Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Protokolant Edyta Luniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi J.G. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi w postępowaniu egzekucyjnym odrzuca skargę.

Skarżący J. G. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej we W., wyrażoną w pismach nr [...]z dnia [...]r. oraz nr [...]z dnia [...], których przedmiotem – jak wyjaśnił – była odmowa rozpoznania jego skargi na sposób przeprowadzenia w dniu [...]r. czynności egzekucyjnych zmierzających do wyegzekwowania zaległego podatku od osób fizycznych za 1997 rok. Podniósł przy tym, że pisma organu nie miały formy postanowienia ani decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, iż w dniu [...]r. J. G. złożył skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F.w zakresie prowadzonego wobec niego postępowania podatkowego, jak również na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – S. M. w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego. Kwestię sprawy podatkowej organ uczynił przedmiotem odrębnego załatwienia, natomiast zarzuty sformułowane pod adresem prowadzonej egzekucji, organ zakwalifikował jako skargę w rozumieniu art. 227 K.p.a., biorąc pod uwagę – jak sam zaznaczył – ich charakter prawny. W konsekwencji w dniu [...]r. udzielił organ J.G. odpowiedzi, uznając jego skargę za nieuzasadnioną. Wskazał przy tym, iż w dniu [...]r. poborca skarbowy doręczył mu jako zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz spisał na miejscu protokół o stanie majątkowym. Protokół zawierał wszystkie wymagane przez art. 53 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji elementy, a także podpisany został przez zobowiązanego i poborcę skarbowego, co oznacza, że J. G. zapoznał się z jego treścią. Wskazał dalej organ, że w dniu [...]J. G. złożył kolejną skargę na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w której zawarł zarzuty podnoszone we wcześniejszych skargach i dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej, pismem z dnia [...]r. (nr [...]), na podstawie art. 239 § 1 K.p.a. poinformował stronę, że podtrzymuje wcześniej zawarte stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. J. G. stwierdził między innymi, że forma odpowiedzi organu nie przybierająca postaci postanowienia bądź decyzji uniemożliwia mu złożenie skargi do sądu administracyjnego. Wniósł o objęcie kontrolą sądową wszystkich aktów podjętych w ramach postępowania egzekucyjnego, jakie miały miejsce po dniu [...]r. Dodatkowo w piśmie procesowym złożonym w dniu. Skarżący poinformował, że nie inicjował bezpośrednio ani pośrednio żadnych wystąpień do ministra Finansów, które miałyby za przedmiot pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dni [...]r. oraz [...]r., w związku z którymi złożył skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu.

Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o czym stanowi art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270). Przepis § 1 tego artykułu warunkiem wniesienia skargi ustanawia wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, czyli – jak to wynika z § 2 – chodzi o sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Na marginesie zaznaczyć tylko należy, iż tam gdzie ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, warunkiem wniesienia skargi jest – co do zasady – uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 i § 4).

Skarżący J. G. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej we W. w rozpoznaniu jego skargi na przeprowadzone w dniu [...]r. czynności egzekucyjne w związku z zaległością w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok. W pismach procesowych składanych w toku postępowania sądowego Skarżący podnosił także, iż organ nie zajął stanowiska w formie prawem przewidzianej.

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że okoliczność kwestionowania przez J. G. czynności egzekucyjnych nie budziła wątpliwości, nie tylko z uwagi na treść formułowanych przez niego wystąpień, ale też ze względu na zawartość odpowiedzi Dyrektora Izby Skarbowej, który dokonywał oceny prawidłowości podejmowanych czynności w świetle przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro J. G. kwestionował zgodność z prawem dokonanych czynności egzekucyjnych, to niezasadnie Dyrektor Izby Skarbowej we W. rozpatrzył jego pretensję w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (Skargi i wnioski), gdyż w ten sposób zaniechał wdrożenia właściwego trybu przewidzianego w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Tymczasem poświecone skargom przepisy K.p.a. wyraźnie statuują zasadę pierwszeństwa zastosowania instytucji procesowych właściwych dla postępowania administracyjnego, co poprzez art. 18 ustawy egzekucyjnej odnieść należało odpowiednio także do postępowania egzekucyjnego. Według art. 233 K.p.a., skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Natomiast według art. 234 pkt 1 K.p.a., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwana dalej – u.p.e.a.) pośród środków zaskarżenia przewiduje także skargę na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1). Zastosowanie tej instytucji jest szerokie i dotyczyć może wszelkich czynności egzekucyjnych, z wyłączeniem tych, które podlegają zaskarżeniu przy użyciu innych środków (wyrok NSA z dnia 14.06.1996 r., sygn. akt SA/Kr 206/96, publ. LEX nr 29274). W tych okolicznościach Dyrektor Izby Skarbowej we W., będąc organem sprawującym nadzór nad postępowaniem egzekucyjnym (art. 23 § 1 i § 4 u.p.e.a.) zobowiązany był podjąć stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionej przez J.G. skargi w trybie art. 54 u.p.e.a., w tym także po dokonaniu oceny co do terminowości zgłoszonej pretensji, z uwzględnieniem art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368).

Brak wydania rozstrzygnięcia w tym trybie zasadnie Skarżący uznał za bezczynność organu nadzoru, którego nie sanowało odniesienie do zarzutów skargi w trybie innych przepisów. Akceptowana powszechnie zasada istotności treści nad formą nie odnosi się do stosowania niewłaściwych trybów postępowania. Z tego też względu w sprawie działania (niedziałania) Dyrektora Izby Skarbowej nie chodziło tylko o brak zewnętrznej formy postanowienia w odniesieniu do udzielonych przez niego odpowiedzi na skargę. Skoro zatem Dyrektor Izby Skarbowej opóźniał się z wydaniem stosownych rozstrzygnięć, J.G. przysługiwało zażalenie na bezczynność tego organu. Stosownie do art. 37 § 1 K.p.a., mającego tutaj odpowiednie zastosowanie (art. 18 u.p.e.a.), na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Warunek wyczerpania wskazanego trybu zażaleniowego był jednocześnie warunkiem zaskarżenia bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tak jak to wyjaśniono na wstępie w oparciu o brzmienie art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia był minister właściwy do spraw finansów publicznych – Minister Finansów (art. 17 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych – Dz. U. Nr 106, poz. 489 ze zm.).

Według art. 3 § 2 pkt 8 przywołanej powyżej ustawy sądowej procesowej, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność przysługuje jedynie w odniesieniu do aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4, w tym także w odniesieniu do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ponieważ na postanowienie organu nadzoru oddalające skargę na czynności egzekucyjne przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.), to i przedmiotem rozpoznania sądowego mogła być skarga na bezczynność organu w tym zakresie. Jednakże warunkiem owego rozpoznania było wyczerpanie administracyjnego trybu zaskarżenia, czego J. G. nie uczynił, powodując w ten sposób niedopuszczalność skargi, a w konsekwencji jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 ustawy procesowej.