Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu zadośćuczynienia rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. A. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).

T. S. (dalej: skarżąca lub strona) pismem z dnia 11 listopada 2011 r. wniosła za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwanego dalej "Kierownikiem Urzędu" skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ww. organu, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

T. S. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie jednorazowego świadczenia pieniężnego po zmarłym mężu – S. S. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku kserokopie odpisów skróconych: aktu małżeństwa [...] oraz aktu zgonu [...].

Decyzją, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podkreślił, iż S. S., pracownik niewykwalifikowany K. zmarł w [...] w dniu [...]r. Data ta zawiera się w przedziale czasowymi zawartym w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989, zgodnie z którym ww. ustawa określa zasady zadośćuczynienia członkom rodzin osób, które na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosły śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989." Organ podkreślił, że w zgłoszeniu zgonu jako przyczynę podano między innymi [...].

Organ mając na uwadze art. 2 ww.ustawy, zgodnie z którym do członków rodzin osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, zalicza się ich: małżonka, dzieci własne oraz dzieci przysposobione, rodziców oraz osoby przysposabiające - zwanych dalej "członkami rodziny", potwierdził, iż strona jest uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowego świadczenia przewidzianego w ustawie o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych 1956 - 1989, ponieważ T. S. była w chwili śmierci żoną S. S. Zdaniem organu strona spełniła również pozostałe wymagania formalne wniosku określone w art. 4 ust. 2 ww. ustawy.

Dalej organ stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego nie znaleziono dokumentów mogących potwierdzić śmierć S. S. w okolicznościach, które uprawniałyby stronę postępowania do otrzymania jednorazowego świadczenia pieniężnego z ustawy z 7 maja 2009 roku.

Z informacji zebranych w czasie postępowania przez Kierownika Urzędu wynika, że mąż zainteresowanej pracował w [...]. Dokumenty przesłane przez Instytut Pamięci Narodowej w sprawie męża zainteresowanej ([...]) również nie zawierają żadnych informacji na temat ran S.S. odniesionych w dniu [...] grudnia 1981r. Z dokumentów wynika również, że mąż zainteresowanej pracował w [...] aż do chwili umieszczenia go w szpitalu, w którym zmarł. Dowodzi tego między innymi lista płac męża zainteresowanej dotycząca m.innymi trzech pierwszych miesięcy 1982 roku. Mając powyższe na uwadze, chociaż wyrażajac podziw wobec zmarłego S.S. za udział w [...] Kierownik Urzędu podkreślił, że zobowiązany jest działać na mocy obowiązującego prawa, a dokładniej cytowanej ustawy z dnia 7 maja 2009r., która przyznaje świadczenie przewidziane w ustawie wyłączenie członkom rodzin ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych z lat 1956-1989. Z dokumentów uzyskanych przez Kierownika Urzędu nie wynika w żaden sposób związek między udziałem w [...], a śmiercią S. S. [...]. Instytut Pamięci Narodowej nie uznał również męża strony za ofiarę stanu wojennego w ramach wystawy związanej z obchodami 25 rocznicy jego wprowadzenia. W związku z tym Organ nie stwierdził, aby śmierć S. S. spełniała przesłanki z ustawy z dnia 7 maja 2009 o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. z 2009 r. Nr 91 poz. 741).

Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu stwierdził, że istnieją pełne podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia w wysokości 50 000 zł.

Pismem z dnia 11 listopada 2011 r. T. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na decyzję ww. organu, nr [...], z dnia [...] października 2011 r. o odmowie przyznania świadczenia pienieżnego w wysokości 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć S. S.

W skardze T. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadniniu skarżąca przypisując [...] zatajenie zwolnień lekarskich męża w 1982 r. stwierdziła, że mógł on mieć lekkie obrażenia, które nie wymagały bezpośredniej pomocy a rozwijały się powoli prowadząc do śmierci.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

W trosce o zachowanie i utrwalenie w pamięci obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989, które doprowadziły do odzyskania w 1989 r. suwerennego i demokratycznego bytu przez Państwo Polskie, oraz mając na względzie:

- czyny obywateli podejmowane w trakcie zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 w obronie wolności, godności człowieka oraz praw obywatela przed komunistycznym ustrojem totalitarnym,

- oddanie należnej sprawiedliwości obywatelom Państwa Polskiego, którzy w walce z komunistycznym ustrojem totalitarnym łamiącym prawa człowieka i obywatela ponieśli śmierć podczas tych wystąpień wskutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa,

a także biorąc pod uwagę powinność wynagrodzenia rodzinom ofiar wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 krzywd doznanych w związku ze śmiercią ich bliskich, ustawodawca uchwalił ustawę z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. nr 91 poz. 741 ze zm.).

Ustawa ta określa zasady zadośćuczynienia członkom rodzin osób, które na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosły śmierć w związku z wystąpieniami wolnościowymi na rzecz odzyskania przez Państwo Polskie suwerenności, niepodległości oraz respektowania praw człowieka i obywatela w czerwcu 1956 r. w Poznaniu, w październiku 1957 r. w Warszawie, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie), w czerwcu 1976 r. w Radomiu, w okresie stanu wojennego trwającego od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 22 lipca 1983 r. oraz w trakcie tłumienia manifestacji lub strajków w latach 1983-1989. Wyżej wskazane zadośćuczynienie polega na przyznaniu jednorazowego świadczenia pieniężnego.

Do członków rodzin ww. osób zalicza się ich:

1) małżonka,

2) dzieci własne oraz dzieci przysposobione,

3) rodziców oraz osoby przysposabiające.

Z art. 3 ustawy o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar wynika, że każdemu członkowi rodziny przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości 50.000 zł.

Prawo do świadczenia pieniężnego przysługujące członkowi rodziny jest ściśle związane z jego osobą i niezbywalne. W przypadku śmierci członka rodziny po złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1, prawo do świadczenia pieniężnego należy do spadku po tej osobie.

Stosownie do art. 4 ww. ustawy przyznanie świadczenia pieniężnego następuje na wniosek członka rodziny, złożony organowi właściwemu w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w terminie 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.

Przedmiotowy wniosek powinien zawierać:

1) imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL oraz miejsce zamieszkania wnioskodawcy;

2) wskazanie okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia pieniężnego;

3) informację o przyznaniu, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.1)), przez Prezesa Rady Ministrów płatnej jednorazowo renty specjalnej z tytułu śmierci osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu (w Elblągu, Gdańsku, Gdyni i Szczecinie);

4) wskazanie formy wypłaty świadczenia pieniężnego;

5) podpis wnioskodawcy.

Do wniosku członek rodziny dołącza kopię odpisu skróconego aktu zgonu osoby, która na skutek działań wojska, milicji i innych organów aparatu bezpieczeństwa poniosła śmierć (...), oraz kopię odpisu skróconego aktu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie małżeństwa albo stopień pokrewieństwa z tą osobą.

Roszczenie o przyznanie świadczenia pieniężnego wygasa w razie niezłożenia przez członka rodziny wniosku w terminie.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że organ na podstawie możliwych do zdobycia dokumentów ustalił prawidłowo stan faktyczny. W niniejszej sprawie ustalone zostało, iż mąż skarżącej niewątpliwie:

← pracował w [...];

← brał udział w [...] co zostało ustalone na podstawie wypowiedzi kolegów;

← przebywał w szpitalu [...]r.

← zmarł z powodu [...].

W tym stanie faktycznym przeciwko tezie, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku z urazami odniesionymi w czasie [...] świadczy fakt, że:

← mąż skarżącej nie mówił żonie o odniesionych urazach;

← koledzy męża skarżącej również mówili tylko o udziale w [...] poprzez przebywanie w [...], nie mówili nic o odniesionych urazach;

← mąż skarżącej pracował do chwili znalezienia się w szpitalu;

← z listy płac za okres [...] r. nie wynika, aby stan zdrowia męża skarżącej nie pozwalał mu [...];

← przyczyny śmierci męża skarżącej nie są związane wyłącznie z urazami np. [...].

Zdaniem Sądu z dokumentów uzyskanych przez Kierownika Urzędu nie wynika w żaden sposób związek między udziałem w [...], a śmiercią S. S. [...]. Instytut Pamięci Narodowej nie uznał również męża strony jako ofiary stanu wojennego w związku z wystawą związaną z obchodami 25 rocznicy jego wprowadzenia. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że śmierć S. S. spełnia przesłanki z ustawy z dnia 7 maja 2009 o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 (Dz. U. z 2009 r. Nr 91 poz. 741).

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.