśniając, że obowiązkiem przewoźnika, zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, jest zapewnienie w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Od ww. obowiązku przewoźnika należy odróżnić obowiązek nałożony na kierującego, którym jest osoba fizyczna kierująca pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (art. 2 pkt 2. lit. a ustawy o SENT).

I tak zgodnie z art. 10c ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Odrębna jest zatem odpowiedzialność przewoźnika i kierowcy za wymienione naruszenia. Poza tym art. 10a ustawy o SENT nie przewiduje godzinnej przerwy w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT. W ocenie DIAS,

57-minutowy brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych (od chwili przekroczenia granicy w Budzisku do okolic Ełku) świadczy o naruszeniu art. 10a ust. 1 ustawy o SENT.

DIAS wyjaśnił również, że fakt, iż w celu sprostania obowiązkowi wynikającemu z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT przewoźnik korzysta z profesjonalnej firmy, wykorzystującej do tego celu ZSL, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za skuteczne przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych. Samo wyposażenie środka transportu w urządzenie ZSL czy podpisanie umowy na usługi w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO, nie świadczy jeszcze o zapewnieniu przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Dopiero przypisanie ich do danego zgłoszenia SENT czyni zadość przepisowi art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Natomiast brak przekazywania danych geolokalizacyjnych w znaczny sposób utrudnia, bądź wręcz uniemożliwia kontrolującym obserwowanie w systemie SENT GEO przewozu danego towaru określonym środkiem transportu.

DIAS zauważył ponadto, że ustawa o SENT nie uzależnia nakładania kar pieniężnych od uszczuplenia przez dany podmiot podatków stanowiących dochód Skarbu Państwa. Nie uzależnia również nakładania kar pieniężnych od tego, czy popełnione naruszenia występowały w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw. DIAS wskazał, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Organy administracji ustalają jedynie czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ odstąpić nie może, chyba że zostaną spełnione przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

Oceniając sytuację finansową skarżącego, DIAS stwierdził, że nieterminowo uiszczał on zobowiązania wynikające z działalności gospodarczej. Prowadzone jest także wobec niego postępowanie egzekucyjne. Na uwagę jednak zasługuje fakt, że pomimo zaległości w podatku dochodowym od dochodów osób fizycznych za 2022 r. w kwocie [...] zł, w tym samym roku skarżący nabywał pojazdy oraz użytki rolne o powierzchni łącznej 2,51 ha. Zatem skarżący dysponuje znacznym majątkiem trwałym, który stanowi zaplecze prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie DIAS, o w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji "ważnego interesu przewoźnika", która winna być stosowana z rozwagą jedynie w szczególnych przypadkach, kiedy przedsiębiorca zagrożony jest upadłością. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.

Z kolei dokonując oceny zasadności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na "interes publiczny", mając na względzie cel jakiemu taka kara służy, DIAS wziął pod uwagę szerszy kontekst stosowania się skarżącego do przepisów ustawy o SENT, wykraczający poza nieprawidłowości wskazane w kontroli przeprowadzonej

19 maja 2023 r. DIAS zauważył, że w 2022 r. były prowadzone dwa postępowania wobec skarżącego zakończone wydaniem decyzji nakładających kary pieniężne za naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o SENT. Pomimo tego, ponownie wystąpił przypadek naruszenia tego przepisu. Zatem skarżący nie wprowadził skutecznego mechanizmu, który zapobiegałby tym naruszeniom, jak choćby opisany wcześniej formularz 406. Ponadto wobec skarżącego dwukrotnie były wydawane decyzje nakładające kary pieniężne w 2022 r. oraz dwukrotnie w 2023 r. za nieprzedstawienie środka transportu, stosownie do art. 12a ust. 1 ustawy o SENT. Ponadto 19 lipca 2023 r. w trakcie kontroli drogowej ujawniono, że skarżący dokonywał przewozu towaru bez wymaganego zgłoszenia SENT. Powyżej opisane naruszenia nie są naruszeniami drobnymi o charakterze formalnym. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie nie leży zatem w interesie publicznym, gdyż mogłoby być odebrane przez skarżącego jako przyzwolenie organu na naruszenia ustawy o SENT bez ponoszenia z tego tytułu konsekwencji.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – dalej: "o.p.", poprzez odstąpienie od badania, czy przewożony towar objęty zgłoszeniem pochodził z legalnego źródła i czy towar ten został dostarczony do podmiotu odbierającego, a tym samym, czy w wyniku braku chwilowego przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu powstała jakakolwiek należność na rzecz Skarbu Państwa, która nie została uregulowana, a w konsekwencji, czy nałożenie w niniejszej sprawie kary pieniężnej nie stoi w sprzeczności z celowością wprowadzenia ustawy o SENT oraz zasadą proporcjonalności;

- art. 22 ust. 2a ustawy o SENT poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przewoźnik nie ponosi winy w braku przesyłania danych geolokalizacyjnych przez całą trasę przewozu, natomiast winę za brak przesyłania danych ponosi lokalizator;

- art. 120 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez niepodjęcie wszelkich działań w celu ustalenia stanu faktycznego i pominięcie faktu, iż skarżący ma problemy finansowe, co skutkowało przyjęciem, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika;

- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez niezastosowanie tych przepisów w sytuacji, w której zaistniała sytuacja do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, tj. ważnego interesu przewoźnika oraz ważnego interesu publicznego;

- art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełnił przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

- art. 2 , art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 22 ustawy o SENT poprzez nałożenie kary pieniężnej za delikt administracyjny, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących tego czynu, co narusza zasadę sprawiedliwości i proporcjonalności.

W uzasadnieniu podniesiono, że skoro brak przekazywania danych geolokalizacyjnych był spowodowany przyczynami niezależnymi od skarżącego, tj. nieprawidłowym funkcjonowaniem lokalizatora należącego do podmiotu trzeciego, to w ocenie skarżącego, wystąpiły nadzwyczajne zdarzenia, niezależne od sposobu postępowania skarżącego. Ponadto zdaniem skarżącego, nakładanie kar pieniężnych na podmioty wskazane w ustawie o SENT powinno zostać każdorazowo powiązane z koniecznością uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że wykazane uchybienie podmiotu wysyłającego lub odbierającego bądź przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu

(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).

Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w ustawowym terminie.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie

10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...].

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie została nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości 10.000 zł z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem oraz czy organy administracji prawidłowo rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Okolicznością bezsporną pozostaje, że skarżący jest przewoźnikiem i z tego tytułu ciąży na nim wynikający z przepisów ustawy o SENT, w tym określony w art. 10a, obowiązek zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust. 1), jak również wyposażenia środka transportu, o którym mowa w

ust. 1, w lokalizator (ust. 2), za wyjątkiem okoliczności, że dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3), który nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W sytuacji niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, stosownie do art. 22 ust. 2a ustawy o SENT. Z treści powyższego przepisu wynika więc wprost, iż kara w wysokości 10.000 zł nakładana jest przez organ obligatoryjnie.

Natomiast przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT stanowi, że przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W rozpoznawanej sprawie po wjeździe z Litwy do Polski dane geolokalizacyjne środka transportu nie były przekazywane do systemu SENT GEO z urządzenia ZSL nr [...] aż do okolicy miejscowości Ełk. Na podstawie informacji uzyskanych z Centrum Informatyki Resortu Finansów, organ I instancji ustalił, że w okresie odnoszącym się do realizacji przedmiotowego zgłoszenia SENT nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Z kolei w wyniku konsultacji z Instytutem Łączności PIB w Warszawie, wykonawcą systemu, uzyskano informację, że przedmiotowe zgłoszenie SENT zostało zarejestrowane 2023-05-19 o godz. 12:25:47. Dane środka przewozowego zostały przekazane do SENT GEO 2023-05-19 o godz. 12:34:28. Transport był zaplanowany od 2023-05-19 do 2023-05-23 na trasie Budzisko - Jędrzychowice. Urządzenie lokalizacyjne [...] aktywowano na potrzeby SENT GEO 2023-01-19. W okresie ważności zgłoszenia SENT, operator ZSL przekazał do SENT GEO pierwsze dane z 19 maja 2023 o godz. 13:37:39 z lokalizacji DK16 w pobliżu węzła Ełk Wschód. Dane były przekazywane do wjazdu na A4 przed granicą w Jędrzychowicach (2023-05-22 15:20:14). Dane od wjazdu do kraju w Budzisku do okolic Ełku nie były przekazywane. Ponadto, wskazane urządzenie lokalizacyjne w okresie ważności zgłoszenia przekazywało dane w drodze: 1. z Jędrzychowic (2023-05-23) do Budziska (2023-05-25), 2. z Budziska (25.05.2023) do Wałbrzycha (2023-05-26) i dalej do Kudowa-Zdrój Słone (26.05.2023), 3. z Kudowa-Zdrój Słone (26.05.2023) do Waler (2023-05-27) i dalej do Budziska (28.05.2023). Dane nie były odrzucane. Certyfikat usługi był ważny. Z kolei na podstawie informacji uzyskanych od operatora ZSL ustalono, że lokalizator [...] rzeczywiście nie nadawał sygnału przez ok. godzinę po wjechaniu pojazdu na terytorium Polski. W ocenie Sądu, prawidłowość dokonanych ustaleń organów nie budzi wątpliwości i nie została w żaden sposób zakwestionowana przez skarżącego.

Wyjaśnić pozostaje, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż przewoźnik ma nie tylko wyposażyć środek transportu w lokalizator bądź urządzenie zewnętrzne pozwalające na przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem do rejestru SENT, ale również zapewnić skuteczność przekazu tych danych (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2023 r., II GSK 570/22 i powołane tam orzecznictwo - dostępny w Centralnej Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie wykorzystywany przez skarżącego lokalizator nie nadawał sygnału przez ok. godzinę po wjechaniu pojazdu na terytorium Polski. Jak wskazano już wyżej, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Treść art. 10a ust. 1 ustawy o SENT jednoznacznie stanowi o obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Ponieważ skarżący obowiązku tego nie dopełnił, zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącego sankcji określonych w art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.

Podkreślić należy, że przepisy ustawy o SENT przewidują odpowiedzialność obiektywną za stwierdzone naruszenie, niezależnie od zamiaru, umyślności czy winy obowiązanego podmiotu. Stwierdzenie naruszenia jest więc wystarczające do nałożenia kary, o ile organ wykluczy możliwość zastosowania instytucji odstąpienia. W związku z tym co do zasady nie ma podstaw do badania czy naruszenie przepisów tej ustawy nastąpiło z winy przewoźnika, a jedynie może to ewentualnie mieć znaczenie w kontekście odstąpienia od nałożenia kary (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20 czerwca 2023 r., II SA/Bk 142/23, CBOSA). Zarówno judykatura, jak i doktryna, stoją na stanowisku, że "ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego. Mechanizm ich stosowania ma charakter taryfowy. Sztywne ustalenie stawki kary pieniężnej sprowadza jej wymiar do przeprowadzenia operacji arytmetycznych, polegających na mnożeniu wielkości określających rozmiar naruszenia prawa przez stawki wynikające z przepisów prawa. W takich sytuacjach nie powstaje problem adekwatności wymierzanej kary do charakteru naruszenia prawa na etapie stosowania prawa, ponieważ wielkość stawki wynika wprost z normy sankcjonującej" (D. Fleszer, Kary pieniężne na podstawie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, PUG 2022, nr 9, s. 14-15). Jednocześnie jak podkreślił NSA w wyroku z 18 kwietnia 2024 r., II GSK 1541/23, ustawa o SENT przewiduje kary w różnej wysokości za przewidziane w niej naruszenia, co wskazuje na fakt, że ustawodawca uwzględnił zasadę proporcjonalności przewidując kary za naruszenia przepisów SENT. Organy administracyjne i sądy nie są natomiast uprawnione do wypowiadania się w zakresie proporcjonalności, bowiem musiałyby wkraczać w materię ustawową i w obszar stanowienia prawa, a nie jego stosowania, do którego są powołane (wyrok dostępny w CBOSA). Z tego powodu należy uznać za chybiony zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności.

Jak podano wyżej, okoliczność winy przewoźnika może mieć ewentualnie znaczenie dopiero przy odstąpieniu od nałożenia kary. Odstąpienie od nałożenia kary jest możliwe, jeśli zostaną spełnione przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. W myśl tego przepisu w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT jest zatem możliwe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. Przesłanka interesu publicznego jako klauzula generalna o dużym stopniu niedookreśloności, nie może być jednak interpretowana w sposób dowolny, a organ administracji czy sąd stosujący prawo mają obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę tej klauzuli (por. wyrok NSA z 14 października 2021 r., II GSK 885/21, CBOSA).

Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela stanowisko prezentowane przez organy w tej sprawie oraz NSA, że "posłużenie się przez ustawodawcę nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Z kolei, przy ocenie interesu publicznego istotne jest, uwzględnienie, że nie leży w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT. (...) Właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary". Ponadto, w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną. Oznacza to, że przy ocenie tej przesłanki należy brać również pod uwagę, czy nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej" (zob. wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., II GSK 1300/22 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA). Podkreślenia wymaga także, że interes publiczny w rozumieniu przepisów ustawy o SENT polega również na tym, że podmioty objęte tą regulacją wykonują przewóz zgodnie z przepisami prawa, a w przypadku ich naruszenia ponoszą karę. Takie rozumienie interesu publicznego nie może być modyfikowane subiektywnymi ocenami lub okolicznościami występującymi po stronie przewoźnika. Każdy przewoźnik to podmiot profesjonalny, wykonujący przewóz odpłatnie. Zatem odstępstwo od wymaganych prawem warunków przewozu może mieć tylko wyjątkowy charakter.

Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie poczyniono ustalenia pozwalające ocenić, czy zaistniały przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary z uwzględnieniem szczególnych okoliczności przedmiotowej sprawy, organy oceniły i wyważyły w wydanych decyzjach interes indywidualny i interes publiczny. Oceniając sytuację finansową skarżącego, DIAS stwierdził, że nieterminowo uiszczał on zobowiązania wynikające z działalności gospodarczej, jak również prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. Jednak pomimo zaległości w podatku dochodowym od dochodów osób fizycznych za 2022 r. w kwocie [...] zł, w tym samym roku skarżący nabywał pojazdy oraz użytki rolne o powierzchni łącznej 2,51 ha. Tym samym DIAS uznał, że skarżący dysponuje znacznym majątkiem trwałym, który stanowi zaplecze prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji "ważnego interesu przewoźnika", która winna być stosowana z rozwagą jedynie w szczególnych przypadkach.

Z kolei dokonując oceny zasadności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na "interes publiczny", mając na względzie cel jakiemu taka kara służy, DIAS zauważył, że w 2022 r. były prowadzone dwa postępowania wobec skarżącego zakończone wydaniem decyzji nakładających kary pieniężne za naruszenie art. 10

ust. 1 ustawy o SENT. Pomimo tego, ponownie wystąpił przypadek naruszenia tego przepisu. Zatem skarżący nie wprowadził skutecznego mechanizmu, który zapobiegałby tym naruszeniom. Ponadto wobec skarżącego dwukrotnie były wydawane decyzje nakładające kary pieniężne w 2022 r. oraz dwukrotnie w 2023 r. za nieprzedstawienie środka transportu, stosownie do art. 12a ust. 1 ustawy o SENT. Ponadto 19 lipca 2023 r. w trakcie kontroli drogowej ujawniono, że skarżący dokonywał przewozu towaru bez wymaganego zgłoszenia SENT. Należy zgodzić się z DIAS, że powyżej opisane naruszenia nie są naruszeniami drobnymi o charakterze formalnym. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie nie leży zatem w interesie publicznym, gdyż mogłoby być odebrane przez skarżącego jako przyzwolenie organu na naruszenia ustawy o SENT bez ponoszenia z tego tytułu konsekwencji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych. Ratio legis ustawy o SENT zasadniczo sprowadza się bowiem do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Brak wykonania przez skarżącego obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, zakłócił działanie systemu monitorowania, utrudniając realizację celów istnienia tego systemu, tj. ochronę legalnego obrotu towarami wrażliwymi, a także zapobieganie istnieniu "szarej strefy" czy też uszczupleniu należności podatkowych. Wystarczające jest zatem stwierdzenie, że dane uchybienie stanowi istotne utrudnienie w zapobieganiu uszczupleniom zaległości podatkowych, nawet jeśli w danym przypadku nie doszło do takiego uszczuplenia.

Sąd stwierdził ponadto, że postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami. Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania. Ponadto organy obszernie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie i nie korzystając z instytucji odstąpienia od kary.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.