Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Protokolant ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy P. (dalej: Burmistrz) działając na podstawie art. 245 § 1 pkt. 1, art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako "O.p."), art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt. 1, art. 4, ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm., dalej jako "u.p.o.l."). art. 1, art. 3, art. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 617 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej w P. Nr [...] z dnia 31 października 2012 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. z dnia 12 listopada 2012 r. poz. 5102 ze zm.), po wznowieniu postępowania podatkowego objętego postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. postanowił uchylić w części decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego nr: [...] z dnia [...] lutego 2016 r. ustalającą łączne zobowiązanie podatkowe za rok 2016 w kwocie: [...] zł, ustalając nowy wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że w dniu [...] listopada 2016 r. u [...] i W. M. wszczęto kontrolę podatkową, która została zakończona dnia [...] lutego 2017 r. Podstawą ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości były ustalenia poczynione podczas trwania powyższej kontroli, jak również ustalenia poczynione podczas oględzin nieruchomości dokonanych w dniu [...] marca 2017 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i W. M. wskazując, że została wydana z naruszeniem prawa w zakresie błędnego zakwalifikowania gruntów rolnych, jako nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że jak wynika z wypisu Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej W. M. prowadzi od dnia 01 lipca 1989 r. działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. "[...]", w zakresie produkcji grzejników i kotłów centralnego ogrzewania. Jako miejsce prowadzenia działalności wskazano na nieruchomość położoną w m. P. ul. [...] oraz w m. D. N. [...]. W ocenie Kolegium sama okoliczność, iż podatnik jako podmiot gospodarczy jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości, stanowił podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie stawki podatku w podatku od nieruchomości przewidzianej dla działalności gospodarczej. Za prawidłową uznano również wartość budowli na działkach nr [...] oraz [...].

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. M. i W. M. reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzut naruszenia: art. 2 ust. 2 u.p.o.l. i art. 13 § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy charakter nieruchomości i rzeczywiste z niej korzystanie nie zostało należycie wyjaśnione; błędną wykładnię art. 1a ust 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie, że osoba nieprowadząca działalności gospodarczej i przedsiębiorca niewykorzystujący nieruchomości do prowadzonej działalności mogą być obciążeni podatkiem według stawki dla osób prowadzących działalność gospodarczą; art. 10 § 1 w zw. z art. 90 K.p.a poprzez niezawiadomienie skarżących o terminie wyznaczonej rozprawy przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i wydanie w konsekwencji niekorzystnego dla stron rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło ochronę ich praw w postaci udziału w rozprawie przez co strony pozbawione zostały możliwości działania, a co w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania. Mając powyższe na względzie wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w pierwszej kolejności, że skarżący zostali pozbawieni możliwości obrony swych praw poprzez uniemożliwienie im wzięcia udziału w rozprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym z uwagi na niezawiadomienie ich o terminie rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze termin rozprawy wyznaczyło na dzień [...] października 2017r., zaś zawiadomienie o powyższym skarżący otrzymali w dniu [...] października 2017r, a więc dzień po rozprawie, co uniemożliwiło ochronę praw skarżących w postaci udziału w rozprawie przez co strony pozbawione zostały możliwości działania, a co w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania.

Ponadto skarżący podnieśli, że prowadzący działalność W. M. jest właścicielem działki oznaczonej numerem [...], zaś działki oznaczone numerami [...], [...] i [...] wchodzą w skład współwłasności małżeńskiej W. M. i M. M., przy czym M. M. nie prowadzi działalności gospodarczej, jest rolnikiem i w związku z tym podlega ubezpieczeniom w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ nie wziął jednak pod uwagę tej okoliczności. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w wyroku interpretacyjnym z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II SK 13/15, uznał, że przepisy nakładające na współwłaściciela gruntu podatek według najwyższej stawki, właściwej dla działalności, tylko z tego powodu, że inny współwłaściciel jest przedsiębiorcą, są niezgodne z konstytucją.

Skarżący wskazali także na nienależyte wyjaśnienie przez organ podatkowy charakteru i wykorzystania nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] i [...]. Organ podatkowy wskazuje, że część gruntów na działce nr [...] położonej w [...] jest związanych z działalnością gospodarcza stanowiących wjazd utwardzoną kostką brukową przy której znajdują się kopce kruszywa oraz dalsza część parkingu od strony ulicy. Tymczasem organ pominął wyjaśnienia skarżącego W. M., że kruszywo to jest zgromadzone wyłącznie celem położenia kostki brukowej na dalszej części działki. Poza tym organ pominął, że na działce tej hodowane są kury, co potwierdza wyjaśnienia skarżącego, że działka i część budynków wykorzystywana jest przez M. M. w prowadzonej działalności rolniczej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrz z dnia [...] czerwca 2017 r., który w ramach wznowienia postępowania ustalił nowy wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2016 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu, jakim jest zarzut braku zapewnienia skarżącym możliwości udziału w rozprawie administracyjnej, wskazać należy, że zarzut powyższy nie powinien być wiązany z naruszeniem art. 10 K.p.a., gdyż w ramach prowadzonego postępowania zastosowanie znajdywały przepisy O.p. Podobnie naruszenie powyższe mogło być rozpatrywane jedynie w ramach naruszenia przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) lub uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) nie zaś stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyjaśnienia przy tym wymaga, że naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jako przesłanki uchylenia decyzji, należy interpretować, mając na uwadze całokształt okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1781/08, Baza NSA). Oznacza to, że w sytuacji, w której stronie nie zapewniono czynnego udziału we wszystkich podejmowanych w sprawie czynnościach, sąd administracyjny powinien kwalifikować stwierdzone naruszenie przepisów postępowania pod kątem możliwości skorzystania z uprawnień, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. nie zaś uprawnień określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a..

W tym miejscu Sąd wskazuje, że wadliwe skonstruowania zarzutu skargi nie zmienia jednak okoliczności, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 123 § 1 O.p. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Zgodnie z powyższym przepisem, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Procesową emanacją powyższego uprawnienia, jest m.in. przewidziana w art. 200 a O.p. instytucja rozprawy administracyjnej przed organem odwoławczym.

Rozprawa, w rozumieniu przepisu art. 200 a § 1 O.p., jest zabiegiem organizacyjnym, przy pomocy którego organ prowadzący postępowanie administracyjne może osiągnąć koncentrację postępowania wyjaśniającego w określonym miejscu i czasie. Stosownie do treści art. 200 a § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy z urzędu, jeżeli pojawiłaby się chociażby jedna z następujących okoliczności: zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale biegłych, lub zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy w drodze oględzin, lub zachodzi potrzeba sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania. Sąd podkreśla, że wyjaśnienie stanu faktycznego w ramach rozprawy ma służyć wyeliminowaniu wątpliwości, co do zgromadzonego w prawidłowy sposób materiału dowodowego, a nie zastępowaniu postępowania dowodowego, jakie powinno być przeprowadzone przed organem I instancji. Nieprzeprowadzenie rozprawy z urzędu czy na wniosek, choć istniały ku temu podstawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jednak naruszenie art. 200 a O.p. nie może być zakwalifikowane do rażącego naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (Por. B. Adamiak, Czy rozprawa uprości postępowanie odwoławcze?, Jurysdykcja Podatkowa 2007, Nr 1, s. 37).

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie skarżący zostali pozbawieni możliwości wzięcia udziału w rozprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym z uwagi na niezawiadomienie ich o terminie rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze termin rozprawy wyznaczyło na dzień 25 października 2017 r., zaś zawiadomienie o powyższym skarżący otrzymali w dniu [...] października 2017 r., a więc dzień po rozprawie. Zdaniem Sądu, tego typu naruszenie musi być kwalifikowane, jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu skoro organ odwoławczy uznał za zasadne przeprowadzenie rozprawy, to oznacza, że zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 200 a § 1 pkt 1 O.p., a więc organ odwoławczy uznał, że zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy lub też zachodzi potrzeba sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania. W powyższym świetle uniemożliwienie skarżącym udziału w rozprawie powoduje, że w istocie istniejące wątpliwości dotyczące stanu faktycznego lub też argumentacji prawnej skarżących istniały w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Czym innym jest bowiem sytuacja, w której skarżący samodzielnie zrezygnowaliby z udziału w czynności procesowej, a czym innym jest sytuacja, która ma miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący, aktywnie uczestniczący w postępowaniu podatkowym, zostają bez swojej winy pozbawieni możliwości prezentowania swojego stanowiska oraz dowodów na jego poparcie.

Zdaniem Sądu brak zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy w wyznaczonym terminie obligował Kolegium do jej odroczenia i wyznaczenia nowego terminu rozprawy, w której skarżący mogliby aktywnie uczestniczyć i odnieść się do okoliczności, o jakich mowa w art. 200 a § 1 pkt 1 O.p..

W realiach przedmiotowej sprawy nie uczyniono tego, co powoduje, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Równocześnie stwierdzony brak procesowy uniemożliwiał Sądowi odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi.

Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania ma umocowanie w treści art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę [...]zł złożyła się równowartość wpisu sądowego ([...] zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego ([...] zł) ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz zwrot opłaty za pełnomocnictwo ([...] zł).