Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 1 października 2025 r. nr SKO.WT/430/2037/2025 w przedmiocie zmiany odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Decyzją z 1 października 2025 r. nr SKO.WT/430/2037/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po rozpatrzeniu odwołania L. M. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z 6 czerwca 2025r. nr DI.620430.6242-016165.2025.AgG, orzekającej o zmianie miesięcznej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy decyzją objętą odwołaniem organ I instancji orzekł o zmianie decyzji z dnia 25 listopada 2024 r. znak: Dl.620430.6242-031215.2024.AM w ten sposób, że ustalił stronie miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej:

- od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 września 2027 r. w wysokości 2.163,89 zł,

- od dnia 1 października 2027 r. w wysokości 1.813,89 zł tj. 70% dochodu.

Jako uzasadnienie dla powyższej decyzji wskazano zmianę sytuacji dochodowej strony, która w lutym 2025 r. otrzymała wyrównanie za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2025 r. świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w łącznej wysokości [...] zł.

Organ I instancji uznał, że w okresie od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 września 2027 r. należy doliczyć 1/32 wyrównania świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Tak ustalony dochód strony do dnia 30 września 2027 r. wynosi [...] zł. Na przedmiotowy dochód składa się świadczenie otrzymywane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji i 1/32 wyrównania świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. 70 % tego dochodu stanowi kwota [...]zł. Natomiast od 1 października 2027 r. dochód strony będzie wynosił [...] zł miesięcznie, a tym samym 70 % tego dochodu stanowi kwota [...] zł.

W odwołaniu od powyżej decyzji strona podkreślała, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zostały zastosowane w sposób mechaniczny, bez uwzględnienia faktu, że otrzymana kwota stanowiła jednorazowe wsparcie za okres zaległy, który w praktyce został już wykorzystany, gdyż faktyczne koszty opieki były pokrywane przez dzieci odwołującej w czasie trwania postępowania. Zdaniem odwołującej sprawia to, że nie może ona być obciążona tą kwotą jako dochodem bieżącym wpływającym na wysokość odpłatności za pobyt w DPS. Zdaniem odwołującej błędnie też uznano świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji za dochód w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, mimo jego kompensacyjnego charakteru oraz braku jednoznacznego ujęcia w katalogu dochodów uwzględnianych przy ocenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustalona przez organ kwota zdaniem odwołującej przekracza jej realne możliwości finansowe, prowadzi do rażącego obciążenia i narusza cel ustawy o pomocy społecznej jako instrumentu wsparcia osób w trudnej sytuacji. Takie jednorazowe świadczenie nie powinno być traktowane jako dochód, lecz jako rekompensata za uprzednio ponoszone wydatki.

Kolegium rozpatrując powyższe odwołanie, po opisaniu wynikających z ustawy o pomocy społecznej zasad ustalania odpłatności za pobyt w DPS stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód L. M. i co za tym idzie prawidłowo wyliczył jej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Uzyskanie przez stronę jednorazowego dochodu skutkowało zmianą jej sytuacji dochodowej, uzasadniającą wydanie decyzji zmieniającej decyzję pierwotną w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji ustalającej wysokość opłat w domu pomocy społecznej.

W ocenie organu odwoławczego nie sposób podzielić stanowiska strony, że dochód uzyskany przez nią z tytułu wyrównania świadczenia uzupełniającego, nie podlegał doliczeniu do dochodu w sposób określony w art. 8 pkt 12 ustawy o pomocy społecznej.

Pismem z dnia 21 października 2025 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego zarzucając:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez:

- nieuwzględnienie interesu społecznego i indywidualnej sytuacji życiowej skarżącej,

- wydanie decyzji sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej,

- mechaniczne zastosowanie przepisów, nie uwzględniając szczególnych okoliczności faktycznych (jednorazowy charakter wyrównania świadczenia oraz jego kompensacyjny cel),

- brak wywiadu środowiskowego po otrzymaniu jednorazowego wyrównania świadczenia,

- pominięcie dowodów świadczących o tym, że środki zostały wykorzystane na pokrycie wcześniejszych kosztów opieki,

b) art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niezebranie lub nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego polegające na:

- zaniechaniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego po otrzymaniu świadczenia,

- braku ustalenia, w jaki sposób środki z wyrównania zostały rozdysponowane,

- pominięciu dowodów i wyjaśnień skarżącej dotyczących finansowego wsparcia ze strony rodziny,

- pominięciu faktu, iż wypłata dotyczyła okresu, w którym skarżąca nie przebywała w DPS,

c) art. 8 k.p.a. - poprzez ustalenie odpłatności na poziomie 70% dochodu i nierozważenie interesu społecznego z interesem strony, co prowadzi do decyzji rażąco niesprawiedliwej i niewspółmiernej do sytuacji skarżącej;

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jednorazowo wypłacone w lutym 2025 r. wyrównanie świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji może być traktowane jako dochód bieżący rozliczany w kolejnych miesiącach po zakończeniu okresu, którego faktycznie dotyczy, tj. po dniu 31 stycznia 2025 r., i stanowić podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS do roku 2027.Tymczasem prawidłowa wykładnia art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za określony okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się jedynie przez okres, za który został on uzyskany, nie zaś w odniesieniu do okresów późniejszych.

b) art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na rozliczeniu jednorazowo wypłaconego w lutym 2025 r. wyrównania świadczenia uzupełniającego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2025 r. jako dochodu wpływającego na wysokość odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w miesiącach następujących po tej dacie, tym samym organ zastosował przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w sposób, który pomija faktyczny zakres czasowy uzyskanego dochodu oraz cel, dla którego został on wypłacony, traktując go jak dochód bieżący w okresie korzystania z pomocy społecznej. Tymczasem świadczenie to miało charakter wyrównawczy za okres sprzed przyjęcia skarżącej do DPS, a więc nie mogło być podstawą do zwiększenia jej odpłatności za pobyt instytucjonalny,

c) art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej - poprzez błędną wykładnię i uznanie świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji za dochód w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, mimo jego kompensacyjnego charakteru oraz braku jednoznacznego ujęcia w katalogu dochodów uwzględnianych przy ocenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o świadczenie.

3. Naruszenie zasady proporcjonalności i adekwatności - poprzez ustalenie odpłatności w wysokości 2.163,89 zł miesięcznie, co przekracza realne możliwości finansowe skarżącej, prowadzi do rażącego obciążenia i narusza cel ustawy o pomocy społecznej jako instrumentu wsparcia osób w trudnej sytuacji.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność rzeczywistego charakteru otrzymanego świadczenia uzupełniającego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.")).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 1 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 6 czerwca 2025 r. zmieniającą odpłatność skarżącej za pobyt w DPS z uwagi na uzyskanie wyrównania za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2025 r. świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w łącznej wysokości [...] zł.

Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem administracji sprowadza się do tego, czy uzyskana przez skarżącą w lutym 2025 r. kwota świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu jej dochodu będącego podstawą ustalania odpłatności za pobyt w DPS, czy też brak jest ku temu podstaw.

Zgodnie z art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm., dalej: u.p.s.), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W myśl art. 106 ust. 3b i ust. 5 u.p.s., zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s., w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji stanowi dochód w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Natomiast w orzecznictwie można się dopatrzyć rozbieżności w zakresie w jaki sposób powinien być uwzględniany. Dla przykładu, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 484/17 wskazał, że dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie rodziny w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane (podobnie NSA w wyrokach: z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2071/16; z dnia 30 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1050/15; z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 223/20). Odmienny pogląd, zbieżny z wykładnią zaprezentowaną przez organ w zaskarżonej decyzji, a sprowadzający się do tezy, wedle której, w sytuacji uzyskania dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny "na przyszłość", sformułował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1236/19; z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3389/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 243/20.

Skład orzekający w niniejszej sprawie po przeanalizowaniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, argumentów stron oraz poglądów judykatury, opowiada się za wykładnią przepisu art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej przedstawioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji.

Reguły rozliczenia jednorazowego dochodu dla osób ubiegających się o pomoc społeczną lub z niej korzystających zostały określone w przepisach art. 8 ust. 11 i ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 11, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej; 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Druga zasada zawarta jest w art. 8 ust. 12, zgodnie z którą, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej ma zatem zastosowanie w przypadku świadczeń o charakterze okresowym, jednak wbrew ich charakterowi wypłaconym łącznie, jednorazowo. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miała zasada z ust. 12, albowiem uzyskany jednorazowy dochód z tytułu świadczenia uzupełniającego, w łącznej wysokości [...] zł, dotyczył świadczenia okresowego, należnego od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 września 2027 r., tj. za 32 miesiące.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1236/19, w przeciwieństwie do rozwiązania podanego w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku objętym hipotezą art. 8 ust. 12 ustawy, jednorazowy dochód nie będzie dzielony przez 12 miesięcy, lecz przez taką ilość miesięcy, przez jaką wypłacane być powinno świadczenie okresowe. Świadczy o tym zawarty w ww. przepisie przyimek "przez", odgrywający kluczową wskazówkę niezbędną przy jego wykładni. Zwrot "przez" jednoznacznie wskazuje, że mimo uzyskania dochodu jednorazowo, musi on być rozliczany w taki sam sposób, w jaki następować miałaby realizacja świadczenia. Nie oznacza natomiast, że jednorazowe świadczenie ma być rozliczane wstecz w przypadku, gdy dokonano zapłaty jednorazowej "z dołu". Jest oczywiste, że gdyby ustawodawcy chodziło o wsteczne zaliczenie tego świadczenia, wystarczającym było stwierdzenie następujące - "kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny za okres, w którym uzyskano ten dochód".

Sąd w pełni podziela powyższy pogląd, uznając, że rekonstruowana na jego podstawie zasada zapewnia jednolite rozumienie obu metod weryfikacyjnych dochodów świadczeniobiorcy. Doszukiwanie się odmiennych skutków zastosowania norm prawnych, o których mowa w art. 8 ust. 11 i w art. 8 ust.12 u.p.s., czyli norm zamieszczonych w tym samym akcie prawnym, byłoby sprzeczne z wykładnią funkcjonalną. Oba przepisy muszą bowiem prowadzić do analogicznych skutków pożądanych przez ustawodawcę. Tym oczekiwanym skutkiem jest uzyskanie aktualnej oceny stanu dochodowego i materialnego świadczeniobiorcy. Dla takiej oceny bez znaczenia miałoby ustalenie hipotetycznego dochodu świadczeniobiorcy, który powinien uzyskać, tak jak w niniejszej sprawie wiele miesięcy wcześniej. Taka wykładnia analizowanych przepisów ujednolica również skutki jakie wywołać mogą z zastosowania omawianych powyżej, a określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej, metod weryfikacji dochodów świadczeniobiorcy. Przedmiotowy sposób wykładni przepisów art. 8 ust. 11 i ust. 12 u.p.s., realizuje zasadę aktualności oceny sytuacji dochodowej i materialnej świadczeniobiorcy. Uzyskanie jednorazowego dochodu za dany okres winno zostać uwzględnione przez organ od momentu otrzymania tego świadczenia, w okresie w którym osoba zobowiązana może uzyskanymi środkami realnie dysponować. Tworzenie fikcji w zakresie stanu faktycznego poprzez wsteczne obliczanie nierzeczywistej wysokości dochodu nie jest zgodne z celami ustawy wynikającymi z art. 2 ust. 1. Niedopuszczalność zaliczenia uzyskanego wyrównania do dochodu z datą wsteczną sprawia, iż nie ma znaczenia to czy w okresie którego dotyczyło wyrównanie skarżąca przebywała w DPS oraz jak były pokrywane jej wcześniejsze wydatki związane z bieżącym utrzymaniem.

Wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo uwzględnił jednorazowy charakter wyrównania świadczenia, co nastąpiło poprzez doliczenie 1/32 wyrównania świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w okresie od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 30 września 2027 r.

Warto dostrzegać, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca uzyskała dochód po wypłacie na jej rzecz wyrównania w łącznej kwocie [...]zł. Nieuwzględnienie takiej okoliczności i w konsekwencji zmniejszenie kwoty ponoszonej przez pensjonariuszkę DPS, powodowałoby nieuprawnione zwiększenie bieżących obciążeń osób bliskich zobowiązanych do partycypacji w kosztach pobytu członka rodziny w DPS oraz gminy, w sytuacji gdy łączne wpłaty pensjonariusza i osób mu bliskich nie są wystarczające dla pokrycia całości kosztów pobytu w DPS.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące braku poprowadzenia wywiadu środowiskowego, to ustawodawca nie wymaga, aby w razie stwierdzenia zmiany dochodu osoby przebywającej w DPS przed wydaniem stosownej decyzji konieczne było poprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zarówno wysokość, data wypłaty jak i okres, którego dotyczyło wyrównanie mogły być ustalone na podstawie stosownych dokumentów i nie są w niniejszej sprawie sporne. Warto dostrzec, że przypadki, w których ustawodawca wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zostały wyraźnie wskazane w u.p.s. W szczególności w zakresie ustalania odpłatności za pobyt w DPS taki wywiad przeprowadza się u małżonka, zstępnych względnie wstępnych w przypadku odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. (tj. umowy w sprawie pomocy na rzecz osób bliskich).

W sprawie nie mogło mieć też znaczenia to, czy i w jaki sposób uzyskane środki zostały przez skarżącą rozdysponowane czy też wykorzystane. Badania takich okoliczności ustawodawca nie przewidział i nie mogły mieć one wpływu na wysokość ustalanej decyzją odpłatności za pobyt w DPS.

Brak jest też podstaw do przyjęcia, że ustalona kwota przekracza realne możliwości finansowe skarżącej prowadząc do rażącego obciążenia co z kolei narusza cel ustawy o pomocy społecznej jako instrumentu wsparcia osób w trudnej sytuacji. Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca po wypłacie środków stała się ich dysponentem a zatem z uwagi na zasady ponoszenia odpłatności w DPS winna mieć na względzie, że pobyt w DPS jest w przypadku pensjonariusza odpłatny w wysokości 70% jego dochodu. Wypłata uzyskanego przez skarżącą wyrównania za okres 32 miesiące i jego uwzględnianie w przyszłej odpłatności przez kolejne 32 miesiące umożliwia proporcjonalne i zrównoważone wykorzystanie uzyskanych środków i pozostawienia 30% wyrównania w dyspozycji skarżącej.

Końcowo przypomnieć należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna pełni zatem rolę subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Innymi słowy, osoba uprawniona do wsparcia z pomocy społecznej w pierwszej kolejności powinna wykorzystywać własne możliwości i środki, a pomoc państwa (gminy) powinna mieć charakter jedynie uzupełniający. Jest też wiedzą powszechną, że środki na pomoc społeczną są ograniczone zatem powinny być w możliwie najracjonalniejszy sposób rozdysponowywane.

Tym samym w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie zasadami, w związku z uzyskanym przez skarżącą jednorazowym dochodem ustaliły wysokość opłaty z tytułu jej pobytu w DPS. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania.

Mające powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Cytowane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl