Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

1. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF K. K. (dalej "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 7.300 zł brutto miesięcznie. Płaci alimenty na rzecz córki w kwocie 500 zł miesięcznie. Firma, w której skarżący jest prezesem zarządu, zatrudnia 106 osób. Wykonanie zaskarżonych decyzji wiązałoby się z likwidacją spółki. Skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z małoletnim synem, posiada oszczędności w wysokości 9.000 zł, jest właścicielem samochodu marki Toyota Land Cruiser, rok produkcji 2006 (na zakup którego zaciągnął kredyt bankowy w wysokości 149.000 zł). Ponadto skarżący jest właścicielem 100 % udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "D." o kapitale zakładowym 75.000 zł. Do wniosku załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z 1 kwietnia 2008 r.

2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z 5 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący w dniu 5 maja 2008 r. uległ poważnemu wypadkowi drogowemu. Pełnomocnik przedstawił kopie zeznań podatkowych skarżącego za lata 2006-2007, zaświadczenie, że w latach 2006-2007 skarżący nie uzyskał żadnych dochodów z tytułu posiadanych udziałów w spółce "D.", kopię wyroku rozwiązującego małżeństwo skarżącego oraz kopię dowodu nadania przekazu pocztowego na kwotę 500 zł (alimenty za kwiecień). Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego nie jest możliwe, a lokat bankowych skarżący nie posiada. Skarżący nie posiada tytułu prawnego do lokalu, w którym mieszka, w okresie dwóch lat nie posiadał i nie zbywał nieruchomości o wartości przekraczającej 5.000 zł, jedynym stałym i udokumentowanym kosztem skarżącego są alimenty w wysokości 500 zł, a jego jedynym źródłem utrzymania są dochody ze stosunku pracy w spółce "D.".

3. Postanowieniem z 28 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie.

4. Od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego w ustawowym terminie złożył sprzeciw, w którym podniósł, że w wypadku drogowym skarżący odniósł rozległe obrażenia, które wymagać będą rehabilitacji, nie gwarantującej przy tym powrotu do pełni sił. W konsekwencji znacznie zmniejszą się realne możliwości zarobkowania i uzyskiwania dochodów. Oszczędności w kwocie 9.000 zł stanowią jedynie niewielką część kosztów leczenia i rehabilitacji, które skarżący zmuszony będzie ponieść w najbliższym czasie.

5. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 25 czerwca 2008 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu, której kopię dołączył. Wobec braku kontaktu ze skarżącym nie jest możliwe szczegółowe wskazanie wysokości kosztów jego utrzymania, przy czym koszty utrzymania syna wynoszą 500 zł. Nie jest też możliwe nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych. W chwili obecnej skarżący przebywa w Centrum Rehabilitacji w K.. Pełnomocnik nie pobrał dotychczas wynagrodzenia za sprawę. Rozliczenie w tym zakresie przesunięto do czasu powrotu skarżącego do zdrowia. Do pisma dołączono także kartę informacyjną leczenia szpitalnego, kopię umowy kredytu samochodowego, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia, siedem tytułów wykonawczych, pismo z 15 maja 2008 r. informujące o dokonywaniu (począwszy od maja 2008 r.) potrąceń z wynagrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

6. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. Sądu), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).

7. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynymi kosztami sądowymi, do których uiszczenia jest on zobowiązany na obecnym etapie postępowania są wpisy od skarg w dwóch prowadzonych przez niego sprawach, tj. III SA/Wa 1103-1104/08 w łącznej wysokości 7.926 zł, a zatem w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należało rozpoznać wniosek Skarżącego.

8. Z oświadczeń Skarżącego wynika, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 7.300 zł brutto miesięcznie (ok. 5.000 zł netto).

Ujawnione wydatki oscylują w granicach 5.220 zł miesięcznie, w której to kwocie mieszczą się wydatki z tytułu alimentów na rzecz córki (500 zł), utrzymania syna (500 zł), czynszu najmu (200 zł) oraz raty kredytu samochodowego (w zaokrągleniu 4.020 zł). Skarżący posiada oszczędności w kwocie 9.000 zł. Jest właścicielem samochodu marki Toyota Land Cruiser, rok produkcji 2006, nabycie którego sfinansował ze środków własnych (80.000 zł) oraz środków pochodzących z kredytu w kwocie 155.000 zł. Skarżący posiada także 100% udziałów w spółce o kapitale zakładowym [...] zł.

9. Zdaniem Sądu uzyskiwane przez skarżącego dochody oraz posiadany majątek w postaci oszczędności, udziałów w spółce oraz samochodu o znacznej wartości, pozwalają stwierdzić, że sytuacja materialna, w jakiej się on znajduje nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

10. Oceny tej nie podważa podnoszona przez pełnomocnika konieczność wydatkowania w najbliższym czasie oszczędności na koszty leczenia i wielomiesięczną rehabilitację.

Sąd wyraża ubolewanie z powodu odniesionych przez skarżącego obrażeń, niemniej zauważa, że okoliczność ta sama w sobie nie może przesądzić o przyznaniu mu prawa pomocy, chyba że ma ona bezpośredni wpływ na jego sytuację finansową.

Tymczasem wpływu takiego skarżący nie wykazał.

Nie wywiązał się mianowicie z nałożonego nań pismem z 25 czerwca 2008 r. obowiązku nadesłania dokumentu, potwierdzającego, iż odniesione w wypadku rozległe obrażenia wymagać będą wielomiesięcznej rehabilitacji, której koszty skarżący zmuszony będzie ponieść z posiadanych oszczędności (podkr. Sądu).

Nieprzedstawienie takiego dokumentu skutkuje tym, że podnoszone w sprzeciwie okoliczności nie mogą być uwzględnione przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego (por. postanowienie NSA z 27 czerwca 2008 r., II FZ 209/08, niepubl.).

Decydując o przyznaniu prawa pomocy Sąd nie może bazować na samych tylko oświadczeniach strony.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Skarżący nie wykazał także, jak w sytuacji wzrostu wydatków na leczenie i rehabilitację zamierza spłacać kredyt samochodowy, którego miesięczna rata wynosi prawie 4.020 zł (podkr. Sądu) i którego spłata nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami związanymi z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego.

Okoliczność ta nabiera szczególnego znaczenia na tle dokonywanych od maja br. – wskutek zajęcia egzekucyjnego – potrąceń z wynagrodzenia, które to potrącenia zmniejszyły bezsprzecznie kwotę uzyskiwanego przez skarżącego dochodu.

Nawet gdyby przyjąć, jak twierdzi skarżący, że zaoszczędzone przez niego środki pieniężne wydatkowane zostaną na leczenie i rehabilitację, to i tak jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza dochodami z wynagrodzenia i oszczędnościami posiada on bowiem majątek (samochód marki Toyota Land Cruiser, udziały w spółce), który może być spieniężony (postanowienie NSA z 14 grudnia 2007 r., II FZ 633/07, niepubl.).

11. Odnosząc się do podnoszonego przez pełnomocnika braku kontaktu ze skarżącym, uniemożliwiającego szczegółowe wskazanie wysokości wydatków oraz nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, Sąd zauważa, że twierdzenia te brzmią o tyle nieprzekonywująco, iż ów brak kontaktu nie przeszkodził pełnomocnikowi w przedłożeniu chociażby zeznań podatkowych, umowy najmu, umowy kredytu, tytułów wykonawczych.

Brak jest tym samym racjonalnego uzasadnienia, by przyjąć, że wskazanie wysokości wydatków i nadesłanie wyciągów było utrudnione (czy wręcz niemożliwe), natomiast uzyskanie innych informacji i dokumentów trudności tych już nie nastręczało.

Trudno zatem uznać, że brak kontaktu jest następstwem okoliczności od stron (mocodawcy i pełnomocnika) niezależnych (takich np. jak przeciwwskazania lekarskie czy też utrata przytomności).

Poza tym nie sposób nie zauważyć, że w okresie od 27 czerwca do 1 lipca 2008 r., tj. między opuszczeniem Centralnego Szpitala [...] w W. a wyjazdem do Centrum Rehabilitacji w K. skarżący – jak należy mniemać – przebywał w miejscu zamieszkania, a więc istniała potencjalna możliwość osobistego z nim skontaktowania się.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzą wobec niego przesłanki do zastosowania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Z tej przyczyny, Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.