I SA/Lu 138/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-06-27	
Data wpływu	2025-03-11	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie	
Sędziowie	Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Jakub Polanowski
Marcin Małek /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6111 Podatek akcyzowy	
Hasła tematyczne	Podatek akcyzowy	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2188; art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 4; Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej -  t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2025 r. znak SKO.II.41/998/OA/2024 w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy D. z 18 września 2024 r. znak Fn.3111./O/2/RD/2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. K. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania Z. K. (strona, skarżący) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. (organ I instancji) z 18 września 2024 r. w przedmiocie odmowy zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że 1 lutego 2024 r. S. K., żona Z. K., złożyła w Urzędzie Gminy D. wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2024. We wniosku oświadczyła, że jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni [...] ha i współposiadaczem użytków rolnych o powierzchni [...] ha określonych w ewidencji gruntów i budynków według stanu na 1 lutego 2024 r., wykorzystywanych do produkcji rolnej, położonych na obszarze gminy D.. Do wniosku dołączyła wymagane oświadczenia i faktury dokumentujące zakup oleju napędowego. W dniu 13 lutego 2024 r. Wójt Gminy D. wydał S. K. decyzję w sprawie ustalenia rocznego limitu zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 3.145,75 zł, ustalił zwrot podatku w kwocie 1.169,94 zł jako pomoc publiczną, ustalił część limitu pozostała do wykorzystania w 2024 r. na 1975,81 zł. Decyzję doręczono 20 lutego 2024 r.

W dniu 27 lutego 2024 r. skarżący zwrócił się z analogicznym wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego, oświadczając, że jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni [...] ha. Decyzją z 6 marca 2024 r. organ I instancji odmówił skarżącemu zwrotu podatku akcyzowego, uzasadniając to wydaniem decyzji o zwrocie współmałżonce skarżącego.

Decyzją z 6 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ, z powodu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych.

Kolejną decyzją z 5 czerwca 2024 r. organ I instancji ponownie odmówił skarżącemu zwrotu podatku akcyzowego. Decyzją z 23 sierpnia 2024 r. Kolegium uchyliło w całości decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Decyzją z 18 września 2024 r. organ I instancji po raz kolejny odmówił skarżącemu prawa do zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że oboje małżonkowie stoją na stanowisku, że użytkują grunty należące do wspólności majątkowej małżeńskiej o powierzchni [...] ha, jak również posiadają status producentów rolnych, co uprawnia ich do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. Na wskazane grunty wydano decyzję dla współmałżonki, którą odebrała 20 lutego 2024 r. Od decyzji tej nie złożono odwołania w związku z czym decyzja ta stała się prawomocna i na jej podstawie dokonano wypłaty środków. Decyzja określała roczny limit zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, w związku z czym w II okresie składania wniosków (sierpień 2024 r.) wydano dla współmałżonki decyzję na pozostały do wykorzystania w 2024 r. limit.

Odwołując się od decyzji Wójta skarżący argumentował, że brak obopólnej zgody małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego uniemożliwia zwrot tego podatku. Podniósł również, że organ dokonał błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że producentami rolnymi są oboje, natomiast rzeczywistym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów jest skarżący. Nadto dodał, że jego żona w ubiegłym roku cofnęła wniosek o zwrot podatku akcyzowego.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu treści art. 3 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1948), dalej jako: "ustawa o zwrocie podatku akcyzowego" oraz art. 106 kodeksu cywilnego, stwierdziło, że ustawodawca zrobił wyjątek w kwestii wyrażania zgody na zwrot podatku akcyzowego w przypadku, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania małżeńskiego. W takim przypadku każde ze współmałżonków jest uprawnione do złożenia wniosku o zwrot podatku, na całość użytków rolnych tego gospodarstwa, bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego ze współmałżonków. Przepis ten nie dopuszcza dublowania się wniosków o zwrot podatku akcyzowego. Żona skarżącego złożyła oświadczenie, że jest producentem rolnym i użytkuje działki. Skarżący przedłożył kopię decyzji w sprawie wpisu do rejestru producentów rolnych i oświadczył, że posiada i użytkuje [...] ha gruntów rolnych. Oświadczenia te, co do faktu użytkowania nieruchomości, wzajemnie się wykluczają. Natomiast w odrębnym postępowaniu 13 lutego 2024 r. wydana została przez Wójta prawomocna decyzja przyznająca żonie skarżącego zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2024 r. na działkach będących w ich współwłasności.

W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość przedmiotowa z uwagi na identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej decyzją z 13 lutego 2024 r., jak i tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych. Tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania stron. Organ podkreślił, że w sytuacji gdy istnieje prawomocna decyzja o zwrocie podatku akcyzowego małżonce skarżącego nie można wydać drugiej decyzji dla skarżącego. Kolegium nie jest uprawnione do rozsądzenia sporu pomiędzy małżonkami o posiadanie nieruchomości.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący zarzucił organowi brak rozpatrzenia istoty sprawy (zarzutów odwołania) oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak obopólnej zgody małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego uniemożliwia zwrot tego podatku oraz błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji polegający na przyjęciu, że grunty wykazane przez skarżącego we wniosku pozostają we współposiadaniu skarżącego oraz jego małżonki, podczas gdy w rzeczywistości wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów jest skarżący, a przez to naruszenie przez organ art. 127, art. 233 § 2 oraz art. 229 Ordynacji podatkowej.

Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący argumentował, że istnienie w obrocie prawnym decyzji o zwrocie podatku akcyzowego małżonce skarżącego nie przesądza samo w sobie o tym, że zwrot jemu nie przysługuje. Jego zdaniem organ miał obowiązek ustalenia tego, czy to on, czy jego małżonka spełniała warunki do zwrotu podatku akcyzowego. Nie chodziło przy tym o rozsądzenie sporu pomiędzy małżonkami o posiadanie nieruchomości ale ustalenie komu rzeczywiście przysługuje prawo zwrotu akcyzy, czyli kto jest rzeczywiście producentem rolnym i przeznacza zakupione paliwo na cele prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Nadto w ocenie skarżącego organ I instancji zignorował wytyczne Kolegium zawarte w decyzjach z 6 maja i 23 sierpnia 2024 r. Jednocześnie podniósł, że istnieją nadzwyczajne środki odwoławcze wzruszenia decyzji ostatecznych i obowiązkiem organów było zbadanie, czy w sprawie jego małżonki nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Według tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest odmowa zwrotu skarżącemu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy przywołanej wyżej ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego, zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. Za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 ust. 2). Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu. Jak wynika z ustępu 4 tego artykułu, w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, co nie dotyczy współmałżonków.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy wójt, burmistrz (prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego przyznaje, na wniosek tego producenta, w drodze decyzji, zwrot podatku. Zwrot podatku przyznaje się za okres 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o zwrot podatku (art. 5 ust. 2). Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego decyzję wydaje się w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o zwrot podatku.

Według art. 6 ust. 1 ustawy wniosek o zwrot podatku składa się w terminach od dnia 1 lutego do ostatniego dnia lutego i od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia danego roku.

Stosownie do art. 6 ust.2 ustawy wniosek o zwrot podatku zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego;

2) numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego;

3) numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL) albo numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość producenta rolnego oraz nazwę organu, który wydał dokument, w przypadku gdy producent rolny jest osobą fizyczną;

4) oświadczenie o powierzchni użytków rolnych, o których mowa w art. 4 ust. 2, położonych na obszarze gminy, do której wójta, burmistrza (prezydenta miasta) jest składany wniosek o zwrot podatku;

5) pisemną zgodę pozostałych współposiadaczy, o której mowa w art. 3 ust. 4, jeżeli producent rolny jest współposiadaczem gruntów gospodarstwa rolnego;

6) numer rachunku bankowego, w przypadku gdy zwrot podatku nastąpi w formie przelewu;

7) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, w przypadku gdy producent rolny podlega wpisowi do tego rejestru.

Z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika, że do wniosku o zwrot podatku dołącza się faktury VAT albo ich kopie, stanowiące dowód zakupu oleju napędowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji oraz akt sprawy, odmowa skarżącemu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej nie była oparta na ustaleniach faktycznych, dotyczących posiadania gruntów wykorzystywanych do produkcji rolnej ani nabywania i wykorzystywania paliwa do produkcji rolnej lecz na argumencie, że w obrocie prawnym istnieje decyzja Wójta Gminy D. z 13 lutego 2024 r., znak Fn.3111.3.2024 przyznająca S. K., żonie skarżącego, zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2024, na działkach będących w ich współwłasności małżeńskiej. W ocenie organu odwoławczego przepisy ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej nie pozwalają na wydanie drugiej decyzji dla współmałżonka, w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnej decyzji o zwrocie podatku akcyzowego małżonce strony, a organ nie jest uprawnione do rozsądzania sporu pomiędzy małżonkami o posiadanie nieruchomości.

Z kolei skarżący podnosi, że organy dokonały błędnej wykładni art. 3 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego i przyjęły, że brak zgody obojga małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego uniemożliwia zwrot tego podatku oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że grunty wskazane we wniosku, pozostają we współposiadaniu skarżącego i jego małżonki, podczas gdy w rzeczywistości (od 2016 r .) wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów jest skarżący.

Z przytoczonych wyżej przepisów (art. 3 ust. 4 ustawy) wynika, że jeśli gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżeńską, a grunty tego gospodarstwa znajdują się we współposiadaniu małżonków, każdy z małżonków jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot podatku, na całość użytków rolnych tego gospodarstwa, bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego z małżonków.

Oczywistym zatem jest, że w przypadku współposiadania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, każdy z małżonków ma prawo do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego i to bez potrzeby uzyskania pisemnej zgody drugiego współmałżonka.

Powyższe założenie ustawodawcy odpowiada postulatowi ekonomiki i prostoty postępowania administracyjnego, m.in. unikania zbędnych wymogów, przy uwzględnieniu roli, jaką pełni ustrój ustawowej wspólności majątkowej. Wspólność ta powstaje w chwili zawarcia małżeństwa (art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Stanowi szczególny rodzaj współwłasności łącznej i ma charakter bezudziałowy. W czasie jej trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego jako całości i nie mogą żądać podziału majątku wspólnego. Wspólność ta obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe, czy wierzytelności.

W myśl zatem normy prawnej wynikającej z art. 3 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego, jeśli gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżeńską, a grunty tego gospodarstwa znajdują się we współposiadaniu małżonków, każdy z małżonków jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot podatku, na całość użytków rolnych tego gospodarstwa, bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego z małżonków.

Zatem, już z samej wykładni literalnej powołanych przepisów ustawy o zwrocie podatku akcyzowego wynika, że w sytuacji współposiadania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, każdemu z małżonków przysługuje uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego.

Mając to na uwadze, w okolicznościach niniejszej sprawy nie powinno zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zarówno małżonka skarżącego jaki i on sam mogli wystąpić z przedmiotowym wnioskiem i nie była do tego wymagana zgoda współmałżonka.

Niedopuszczalna jest jednak sytuacja odrębnego wystąpienie przez każdego z nich z takim samym wnioskiem w stosunku do tych samych gruntów. Zwrot akcyzy przysługuje po pierwsze od określonych gruntów rolnych i po drugie jedynie temu podmiotowi (producentowi rolnemu) który je posiada w znaczeniu, że nimi faktycznie włada.

W rozpoznawanej sprawie niezbędnym zatem było ustalenie, kto jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy.

Z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.), dalej jako: "k.c." wynika, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie to stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 - 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).

Obecnie dominujący jest pogląd, iż posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Trafnie zwraca uwagę Sąd Najwyższy, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą (wyrok SN z 15 czerwca 1972 r., III CRN 121/72). Treścią posiadania jest bliższy lub dalszy związek osoby z rzeczą polegający na możności podejmowania faktycznych dyspozycji względem rzeczy. Posiadanie jest więc zjawiskiem polegającym na tym, że określony podmiot włada rzeczą w taki sposób jak osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo.

Z posiadaniem prawo wiąże doniosłe skutki o zróżnicowanym charakterze, polegające na przyznaniu posiadaczowi określonych korzyści lub roszczeń oraz nałożeniu na niego pewnych obowiązków.

W orzecznictwie sądów powszechnych zwraca się uwagę, że ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne, czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo ogrodzenie działki gruntu, jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób, dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym, czynienie innego rodzaju nakładów, pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 czerwca 2018 r., I ACa 1239/17).

Nie jest zatem posiadaczem osoba, która nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą (wyrok NSA z 14 maja 2025 r., I GSK 352/22). Posiadanie nieruchomości rolnej przejawia się natomiast w wykonywaniu na tej nieruchomości czynności związanych z charakterem prowadzonych na niej upraw (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 14 czerwca 2016 r., I ACa 64/16).

Organy rozstrzygające w przedmiotowym postępowaniu w żaden natomiast sposób nie wykazały, że skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego opisanego we wniosku o zwrot podatku, tj. że to nie on samodzielnie dokonywał uprawy mającej postać nawożenia zasiewów i zbiorów przedmiotowych gruntów rolnych.

Na konieczność wykazania tej okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazywało już w decyzji z 6 maja 2024 r. stwierdzając, że "w rozpatrywanej sprawie, w związku ze stwierdzeniami strony, wyjaśnienia wymaga okoliczność posiadania przez odwołującego się i jego małżonkę statusu producenta rolnego oraz powierzchnia posiadanych przez każde z nich i użytkowanych gruntów rolnych, warunkujących przyznanie zwrotu podatku akcyzowego. Osobie, która nie jest producentem rolnym w dniu złożenia wniosku, nie przysługuje częściowy zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej". Jednak Kolegium nie podtrzymało tej argumentacji w kolejnych decyzjach, w tym również w zaskarżonej decyzji.

Z analizowanych przepisów wynika natomiast, że to obowiązkiem organu jest ustalenie kluczowej okoliczności w postaci posiadania zadeklarowanych użytków rolnych w czasie, który obejmuje wniosek, co powinien wykazać wszelkimi możliwymi dowodami.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że organy nie ustaliły, który z małżonków faktycznie w analizowanym okresie użytkował wskazane we wnioskach grunty, a tym samym był producentem rolnym, któremu przysługuje zwrot podatku akcyzowego.

Podkreślić należy, że ustawa o zwrocie podatku akcyzowego nie określa jak powinno przebiegać postępowanie dowodowe. Natomiast zgodnie z art. 2 ustawy do postępowania w sprawach indywidualnych dotyczących ustalania i wypłaty zwrotu podatku w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zainicjowanej wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego organy powinny podejmować wszelkie dostępne instrumenty dostępne w postępowaniu administracyjnym, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ustalenie stanu faktycznego, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zebranie pełnego materiału dowodowego związane jest z obowiązkiem dowodzenia i ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Przepisy procesowe regulujące zasady postępowania nie wskazują w sposób jednoznaczny i wyraźny, na kim ciąży obowiązek dowodzenia oraz ciężar dowodu. Może to wynikać z interpretacji zasad ogólnych postępowania, regulacji szczegółowych, określonego etapu postępowania (por. wyrok NSA z 26 października 2005 r., FSK 30/05). Jednocześnie należy mieć na uwadze cytowany wyżej art. 2 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty, zeznania świadków, opinie oraz oględziny.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy naruszyły zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organy mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a następnie rozpatrzyć i na tle całokształtu ustalonych faktów dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ubocznie zaznaczyć należy, że istniejąca w obrocie prawnym decyzja Wójta z 13 lutego 2024 r. nie stanowi przeszkody rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z wyżej wskazanych przepisów. Jak słusznie podniósł skarżący do eliminacji takich decyzji istnieją instrumenty, m.in. w postaci wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach (punkt II sentencji wyroku) uzasadnia art. 200 p.p.s.a. zgodnie, z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty te składa się kwota 500 zł uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy uwzględni wyrażoną przez sąd ocenę prawną i ponowi proces decyzyjny, który poprzedzi przeprowadzeniem odpowiedniego postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy.