Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem zawartym w skardze, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 stycznia 2018 r., skarżący M. W. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi sam gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, nie osiąga żadnych dochodów, ponosi wydatki na opłaty za media i inne oraz uiszcza alimenty.

Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 6 lutego 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia, czyją własność stanowi nieruchomość, w której zamieszkuje wnioskodawca (położoną [...]), wskazania tytułu prawnego, na podstawie którego zajmuje tę nieruchomość (umowa użyczenia, najmu) oraz podania, czy zamieszkuje ją z innymi osobami, wskazania tych osób oraz stopnia pokrewieństwa łączącego ich z wnioskodawcą i podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości; b/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych za 2017 rok (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), jeżeli zostały sporządzone, bądź stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu i kont, których wnioskodawca jest współposiadaczem), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 listopada 2017 r.; w przypadku, gdy wnioskodawca nie posiada kont bankowych – złożenia oświadczenia w tym przedmiocie; d/ oświadczenia, czy wnioskodawca nadal jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; e/ wskazania wysokości alimentów, do których płacenia zobowiązany jest wnioskodawca, podania na czyją rzecz przekazuje te świadczenia i przedłożenia dokumentów potwierdzających ww. dane (np. dowodów uiszczania alimentów, odpisu wyroku sądu, ugody, umowy); jeżeli wnioskodawca posiada zadłużenie z tego tytułu – udokumentowania jego aktualnego stanu; f/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – wyjaśnienia, czy wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a jeżeli tak wskazania, z jakich środków ponosi konieczne, stałe koszty swojego utrzymania (jak zakup żywności, środków higienicznych, koszty eksploatacji zajmowanej nieruchomości) oraz uiszcza swoje zobowiązania alimentacyjne, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami rodziny, na których utrzymaniu pozostaje, a jeśli tak wskazania tych osób (i ich stopnia pokrewieństwa) oraz podania informacji na temat wysokości ich dochodów i posiadanego majątku; g/ oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową, rzeczową od członków rodziny lub innych osób prywatnych, a jeżeli tak wskazania wysokości udzielonej wnioskodawcy pomocy w okresie od 1 listopada 2017 r., jej rodzaju i częstotliwości wraz z oświadczeniami osób, które udzielają wnioskodawcy pomocy; h/ oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę z pomocy społecznej (podania form i wysokości pomocy otrzymanej w okresie ostatnich sześciu miesięcy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia.

Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy.

Doręczenie przedmiotowego zarządzenia nastąpiło w dniu 23 lutego 2018 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w przypadku braku możliwości doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, a także dorosłemu domownikowi, administracji lub dozorcy domu w przypadku nieobecności adresata w domu, przechowuje się pismo przez okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 1 p.p.s.a.). Adresata zawiadamia się o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej albo urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym wyżej siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia opisanego wyżej czternastodniowego terminu (art. 73 § 4 p.p.s.a.).

Jak wynika z potwierdzenia odbioru przedmiotowa przesyłka, wobec niemożności jej doręczenia, w dniu 9 lutego 2018 r. pozostawiona została w placówce pocztowej – [...], a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone zostało w drzwiach adresata. Treść adnotacji zamieszczonych na kopercie wskazuje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma pozostawione zostało w dniu 19 lutego 2018 r., a skarżący pisma nie podjął w terminie. Zatem termin wyznaczony skarżącemu do przedłożenia dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 6 lutego 2018 r. upłynął z dniem 23 lutego 2018 r.

Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.

W związku z powyższym należało uznać, że sam skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.

Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił.

W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.