Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie potwierdzenia obywatelstwa -skargę oddala-

Przedmiotem skargi M.M. reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata Ł.P. jest bezczynność Wojewody w sprawie potwierdzenia obywatelstwa polskiego.

Z akt sprawy wynika, że pismem dnia [...] maja 2013r. M.M. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata Ł.P. zwrócił się o potwierdzenie posiadania przez niego obywatelstwa polskiego.

Pismem z dnia [...] maja 2013r. ww. złożył na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej "k.p.a." do Ministra Spraw Wewnętrznych Departament Obywatelstwa i Repatriacji w Warszawie zażalenie na przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie wniosku M.M. o potwierdzenie obywatelstwa polskiego

Decyzją z dnia [...] września 2013r., nr [...] Wojewoda odmówił potwierdzenia, że M.M., syn M.i S. z domu H., urodzony [...] lipca 1956r. w P. posiada obywatelstwo polskie.

W wyniku rozpoznania odwołania M.M. od wskazanej wyżej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] października 2013r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie.

Na powyższą decyzję M.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pismem z dnia [...] października 2013r., nr [...] Wojewoda wezwał M.M. do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez podanie brakujących informacji o kreślonych w art. 56 ust. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012r., poz. 161), zwanej dalej "ustawą".

Pismem z dnia [...] października 2013r., nr [...] Wojewoda pozostawił bez rozpoznania wniosek M.M. z dnia [...] maja 2013r. z powodu nie usunięcia w zakreślonym 7 - dniowym terminie braków formalnych.

W dniu [...] listopada 2013r. do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga M.M. reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata Ł.P. na bezczynność Wojewody w przedmiocie nierozpoznania wniosku o potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W skardze zarzucono Wojewodzie naruszenie art. 6, art. 7 i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 i w zw. z art. 13 ustawy z powodu pozostawienia wniosku skarżącego o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego bez rozpoznania.

Na podstawie art. 149 p.p.s.a. skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do niezwłocznego rozpoznania wniosku skarżącego i stwierdzenie, iż bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto wniósł o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu tj. decyzji MSW z dnia [...] czerwca 2013r. potwierdzającej posiadanie przez brata skarżącego I.M. obywatelstwa polskiego (nr [...]) oraz złożonego przez niego wniosku stanowiącego podstawę wydanej decyzji na okoliczność wykazania bezpodstawnego zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, zasądzenie skarżącemu na podstawie art. 200, 201 i 202 P.p.s.a. kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący wskazał m. in. na nieuzasadnione pozostawienie jego wniosku bez rozpoznania. Zdaniem skarżącego wniosek złożony przez skarżącego spełniał wszelkie wymogi formalne, a do bezpodstawnego pozostawienia wniosku bez rozpoznania doszło z powodu błędnej wykładni art. 56 ustawy dokonanej przez Wojewodę. Dane, jakie powinien zawierać wniosek o potwierdzenie obywatelstwa polskiego wymienia art. 56 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy. Dodatkową wskazówkę w zakresie danych, które winien zawierać wniosek zawiera rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych wydane na podstawie art. 58 ustawy zawierające fakultatywny wzór formularza. Wymienione przepisy należy brać po uwagę przy ocenie spełnienia wymogach formalnych wniosku.

Skarżący podniósł także, że dokonując wykładni nowych przepisów o obywatelstwie polskim należy mieć także na względzie zagwarantowane w art. 63 Konstytucji R.P. prawo obywatela do wystąpienia do właściwego organu władzy publicznej w sprawie indywidualnej i prawo do otrzymania odpowiedzi (merytorycznego rozpatrzenia podania).

Ponadto skarżący wskazał, że jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasada ograniczonego formalizmu sprowadza się do obowiązku wskazywania we wniosku osoby, od której on pochodzi, jedynie jej adresu i żądania na podstawie którego organ administracji ma możliwość określenia przedmiotu i zasadniczych elementów dla wadzenia postępowania wyjaśniającego. Wymóg formalny natomiast nie może sprowadzać się do nałożenia na stronę obowiązku zamieszczenia we wniosku informacji nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bądź z przyczyn obiektywnych nieznanych stronie, a także pełnego zgromadzenia materiału dowodowego co stałoby w sprzeczności z istotą postępowania administracyjnego. Poddał w wątpliwość zasadność zamieszczania we wniosku i dokumentowania nie mających żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy numeru PESEL, stanu cywilnego skarżącego, danych dotyczących jego dziadków urodzonych przed wejściem w życie ustawy z 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, skoro dodatkowo skarżący ubiega się o poświadczenie obywatelstwa po ojcu (a nie dziadkach). Przedstawiony argument uzasadnia niezasadność wykładni art. 56 w zw. z art. 13 ustawy na podstawie jedynie jego literalnego brzmienia, lecz skłania do wniosku, iż celowym jest także posłużenie się wykładnią historyczną, celowościową i systemową. Przyjęty przez Wojewodę kierunek wykładni prowadzi do skrajnego sformalizowania postępowania i w konsekwencji braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego.

Wskazał, że strona występująca z wnioskiem o potwierdzenie obywatelstwa polskiego może mieć interes prawny nie tylko w otrzymaniu decyzji pozytywnej, ale także w otrzymaniu decyzji negatywnej z powodu chęci uniknięcia obowiązków wynikających z obywatelstwa polskiego (np. uniknięcia kary, obowiązku wojskowego, obciążeń podatkowych). Zdaniem skarżącego ta istotna różnica w przedmiocie postępowania ma wpływ na zakres podejmowanych czynności dowodowych i rozkład ciężaru dowodu.

Postępowanie w przedmiocie potwierdzenia obywatelstwa polskiego jest odpowiednikiem art. 189 k.p.c. czyli powództwa o ustalenie. Zasadnicza różnica w tych postępowaniach wynika z przyjętego modelu postępowań. Podczas gdy w ramach postępowania cywilnego Sąd rozstrzyga sprawę zasadniczo na podstawie dowodów przedstawionych przez strony ustalając prawdę formalną (proceduralną) to w postępowaniu administracyjnym obowiązuje fundamentalna zasada dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia w całości materiału dowodowego i skutkami zaniechań w tym zakresie zrównuje oba wskazane modele postępowań i sprowadza funkcję organu administracji do roli moderatora i arbitra. Jednocześnie faktycznie prowadzi do przerzucenie na stronę obowiązku wyjaśnienia sprawy.

Nie budzi wątpliwości, iż zgodnie z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 ustawy w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile nie stanowi ona inaczej. Zasadnicze pytanie sprowadza się zatem do oceny, czy i w jakim zakresie ustawa o obywatelstwie polskim wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. Zaskarżone stanowisko MSW oraz zajmowane przez inne organy administracji uznaje, iż nowa ustawa wyłącza stosowanie ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Przyjęcie takiego rozumienia art. 56 oznaczałoby, iż wyłączone byłyby zwłaszcza zastosowanie art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. tj. spoczywający na organie administracji obowiązek w pełni zgromadzenia materiału dowodowego, przeprowadzenia czynności dowodowych na wniosek strony oraz ustalenia prawdy obiektywnej.

W ocenie skarżącego przyjęcie takiego stanowiska ze wskazanych wyżej przyczyn jest błędne. Niespełnienie przez stronę obowiązku w pełni zgromadzenia materiału dowodowego nie daje samodzielnej podstawy prawnej do wydania negatywnej decyzji ani tym bardziej do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ustawa o obywatelstwie polskim takiego skutku nie przewiduje. Z braku uregulowań szczególnych zastosowanie powinny znaleźć ogólne zasady postępowania zawarte w k.p.a.

Przy wykładni spornego przepisu nie można pominąć niejednoznaczności użytych w nim sformułowań. Zgodnie z art. 56 ust. 1 i 2 ustawy "wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Osoba i podmiot występujący z wnioskiem o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego są obowiązani dołączyć dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku, chyba że uzyskanie tych dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody". Ustawa nie określa jakie okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Takie sformułowanie przepisu przy jego literalnym rozumieniu daje nadmierny luz decyzyjny organowi administracji. Zakładając, iż jedynie na stronie spoczywa obowiązek dowodzenia załączone przez nią informacje i dokumenty mogą zostać zawsze uznane za niewystarczające do ustalenia istotnych okoliczności niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Do takiego nadużycia doszło w stanie faktycznym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi M.M. na bezczynność Wojewody w sprawie o potwierdzenie obywatelstwa polskiego M.M.

Odnosząc się do zarzutów skargi wymienionych w uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowy wniosek złożony został dnia [...] maja 2013 roku. Zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy postępowanie wszczyna wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, który zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy osoba i podmiot występujący z wnioskiem o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego są obowiązani dołączyć dokumenty potwierdzające dane, informacje zawarte we wniosku, chyba że uzyskanie tych dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy Minister Spraw Wewnętrznych wydał dnia 7 sierpnia 2012 r. rozporządzenie w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego. Składanie wniosku na urzędowym formularzu określonym ww. rozporządzeniem nie jest wymogiem formalnym. Wnioskodawca może odstąpić od składania wniosku na urzędowym formularzu, nie zwalnia go to jednak do podania wszystkich danych określonym art. 56 ust. 1 ustawy w związku z art. 13 ust 1 ustawy dotyczących osoby, której wniosek dotyczy oraz jej rodziców i dziadków oraz informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Ustawa nie zawiera katalogu "istotnych okoliczności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego". Wynika to z faktu, iż każda sprawa ma swój indywidualny charakter kształtowany stanem faktycznym i prawnym i uzależniona jest od wprost od życiorysu osoby, której postępowanie dotyczy. Ustawodawca nie może z góry narzucić katalogu istotnych okoliczności. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek podania wszystkich istotnych okoliczności z życia osoby, której wniosek dotyczy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca świadomie odstąpił od składania wniosku na urzędowym formularzu.

Kwestią odrębną jest dołączenie do wniosku dokumentów potwierdzających dane i informacje zawarte we wniosku. Mając na uwadze, iż nie wszystkie dane zawarte we wniosku można potwierdzić z przyczyn czysto obiektywnych stosownym dokumentem ustawodawca w art. 56 ust. 2 ustawy umożliwił wnioskodawcy nie przedłożenie wszystkich dokumentów pod warunkiem, że ich uzyskanie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Mając na uwadze, iż większość z danych wymaganych art. 13 ust. 1 ustawy potwierdzić można mającymi szczególną moc dowodową w prawie polskim aktami stanu cywilnego, podstawowymi dokumentami dołączonymi do wniosku powinny być odpisy aktów stanu cywilnego. Wojewoda uznał zatem, że "trudną do przezwyciężenia przeszkodą" w otrzymaniu odpisu aktu stanu cywilnego będzie niemożność jego otrzymania wskutek tego, że akt ten dotychczas nie został sporządzony albo księga zawierająca ten akt została utracona (zniszczona), akt dotychczas nie został odtworzony, a strona nie posiada odpisu lub wypisu wydanego przed utratą księgi. W tym przypadku do wniosku dołączyć należy stosowne zaświadczenie wystawione przez właściwy urząd stanu cywilnego. Dane i informacje zawarte we wniosku mogą być potwierdzone innymi dokumentami uzyskanymi np. z organów ewidencji ludności czy też archiwów państwowych. Za trudną do przezwyciężenia przeszkodę w przedłożeniu dokumentu nie można natomiast uznać faktu, że wnioskodawca dokumentu nie posiada. W tym wypadku powinien zwrócić się do odpowiedniego organu celem uzyskania jego odpisu. Określone art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 informacje o obywatelstwie i numerze PESEL potwierdzić można bez większych problemów paszportem lub zaświadczeniem od właściwego organu ewidencji ludności w kraju lub zagranicą.

Wyżej wymienione przepisy świadczą o tym, iż ustawodawca w znacznym stopniu sformalizował postępowanie o potwierdzenie posiadania lub utraty posiadania obywatelstwa polskiego w odniesieniu do przepisów poprzedniej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2000 r., Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Odnosząc się do zarzutów zawartych uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że swoim działaniem nie uniemożliwił wnioskodawcy realizacji prawa określonego art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a jedynie zgodnie z obowiązującymi przepisami uzależnił rozpatrzenie przedmiotowego podania od spełnienia przez nie wymogów formalnych określonych art. 56 ustawy.

Powołana przez wnioskodawcę zasada ograniczonego formalizmu postępowania administracyjnego nie ma zastosowania w przypadku, gdy obowiązujący przepis prawa nakłada na wnioskodawcę żądającego wydania określonego orzeczenia obowiązek spełnienia przez wszczynający postępowanie wniosek szczególnych wymogów formalnych. Powołany przez wnioskodawcę fakt, iż żadna z ustaw poprzedzających obecnie obowiązującą, a regulujących procedurę potwierdzenia obywatelstwa polskiego, nie nakładała na wnioskodawcę takich obowiązków jest bez znaczenia dla sprawy.

Wojewoda nie podzielił poglądu skarżącego, iż już w treści samego wniosku i dokumentów do niego załączonych wykazał okoliczności nabycia i posiadania przez niego obywatelstwa polskiego". Jak wskazano w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2013 r., nr [...], wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] października 2013r., nr [...] oraz informacji o pozostawieniu podania bez rozpoznania z powodu nie uzupełnienia braków formalnych z dnia [...] października 2013r. nr [...] przedmiotowy wniosek posiada braki formalne.

W prowadzonym postępowaniu Wojewoda nie naruszył zatem art. 6, art. 7, art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 56 ust 1 i 2 w zw. z art. 55 i w zw. z art. 13 ustawy. W związku z powyższym skargę należy uznać za bezzasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) zwanej dalej P.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów i czynności oraz pisemnych interpretacji przepisów praw.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (lub w akcie szczególnym) terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 11/00 (OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 702) wyjaśnił, że pozostawienie podania bez rozpoznania, także na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku załatwienia tego podania w sposób zgodny z zasadą praworządności. W każdym wypadku, gdy organ pozostawia podanie bez rozpoznania, osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania, przysługuje na ogólnych zasadach skarga na bezczynność organu. Podobne stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie przyjmując, że w przypadku zawiadomienia osoby o pozostawieniu podania bez rozpoznania, służy jej - gdy zarzuca ona organowi naruszenie prawa polegające na nierozpatrzeniu sprawy w ustawowym terminie - skarga na bezczynność organu (por. wyroki NSA z 16 stycznia 2003 r., II SAB 333/02, z 12 grudnia 2001 r., II SAB 270/01, z 10 grudnia 2003 r., II SAB 4/03 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji Sąd - rozpoznając skargę na bezczynność organu - dokonuje kontroli zgodności z prawem pozostawienia przez organ podania bez rozpoznania, tj. bada, czy działanie organu było w odnośnym zakresie uzasadnione i dopuszczalne. W powyższym zakresie nie budzi więc w niniejszej sprawie wątpliwości kwestia dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Zatem w przypadku skargi na bezczynność polegającą na niewydaniu decyzji lub postanowienia w postępowaniu administracyjnym, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący złożył stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia, co oznacza, że wyczerpał tryb, o którym mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. Z tego też względu skarga jako skutecznie wniesiona mogła podlegać merytorycznej ocenie Sądu.

Wskazać wypada, że materialnoprawną podstawą orzeczenia wydawanego w przedmiocie potwierdzenia obywatelstwa polskiego jest art. 55 ustawy, który stanowi, że decyzję w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego lub jego utraty wydaje na wniosek osoby, której postępowanie dotyczy, lub podmiotu, który wykaże interes prawny lub ciążący na nim obowiązek uzyskania decyzji, wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub ostatnie miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby, której postępowanie dotyczy, a w przypadku braku tej podstawy - wojewoda mazowiecki (ust. 1). Postępowanie w sprawie, o której mowa w ust. 1, może być wszczęte także z urzędu (ust. 2). Zgodnie z dyspozycją art. 56 ust.1 ustawy wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do treści art. 56 ust. 2 ustawy osoba i podmiot występujący z wnioskiem o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego są obowiązani dołączyć dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku, chyba że uzyskanie tych dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Art. 58 ustawy zawiera legitymacją ustawową dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych do określenia w drodze rozporządzenia, wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego, z uwzględnieniem danych osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] maja 2013r. Wojewoda wezwał adwokata Ł.P. - pełnomocnika M.M. do uzupełniania braków formalnych wniosku o potwierdzenie obywatelstwa polskiego z dnia [...] maja 2013r. przez poprzez nadesłanie odpisu aktu małżeństwa osoby której ma dotyczyć postępowanie, jeżeli taki związek zawarła, oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię paszportu [...]. Na wezwanie organu wnioskodawca z oświadczył, że takich dokumentów nie przedłoży, gdyż jego zdaniem nie mają jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że "nie będzie uzupełniał wniosku" (pismo z dnia [...] maja 2013r.). Następstwem nieuzupełnienia braków formalnych wniosku było pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

W ocenie Sądu uprawnione było działanie organu, polegające na wezwaniu skarżącego, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków formalnych wniosku o potwierdzenie obywatelstwa polskiego poprzez przedłożenie stosownych dokumentów. Zobowiązywały go do tego przepisy art. 56 § 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy. Analiza akt sprawy prowadzi zatem do konkluzji, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem Wojewoda nie pozostawał w bezczynności.

Z treści przywołanych powyżej przepisów wynika więc jasno i w sposób nie budzący wątpliwości, że osoba wnioskująca o potwierdzenie obywatelstwa polskiego oprócz samego wniosku obowiązana jest złożyć określone dokumenty potwierdzające fakty, na które powołuje się we wniosku, a które stanowią podstawę do wydania deklaratoryjnej decyzji o potwierdzeniu obywatelstwa polskiego. Równocześnie, co z całą stanowczością należy podkreślić, jedyną okolicznością zwalniającą z obowiązku przedłożenia dokumentów jest wystąpienie trudnych do przezwyciężenia przeszkód. Wnioskodawca nie powołał się na takie okoliczności. Oświadczył natomiast, że bierność w zakresie przedłożenia żądanych dokumentów wynika z jego subiektywnego przekonania o braku znaczenia tychże dokumentów dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto podnieść należy także, że o ile w istocie ustawodawca nie precyzuje w sposób jednoznaczny, jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o potwierdzenie obywatelstwa polskiego, to jednak pośrednio wynika to z treści art. 13 ustawy. Przepis tego artykułu stanowi w ust. 1 pkt 1 – 9, że dane, jakie wnioskodawca w sprawie o potwierdzenie obywatelstwa polskiego ma podać we wniosku to odpowiednio: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) nazwisko rodowe; 3) datę i miejsce urodzenia; 4) imię i nazwisko ojca; 5) imię i nazwisko rodowe matki; 6) płeć; 7) obywatelstwo; 8) stan cywilny; 9) numer PESEL, jeżeli został nadany.

W świetle brzmienia tego przepisu oraz art. 56 ust. 2 ustawy bezsprzeczne jest zatem, że nie chodzi tylko o oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie, ale przedstawienie dokumentów potwierdzających prawdziwość przedstawionych danych. Należy mieć także na uwadze to, że decyzja potwierdzająca obywatelstwo, podobnie jak każda inna decyzja administracyjna jest wydawana jako wypadkowa postępowania dowodowego, które w postępowaniu administracyjnym opiera się w decydującej części na dowodach z dokumentów. Dokumenty te muszą mieć odpowiednią formę. Art. 76. § 1 k.p.a. stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z art. 76 a § 2 i § 3 k.p.a. wynika, że zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym ma charakter dokumentu urzędowego. Zauważyć należy, że takiego waloru nie posiada kserokopia paszportu M.M. przedłożona wraz z wnioskiem.

Ponadto wskazać należy ustawa o obywatelstwie polskim dopuszcza możliwość niewywiązania się obowiązku przedstawienia określonych dokumentów w treści art. 56 ust. 2 ustawy, uzależnia ona jednak zastosowanie tego przepisu od wykazania, że wystąpiły "trudne do przezwyciężenia przeszkody". Oceniając czy w konkretnym przypadku takie przeszkody wystąpiły organ administracji publicznej winien mieć na uwadze, czy wnioskodawca ma obiektywnie możliwość uzyskania dokumentu, na co wskazuje wykładnia celowościowa pojęcia "trudne do przezwyciężenia przeszkody ". Niemożność musi mieć charakter trwały i niezależny od wnioskodawcy, na którym ciąży ciężar wykazania, iż takie przeszkody wystąpiły. Taka sytuacja może mieć miejsce przykładowo w sytuacji braku możliwości dotarcia do określonych dokumentów urzędowych, niebędących w posiadaniu wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że wobec takiego brzmienia przepisu organ prowadził w szerokim zakresie postępowanie dowodowe w zakresie w jakim uzyskanie dokumentów mogło napotykać na "trudne do przezwyciężenia przeszkody" pozyskiwał dokumenty je we własnym zakresie. Zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia tylko takich dokumentów, które mógł uzyskać bez przeszkód w miejscu swojego zamieszkania.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżącego nie było możliwe, gdyż zawierał on braki formalne, które winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższe oznacza, że wniesione podanie, którego braki formalne nie zostały usunięte, nie wywołuje skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, zatem skutkuje pozostawieniem podania bez rozpoznania.

Mając zatem na uwadze, że potwierdzenie obywatelstwa wnioskodawcy było uwarunkowane dołączeniem do wniosku określonych dokumentów, natomiast skarżący w dniu składania wniosku, ani w terminie wyznaczonym przez organ takich dokumentów nie przedstawił, Wojewoda zasadnie pozostawił wniosek M.M. bez rozpoznania.

Wobec powyższego zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia art. 6, art. 7 i art. 64 § 2 k.p.a w zw. z art. 56 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 55 w zw. z art. 13 ustawy nie zasługują na uwzględnienie. W świetle ww. przepisów oraz wskazanych faktów, należało stwierdzić, iż Wojewoda nie pozostaje bezczynności w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł, jak w sentencji