Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia (...) stycznia 2015 r. znak (...) w przedmiocie oddalenia zarzutów oddala skargę

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2014 roku (znak: (...)) Wojewoda (...) z siedzibą w (...), działając na podstawie art. 20§1pkt1, art. 119§1 i 2 oraz art. 121§1 i 2 i art. 122§2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) nałożył na (...) grzywnę w wysokości 420 złotych w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym tj. poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniej córki (...), ur. (...) października 2011 r. (w zakresie wskazanym w przedmiotowy postanowieniu). W postanowieniu poinformowano, iż w przypadku dalszego uchylania się przez zobowiązaną od wykonania nałożonego na nią obowiązku, nakładane będą kolejne grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Wojewoda wezwał także do uiszczenia opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w wysokości 42,00 zł (słownie: czterdzieści dwa złote). Do przedmiotowego postanowienia załączono tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) nr (...) z dnia (...) marca 2014 roku.

W dniu (...) lipca 2014 roku (...) zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia powyższego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów wskazała naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 8 u.p.e.a tj. nieistnienie obowiązku oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucji. Wojewoda (...) wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie podniesionych zarzutów zgodnie z art. 34§1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2014 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) uznał zarzuty za nieuzasadnione. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy – (...) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...).

Postanowieniem z dnia (...) października 2014 roku Wojewoda (...) działając na podstawie art. 34§4 u.p.e.a. oraz w oparciu o wiążące ostatecznie stanowisko wierzyciela, oddalił wszystkie zarzuty podniesione przez (...).

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie w dniu (...) października 2014 roku wnosząc o jego uchylenie ze względu na zasadę "primum non nocere" oraz zagwarantowany przez Konstytucję RP zakaz dyskryminacji ze względu na wyznanie.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2015 r. (znak pism (...) Minister Zdrowia działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia (...) czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. 267, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie Wojewody (...) w sprawie zarzutów.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia powołał się na stanowisko wierzyciela uzyskane zgodnie z art. 34§1 u.p.e.a., które zdaniem Ministra Zdrowia było wiążące zarówno wobec organu I instancji jak i organu odwoławczego. Uznał także, iż Wojewoda prawidłowo dokonał wyboru środka egzekucyjnego.

W dniu (...) lutego 2015 r. powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...) podnosząc przedstawione niżej zarzuty.

1. Naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego, wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Saniarnego oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 tejże ustawy, poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo, że tytuł ten nie podlegał egzekucji administracyjnej.

2. Nieważności decyzji w postaci niewykonalność obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca w uzasadnieniu tego zarzutu wskazała, iż jej dziecko - (...) na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie miała wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego. W opinii Skarżącej, Organ wydający postanowienie nie miał podstaw do stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny i wykonalny, ponieważ Skarżąca nie przedstawiła, jako dowodu, zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Zaświadczenie takie jest wydawane przez lekarza przeprowadzającego badanie. Brak takiego zaświadczenia w aktach sprawy potwierdza, że w dniu wydania postanowienia Organ nie posiadał wiedzy o aktualnym stanie zdrowia dziecka i co się z tym wiąże, nie miał możliwości stwierdzenia czy obowiązek w danej chwili jest wykonalny. Skarżąca jednocześnie wskazała, iż Minister Zdrowia ma rację twierdząc, iż przyczyną braku badania kwalifikacyjnego dziecka był fakt niestawiania się wraz z dzieckiem w przychodni, jednakże w opinii Skarżącej nie zmienia to faktu, iż brak jest aktualnego badania kwalifikacyjnego na dzień wydania postanowienia. Skarżąca podkreśliła, iż brak powyższego zaświadczenia lekarskiego nie może przesądzać o braku innych przeciwwskazań, choćby niewynikających z akt sprawy. Wskazała również, iż żaden przepis prawa nie stwierdza nierozerwalności badania kwalifikacyjnego oraz podania szczepionki, bowiem choćby z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w oddzielnych ustępach opisuje zasady przeprowadzania badania kwalifikacyjnego (ust. 4, ust. 5), a w oddzielnych przepisach opisuje zasady szczepień ochronnych. W opinii Pani (...), badanie kwalifikacyjne nie zostało określone, jako obowiązkowe w przeciwieństwie do szczepienia.

3. Naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pomimo nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia. Skarżąca w uzasadnieniu zarzutu wskazała, iż w dniu wydań postanowienia, termin wykonania obowiązku nie upłynął i nie był wymagalny, bowiem komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce.

4. Naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., przejawiające się w braku prawidłowego uzasadnienia, w tym niewskazanie przez Organ, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz jakie dowody odrzucił i dlaczego. W opinii Skarżącej, co do kwestii zgromadzonych dowodów organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wierzyciel wezwał Skarżącą do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym już w uprzednio doręczonym upomnieniu. Organ nie uzasadnił, na jakiej podstawie twierdzi że Skarżąca może wykonać obowiązek, czy stan zdrowia dziecka pozwala na wykonanie szczepienia oraz czy brał pod uwagę przyczyny, dla jakich to szczepienie nie zostało wcześniej wykonane.

5. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezbadanie przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane, które powinno być dokonane poprzez zwrócenie się przez organ przy rozpatrywaniu zażalenia z zapytaniem do Skarżącej, lekarza sprawującej podstawową opiekę nad dzieckiem lub do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (...).

6. Naruszenie art. 10 oraz art. 81 k.p.a., poprzez niepowiadomienie skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków podczas, gdy zdaniem skarżącej posiadała ona ważne dla sprawy materiały przedstawiające badania medyczne i publikacje dotyczące możliwej szkodliwości szczepień ochronnych.

W końcowej części skargi, poza zgłoszonymi zarzutami, (...) przedstawiła także swoje wątpliwości co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz regulacji dotyczących obowiązku szczepień. Przedmiotem zadanych w skardze pytań była m.in. skuteczność doręczeń korespondencji adresowanej łącznie na dane skarżącej i jej męża, możliwość uchylenia się urzędników od odpowiedzi na pytania dotyczące realizacji programu szczepień i ich wpływu na zdrowie, możliwość wyznaczania przez organy administracji indywidualnych terminów szczepień u osób zdrowych, zakresu obowiązywania komunikatów Głównego Inspektora Sanitarnego, a także zgodność obowiązku szczepień z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz prawem europejskim.

W odpowiedzi na złożoną skargę Minister Zdrowia pismem z dnia (...) marca 2015 roku wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu szeroko odniósł się do podniesionych przez skarżącą zarzutów uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Zdrowia z dnia (...) stycznia 2015 roku utrzymujące w mocy decyzję Wojewody w sprawie rozpoznania zarzutów. Sąd poddał ocenie legalność powyższego rozstrzygnięcia i uznał, w świetle powołanych na wstępie kryteriów, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 1a pkt 7 u.p.e.a organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 u.p.e.a., organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda.

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) obowiązek poddania dziecka szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Ten ustawowy obowiązek został skonkretyzowany przepisami, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (...) sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.), w szczególności przepisem § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany komunikatami Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 wyżej wymienionej ustawy.

Wierzycielem opisanym wyżej postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, co wynika z treści art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach.

Kontynuując rozważania w tym przedmiocie zasadnym jest wskazać jeszcze, że zobowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a).

W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, co wynika z treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec (...) przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) w dniu (...) marca 2014 r. tytułu wykonawczego nr (...). Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został przesłany do Wojewody (...), który, jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego oraz wydane w dniu (...) lipca 2014 roku postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Zobowiązanej na podstawie art. 33§1 u.p.e.a. przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego skorzystała w terminie.

Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (art. 34 § 1 u.p.e.a.).

Postanowienie wierzyciela jest w postępowaniu egzekucyjnym zaskarżalne. Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje bowiem na nie zażalenie. Środek ten w niniejszej sprawie został przez skarżącą wykorzystany jednak nie doprowadził do zmiany rozstrzynięcia.

Stosownie zatem do art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w osobie Wojewody (...), po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, które następnie Minister Zdrowia jako organ II instancji utrzymał w mocy.

Ostatnie postanowienie zostało zaskarżone przez (...) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i stało się przedmiotem niniejszego postępowania.

Poczynione wyjaśnienie ram prawnych niniejszego postępowania oraz podstaw działania organów administracyjnych w sprawie pozwoli w sposób prawidłowy odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów.

W pierwszej kolejności za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 29 u.p.e.a. tj. niezbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która zdaniem skarżącej była niedopuszczalna ze względu brak uprawnień Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz nieistnienie obowiązku.

Argumentacja skargi wskazuje, że stanowisko skarżącej co do kompetencji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego może wynikać ze wspominanego wcześniej rozróżnienia między organem egzekucyjnym, a wierzycielem. Powtórzyć należy zatem, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tym samym przepis ten przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015r., II SA/Bd 628/15 oraz powołane tam wyroki WSA we Wrocławiu z 12.06.2015 r., III SA/Wr 397/15, WSA w Poznaniu z 11.09.2013 r., II SA/Po 711/13 i z 23.05.2013 r., II SA/Po 483/13).

Zarzut braku zbadania niedopuszczalności egzekucji ze względu na nieistnienie obowiązku należy rozpoznać łącznie z podnoszonym w punkcie 3 skargi naruszeniem art. 119§1 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu nie zasługuje on na uwzględnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, iż obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi.

W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten stanowi podstawę obowiązywania Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (...) sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalono zakres obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

W dalszej kolejności podnieść należy, że w oparciu o art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Program Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z 12.06.2014 r., II OSK 1312/13; wyrok NSA z 4.02.2015 r., II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015r., II SA/Bd 628/15).

Nie ma zatem powodu, aby ustanowiony na podstawie powszechnie obowiązujących źródeł prawa obowiązek, nie mógł być wykonalny. Na uwagę zasługuje przy tym fakt, że ustawodawca wykonanie to zabezpieczył przymusem administracyjnym (por. wyrok NSA z 29.01.2010 r., II FSK 1494/08; wyrok NSA z 6.04.2011 r., II OSK 32/11; wyrok NSA z 1.08.2013 r., II OSK 745/12).

Mając na uwadze argumenty skarżącej odwołujące się do wynikającego z konstytucyjnych wolności człowieka uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu w oparciu o art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta dodać należy, iż ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tego uprawnienia (por. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1104/12, opubl.w Lex nr 1326297). Wynikające z ww. ustawy uprawnienie pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jest bowiem wyłączone w przypadkach, gdy przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 15 tej ustawy) a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2016 r., II SA/Sz 1104/15).

Na uwagę nie zasługuje także niepoparty niczym argument skarżącej o hipotetycznej szkodliwości szczepienia. Brak jest bowiem podstawy prawnej pozwalającej wyłączyć obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na obawy rodziców w tym zakresie, przy braku jakichkolwiek dowodów te obawy potwierdzających. Skuteczność, zasięg i niezbędność szczepień ochronnych są przez ustawodawcę oceniane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i stanowią realizację konstytucyjnego obowiązku zwalczania chorób epidemicznych wyrażonego w art. 68 ust. 4 Konstytucji. Ewentualnym powikłaniom poszczepiennym ze względu na indywidualne właściwości pacjenta zapobiega natomiast przewidziane w art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. lekarskie badanie kwalifikacyjne dające podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego w przypadku istnienia przeciwskazań.

W orzecznictwie nie budzi także wątpliwości wymagalność obowiązku szczepień dziecięcych wywodzona z Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Sąd podziela podnoszoną w tym zakresie argumentację, że cel przedmiotowego obowiązku może być zrealizowany tylko w sytuacji uwzględnienia uwarunkowań medycznych wyrażonych w powyższym dokumencie oraz stanowisku lekarza kwalifikującego do szczepień (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2016 r., II SA/Sz 1104/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015r., II SA/Bd 628/15).

Kontynuując rozważania dotyczące wymagalności będącego przedmiotem niniejszego postępowania obowiązku wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, nie stoi jej na przeszkodzie brak aktualnego badania kwalifikacyjnego spowodowany niestawiennictwem rodzica z dzieckiem we wskazanym podmiocie leczniczym.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż, w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa podmiocie leczniczym. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nich udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu jak już wspomniano nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1028/14, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2016 roku, II SA/Sz 1104/15).

Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym postępowaniu podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2013 r., II SA/Bk 18/13)

Odnośnie zarzutów wskazanych w punktach od 4 do 6 wniesionej skargi podnieść należy, iż nie dotyczą one postępowania egzekucyjnego, zmierzają bowiem do podważenia zasadności postanowienia o nałożeniu grzywny oraz prawidłowości postępowania prowadzącego do jego wydania.

Zarzuty takie mogą zostać podniesione jedynie w odrębnym zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o wymierzeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.), nie zostały bowiem wymienione jako podstawy zarzutów w art. 33 § 1 u.p.e.a. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w ich przedmiocie wykraczałoby poza wskazane na wstępie uzasadnienia granice niniejszego postępowania, którego celem jest ocena zasadności postanowienia Ministra Zdrowia utrzymującej w mocy postanowienie Wojewody (...) w sprawie rozpoznania zarzutów. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że ewentualne wyjście wierzyciela lub organu egzekucyjnego poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Gd 556/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2015, II SA/Po 1407/14).

Sąd nie był także właściwy do odpowiedzi na pytania postawione w końcowej części uzasadnienia skargi. Skarżąca wyraziła w nich szereg ogólnie sformułowanych wątpliwości dotyczący działania administracji państwowej, zakresu kompetencji organów oraz zgodności regulacji o obowiązku szczepień ochronnych z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz prawem Europejskim. (...) w niniejszym postępowaniu jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który może udzielić jej w tym zakresie porady prawnej oraz ewentualnie przedstawić uprawnienia pozwalające zainicjować procedurę badania zgodności aktów prawnych z Konstytucją RP oraz prawem europejskim.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.