Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce- Zachód w Kielcach na uchwałę Rady Gminy Miedziana Góra z dnia 3 marca 2022 r. nr XLII/295/22 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy stwierdza nieważność § 8 ust. 1 i § 6 ust. 1 pkt 2 załącznika do zaskarżonej uchwały.

W dniu 3 marca 2022 r. Rada Gminy Miedziana Góra, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 1372) oraz art. 11 i 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 638 ze zm.), zwanej dalej "u.o.z.", podjęła uchwałę nr XLII/295/22 w sprawie przyjwtęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Miedziana Góra w 2022 roku" - w brzmieniu określonym w załączniku do tej uchwały (§ 1 uchwały), dalej powoływanym jako "Program".

Skargę na powyższą uchwałę skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce – Zachód w Kielcach, domagając się stwierdzenia nieważności § 6 ust. 1 pkt 2 oraz § 8 ust. 1 Programu i podnosząc w tym zakresie zarzuty istotnego naruszenia przepisu prawa materialnego, zawartego w art. 11 ust. 1 i art. 11a ust. 2 u.o.z. poprzez to, że zapisy załącznika do uchwały przekraczają zakres upoważnienia ustawowego wynikającego z tych przepisów, ponieważ:

- w § 8 ust. 1 Programu wskazano, że miejsce w gospodarstwie rolnym będą miały tylko zwierzęta odebrane od właścicieli na podstawie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia gospodarskiego – podczas gdy u.o.z. nie zawiera takich ograniczeń;

- w § 6 ust. 1 pkt 2 wskazano, że będą usypiane tylko ślepe mioty urodzone przez bezdomne suki, a za ślepy miot uważa się zwierzęta w wieku do trzech dni – podczas gdy u.o.z. nie zawiera takich ograniczeń.

W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że nie było celem ustawodawcy zapewnienie miejsca w gospodarstwie rolnym jedynie zwierzętom odebranym od właściciela na podstawie decyzji o czasowym odebraniu. Ustawodawca posługuje się bowiem pojęciem "zwierząt gospodarskich", nie wprowadzając dla nich żadnych dodatkowych ograniczeń. Chodzi zatem o każde zwierzę gospodarskie, które w zaistniałym stanie faktycznym wymagają umieszczenia w gospodarstwie rolnym z powodu szeregu różnych przyczyn. Z kolei zapisy § 6 ust. 1 pkt 2 Programu nie znajdują uzasadnienia w art. 11a ust. 2 u.o.z. Wynika to z tego, że zapisy kwestionowanego przepisu nie wprowadzają żadnych dodatkowych ograniczeń odnośnie usypiania ślepych miotów i rodzaju zwierząt rodzących ślepe mioty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność tej uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Należy do nich naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97; wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, dostępne, jak wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na wstępie zauważyć trzeba – na co trafnie zwrócił uwagę Prokurator – że prawomocnym wyrokiem z 6 września 2022 r. o sygn. akt II SA/Ke 362/22 (wydanym już po podjęciu zaskarżonej obecnie uchwały z 3 marca 2022 r.) tut. Sąd stwierdził nieważność identycznych jak w niniejszej sprawie regulacji § 6 ust. 1 pkt 2 oraz § 8 ust. 1 załącznika do poprzedniej uchwały Rady Gminy Miedziana Góra z 25 lutego 2021 r. nr XXVIII/211/21 w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Miedziana Góra w 2021 roku" (pkt I). Rozpoznając niniejszą sprawę, rozważania przedstawione w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd w całości podziela i przyjmuje za własne.

Mianowicie, podstawę materialnoprawną obecnie zaskarżonej uchwały z 3 marca 2022 r.,będącej –co niesporne– aktem prawa miejscowego, stanowią przepisy zawarte w art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (w dacie podjęcia tego aktu - tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 572), zwanej dalej "u.o.z.", zgodnie z którym:

1. Rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.

2. Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:

1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;

2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;

3) odławianie bezdomnych zwierząt;

4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;

5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;

6) usypianie ślepych miotów;

7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;

8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.

Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (art. 11a ust. 3a).

Przechodząc do oceny zaskarżonych zapisów należy wskazać, że Sąd podziela argumentację skargi uzasadniającą wadliwość wskazanego przez Prokuratora § 8 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały. Z zapisu tego wynika, że miejsce w gospodarstwie rolnym będą miały tylko zwierzęta odebrane od właścicieli na podstawie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia gospodarskiego.

Nie ulega wątpliwości, że powyższa regulacja ogranicza ilość zwierząt, które mogą być umieszczone w gospodarstwie rolnym, a to ograniczenie następuje ze względu na wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia gospodarskiego. Należy zauważyć, że ustawodawca nie przewidział takiej możliwości w art. 11a ust. 2 pkt 7 u.o.z. – z którego wynika jedynie kompetencja do wskazania gospodarstwa rolnego, gdzie zostanie zapewnione miejsce zwierzętom gospodarskim. Jak słusznie podniesiono w wyroku WSA we Wrocławiu z 5 listopada 2014 r., II SA/Wr 602/14, chodzi o każde zwierzę gospodarskie, które w zaistniałym stanie faktycznym wymaga umieszczenia w gospodarstwie rolnym,z powodu szeregu różnych przyczyn. Kierując się treścią art. 11a ust. 2 pkt 7 u.o.z. trudno przyjąć, że użyte w tym przepisie określenie "zwierząt gospodarskich" ma oznaczać wyłącznie zwierzęta odebrane od właścicieli na podstawie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia gospodarskiego, jak wskazuje kwestionowany zapis. Brak zatem podstaw prawnych do zawężającego rozumienia tego przepisu.

Wadliwość omawianego zapisu stanowi o przekroczeniu delegacji ustawowej zawartej w art. 11a ust. 2 pkt 7 u.o.z. i jest równoznaczna z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji uzasadnia konieczność jego wyeliminowania z treści Programu.

Zasadnie również skarżący Prokurator zakwestionował regulację zawartą w § 6 ust. 1 pkt 2 załącznika do zaskarżonej uchwały, z której wynika, że usypiane będą tylko ślepe mioty urodzone przez bezdomne suki. Po konsultacji z lekarzem weterynarii za ślepy miot uważa się zwierzęta w wieku do trzech dni od narodzin (zdanie drugie ww. przepisu).

Zauważyć należy, że w art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. ustawodawca nie zawęził zadań programu w zakresie usypiania ślepych miotów tylko do zwierząt bezdomnych. Tego rodzaju działanie należy postrzegać w kategoriach zapobiegania bezdomności zwierząt. Nie ulega więc wątpliwości, że usypianie ślepych miotów należy do zadań własnych gminy określonych w art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. – bez względu na to, czy usypiane mioty są bezdomne, czy też mają właściciela (opiekuna). Podobnie, w zdaniu drugim § 6 ust. 1 pkt 2 załącznika do zaskarżonej uchwały, organ w sposób nieuprawniony ograniczył delegację z art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. do wskazania, że za ślepy miot uważa się zwierzęta w wieku do trzech dni – podczas gdy powołany przepis wymogu takiego nie zawiera. Stwierdzone naruszenia powodują konieczność stwierdzenia nieważności omawianego zapisu. Ponadto jedynie na marginesie należy dodać, że w omawianym zapisie posłużono się wadliwą definicją "ślepego miotu", w której sztywno przyjęto okres do trzech dni od narodzin – bez względu na właściwości gatunkowe i osobnicze danych zwierząt. Z kolei suki to samice psów, tymczasem program ma dotyczyć wszystkich bezdomnych zwierząt. W rezultacie, w omawianym zapisie organ stanowiący gminy w sposób nieuprawniony zawęził zakres zadania przekazanego jej do realizacji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.