Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1000/16 o oddaleniu wniosku P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1000/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę

W uzasadnieniu Sąd ten podał, że P.S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 maja 2015 r. na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie uwierzytelnionej kopii akt Kolegium o nr [...] wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.

Zarządzeniem z dnia 31 maja 2016 r. Sąd przesłał odpis wniosku organowi, wzywając jednocześnie do nadesłania, w terminie 30 dni, odpowiedzi na wniosek. Wezwanie to ponowione zostało w dniu 8 listopada 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując art. art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 55 § 1 P.p.s.a. oddalił wniosek.

Sąd ten podał, że jak wynika z twierdzeń zawartych w rozpoznawanym wniosku, P.S. nadesłał w dniu 27 maja 2015 r. za pośrednictwem platformy e-puap uprzednio wskazaną skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Kolegium nie udzieliło jak dotąd odpowiedzi na skargę i nie nadesłało przedmiotowej skargi. Ponadto nie odpowiedziało na zarządzenia wzywające do udzielenia odpowiedzi na wniosek wraz z aktami sprawy.

Mimo tych okoliczności Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o wymierzenie grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi w ustawowym terminie jest możliwe.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji stanął na stanowisku, że przedmiotowy wniosek należy oddalić, gdyż jest mu znany z urzędu fakt, że P.S. nadsyła do Kolegium liczną korespondencję, w której składał bardzo liczne wnioski, m.in. o: sprostowanie oczywistych omyłek, uzupełnienie pouczenia, stwierdzenia nieważności decyzji, wygaśnięcia decyzji, wznowienia postępowań, wyłączenia członków Kolegium. Ponadto wnosił odwołania, wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy i podania o udzielenie informacji publicznej. Kolegium kierując się treścią art. 239 § 1 k.p.a. pozostawiło powtarzające się żądania tej osoby bez biegu. Podania, które nie dotyczyły spraw, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak również wnioski, których treść była identyczna z wnioskami już wcześniej rozstrzygniętymi, zostały zgromadzone w segregatorach i pozostały nierozpoznane. W Kolegium znajduje się 25 segregatorów zawierających wnioski P.S. Jego działanie spowodowało paraliż organu, który i tak do chwili orzekania przekazał Sądowi ponad tysiąc wniosków P. S. o ukaranie organu grzywną i ponad dwa tysiące skarg.

Oceniając zatem postawę ww. osoby Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazane w licznych orzeczeniach - w tym w postanowieniu z dnia 25 listopada 2016 r. wydanym na skutek zażalenia wnioskodawcy w sprawie o sygn. akt I OZ 1383/16 (w przedmiocie ukarania organu grzywną za nieprzekazanie skargi do Sądu), w którym Sąd wskazał na nadużycie praw procesowych. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi - nie może zasługiwać na ochronę. W ocenie Sądu I instancji, tak właśnie należy ocenić działania P.S., który inicjuje szereg postępowań administracyjnych i sądowych w celu innym, niż ochrona jego praw. Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył ponad tysiąc wniosków o wymierzenie organowi grzywny, ponad dwa tysiące skarg do sądu i pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach wydanych w sprawach z tych wniosków zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ponawia swoje bezzasadne wnioski i zarzuty. Przy czym nie przyjmuje do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania.

W tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że takie działanie skarżącego sparaliżowało na tyle prace organu, iż nie był w stanie wystąpić ze stosowaną repliką w sprawie oraz przekazać skargi do Sądu. Przy czym przyczyną zaniechania organu jest przede wszystkim zawinione działanie wnioskodawcy, składającego niezliczoną liczbę wniosków i ignorującego ocenę jego postawy, wyrażoną w licznych orzeczeniach sądów.

Jego działanie nie zasługuje zatem na ochronę, która mogłaby zostać udzielona przez Sąd.

Ponadto za oddaleniem wniosku, w ocenie Sądu I instancji przemawia także to, że przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, iż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, m.in. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P.S., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, bądź wymierzenie grzywny organowi przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że Sąd nie zajmuje się rozpatrywaniem wniosków o wymierzenie grzywny bowiem z góry ocenia każdy wniosek jako niezasadny. Sąd I instancji winien wziąć pod uwagę stan formalny i faktyczny sprawy, co nie zostało uczynione. Podkreślił, że Sąd I instancji bierze pod uwagę tylko i wyłączenie przesłankę składania przez stronę wielu skarg i wniosków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, co wyczerpująco i prawidłowo zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wywód prawny Sądu I instancji co do nadużycia przez skarżącego prawa do terminowego załatwienia jego spraw, zasługuje na całkowitą aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazać na wstępie należy, że od zasady, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie dopuszczalne są wyjątki, które zawsze należy oceniać w okolicznościach konkretnej sprawy.

Z takim właśnie wyjątkiem, jak to trafnie stwierdził Sąd I instancji, mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Niedotrzymanie terminu przekazania akt sprawy sądowi administracyjnemu można uznać za usprawiedliwione zwłaszcza w przypadku, kiedy niedochowanie terminu przez organ jest – przynajmniej w znacznej mierze – następstwem działań strony nakierowanych nie na realne załatwienie jej sprawy, lecz na utrudnienie (dezorganizację) prawidłowego funkcjonowania organu. Taki charakter w zdecydowanej większości mają działania żalącego się, który, jak wskazało Kolegium w odpowiedzi na wniosek, kieruje do organu setki podań, których przedmiotem w większości przypadków nie jest żądanie rozpoznania jego sprawy w znaczeniu administracyjnym. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, iż w takich okolicznościach wniesione przez skarżącego żądanie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie jest nadużyciem przysługującego prawa do terminowego załatwienia jego sprawy, bowiem instytucja wymierzenia grzywny organowi z powodu nieprzekazania akt sprawy, stanowiąca jedną z form realizacji prawa do sądu, nie może być zastosowana na żądanie podmiotu, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Nie ulega wątpliwości, że sposób działania skarżącego (ilość wniosków i żądań skierowana na adres SKO w Warszawie oraz rodzaj wszczynanych spraw), był bezpośrednią przyczyną niewywiązania się przez organ z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a., co nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.