I GSK 1476/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-31	
Data wpływu	2023-12-08	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/
Henryk Wach
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6539 Inne o symbolu podstawowym 653	
Hasła tematyczne	Finanse publiczne	
Sygn. powiązane	V SA/Wa 68/23	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2021 nr 0 poz 735; art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) , art. 134 § 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 100; art. 48a ust. 3 pkt 1; Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1; art. 1 ust. 4 pkt c, art. 2 pkt 18; Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Dz.U. 2021 nr 0 poz 217; art. 36 ust. 1; Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 68/23 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 14 października 2022 r., nr DRP.WPAIII.411.620.2022.AKN L.dz. 55368.12Y3622K5 w przedmiocie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany także "Sądem I instancji") wyrokiem z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 68/23, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę F. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w P. (dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję z 14 października 2022 r. Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej zwanego "Prezesem PFRON" lub "organem") w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec 2022 r.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniosła Spółka, reprezentowana przez adwokata, w której zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości. W skardze kasacyjnej wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła również, że zrzeka się prawa do rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100; dalej zwanej "ustawą o rehabilitacji") w związku z art. 2 pkt 18 lit. c Rozporządzenia Komisji UE 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu poprzez błędną wykładnię tych przepisów i uznanie, że przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji oznacza także przedsiębiorstwo, które podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z zagrożeniem niewypłacalnością, podczas gdy ta norma prawna wymienia jedynie przedsiębiorstwo, które podlega na mocy prawa krajowego zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością – skarżąca Spółka jest objęta przyspieszonym postępowaniem układowym jako podmiot zagrożony niewypłacalnością;

2) art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 2 pkt 18 lit. a Rozporządzenia Komisji UE 651/2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, gdyż straty Spółki wynikające z bilansu stanowią połowę jej kapitału podstawowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że sytuacja utraty połowy subskrybowanego kapitału zakładowego w efekcie zakumulowanych strat ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego – i w przypadku strony skarżącej taka sytuacja nie miała miejsca;

3) art.36 ust.1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w bilansie Spółki zostały uwzględnione aktywa trwałe, których istnienie w majątku Spółki wpływa np. na ocenę jej sytuacji ekonomicznej nawet w postępowaniu upadłościowym, a Sąd I instancji odmówił im jakiejkolwiek roli przy ustalaniu sytuacji ekonomicznej Spółki na podstawie przepisów Rozporządzenia Komisji UE 651/2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu;

4) art. 26a ust. 9a pkt 1 w zw. z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmówienie skarżącej przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w związku z uznaniem, że skarżąca spełniła przesłanki do uznania ją za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, podczas gdy w myśl wspomnianych wyżej przepisów prawa Unii Europejskiej, aby spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością można było uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej, niezbędnym jest zaistnienie przesłanek z art. 2 pkt 18 lit a lub lit c rozporządzenia Komisji UE 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu – co w przypadku skarżącej nie miało miejsca;

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej zwanej "k.p.a.") poprzez dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na uznaniu, że na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie za marzec 2022 r. skarżąca była w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a i c rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 oraz, że w dacie tej skarżąca była przedsiębiorstwem, które podlegało zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie – Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu, nie zastosował środka określonego w tym przepisie, mimo że zaskarżona decyzja Prezesa PFRON została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze, jak również wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na uznaniu, że skarżąca była w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a i c rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 oraz brak prawidłowych ustaleń co do przesłanek z art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany także "NSA") rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na obu podstawach prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie naruszył przepisów postępowania. Zarzuty podniesione w pkt II. 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. sprowadzają się do negowania ustalenia, że zaistniała przesłanka "pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej" w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a i c rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Stawiając Sądowi I instancji naruszenie przepisów k.p.a., kasator w ogóle nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie każdego z nich, jak również nie uzasadnił z czego wywodzi, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny.

Skoro kasator w pkt II. 1) petitum skargi kasacyjnej wskazał jako naruszone przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., to w uzasadnieniu przytoczonej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. miał obowiązek precyzyjnie, z osobna do każdego z tych przepisów określić, na czym konkretnie polegało zarzucane naruszenie. Miał obowiązek też wykazać, że na skutek naruszenia tych przepisów postępowania błędnie ustalono istnienie przesłanki "pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej". Tymczasem, do uzasadnienia skargi kasacyjnej kasator przeniósł jedynie literalny zarzut opisany wcześniej w pkt II. 1) petitum skargi kasacyjnej. W ten sposób nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami k.p.a.

Należy podkreślić, że kolejny zarzut z pkt II. 2) petitum skargi kasacyjnej, naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie stanowi podstawy do oceny wyroku w ramach art. 174 § 2 p.p.s.a. albowiem nie odnosi się do stosowania prawa procesowego. Przepis ten wskazuje na uchylenie decyzji ze względu na wadliwe stosowanie prawa materialnego, zatem może być łączony tylko z podstawą z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sformułowanie "naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy" w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. daje podstawę do stwierdzenia, że zarzut ten jest stawiany w niewłaściwej podstawie kasacyjnej i jako formalnie wadliwy nie może być podstawą kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Przepisy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. normują postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ ich naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania i materialnym. Kasator zarzucając Sądowi I instancji w pkt II. 2) petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie powiązał tego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego z żadnym przepisem postępowania naruszonym przez organ administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. (Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a). Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kasator w istocie dopatruje się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował stan faktyczny sprawy ustalony przez organ administracji publicznej. Jest to zarzut nietrafny, ponieważ Sąd I instancji badając w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej oceniał przede wszystkim prawidłowość ustaleń faktycznych w zakresie zarzutu podniesionego w pkt II. 1) petitum skargi kasacyjnej. Kastor nie wskazał, jak również nie uzasadnił, jakich to uchybień, których dopuścił się organ administracji publicznej, nie podniesionych w skardze – nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy zwrócić uwagę, że jako podstawę skargi kasacyjnej pełnomocnik strony wskazał błędną wykładnię przepisu prawa materialnego art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 2 pkt 18 lit. a i c rozporządzenia Komisji UE 651/2014.

W świetle art. 174 pkt 1 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Stąd też strona skarżąca powinna wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Ponadto, mając na celu wykazanie naruszenie danego przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej musi wykazać, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa.

Konkludując: chcąc wykazać, że sąd I instancji naruszył przepis prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, zasadniczym zadaniem autora skargi kasacyjnej jest skonfrontowanie własnego rozumienia danego przepisu z tym, które przyjął sąd I instancji.

Odwołując się więc do przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, które muszą spełniać zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego stawiane na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., trzeba stwierdzić, że przywołanie – jako naruszonych – szeregu przepisów prawa – przy tym bez wyjaśnienia, bo nic takiego nie wynika ze skargi kasacyjnej w odniesieniu do każdego z nich, jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, którą należałoby przeciwstawić nieprawidłowej wykładni wojewódzkiego sądu administracyjnego – nie może być uznane za skuteczne.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W ramach art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji przewidziano odmowę dopłaty dofinansowania w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 48a ust. 3 ustawy. Przepis art. 48a ust. 3 pkt 1 stanowi, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wymieniony przepis odsyła wprost do stosowania rozporządzenia nr 651/2014. Rozporządzenie nr 651/2014 w art. 1 ust. 4 pkt c dotyczącym zakresu stosowania wprost stanowi, że "Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do (...) c) pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi."

Dalej rozporządzenie to w art. 2 pkt 18 określa kryteria trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy.

Są nimi: "Art. 2 Definicje. Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje: (...) 18) »przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji« oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu »spółka z ograniczoną odpowiedzialnością« odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE, a »kapitał zakładowy« obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu »spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie« odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0."

Z zacytowanych przepisów wyraźnie wynika, że zostały w nich określone wszystkie kryteria dotyczące trudnej sytuacji przedsiębiorstwa uniemożliwiającej przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Kryteria są samoistne i nie zachodzi potrzeba ich łącznego spełnienia.

Organ prawidłowo ustalił w sprawie, że dokumentacja finansowa Spółki sporządzona na dzień złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania wprost wskazuje na trudną sytuację Spółki w rozumieniu przesłanki opisanej w art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia nr 651/2014, ponieważ na dzień 31 marca 2022 r. wartość zakumulowanych strat wyniosła 30 164 315,27 zł (suma strat z lat ubiegłych i straty za okres od 1 stycznia do 31 marca 2022 r.) i stanowiła 179,38% subskrybowanego kapitału zakładowego w wysokości 16 389 000,00 zł. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem WN-D za 31 sierpnia 2021 r. ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego Spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat (art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014).

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia przy ustalaniu omawianej przesłanki aktywów trwałych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji, dotyczące oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa jest prawidłowe. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posługuje się określeniem "subskrybowany kapitał zakładowy" oraz "kapitał zakładowy" co przemawia za tym, że ustawodawca unijny stanowi o kapitale zakładowym. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 163 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 18; dalej zwanej "k.s.h.") wymogiem powstania spółki z o.o. jest zawarcie umowy spółki, wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki, z uwzględnieniem art. 158 § 1¹, powołanie zarządu, ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki oraz wpis do rejestru. Przepisy k.s.h. określają wymogi związane ze zgłoszeniem spółki z o.o. do sądu rejestrowego, wśród nich jest wymóg określenia wysokości kapitału zakładowego oraz wniesienia pełnych wkładów przez wszystkich wspólników na poczet kapitału zakładowego – a więc objęcia udziałów, co podlega rejestracji (art. 166 i 167). I chociaż rozporządzenie nr 651/2014, nie zawiera definicji "subskrybowany kapitał zakładowy", to zdaniem Sądu nie można pomijać okoliczności związanych z koniecznością posiadania zarejestrowanego kapitału zakładowego stanowiącego wkłady objęte przez wspólników. Należy wskazać w tym miejscu, że zgodnie ze słownikiem Dobry słownik pl. pojęcie słowa "subskrypcja" oznacza np. abonować, prenumerować, zadeklarować (również zobowiązać się do zakupu i dokonania zapłaty). W związku z ym uznanie, iż subskrybowany kapitał zakładowy oznacza w istocie kapitał zakładowy, jest całkowicie uzasadnione i zgodne z treścią art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia nr 651/2014.

Skarżąca kasacyjnie, jako argument za przyjęciem, że aktywa trwałe należy uwzględnić, dokonując oceny kryterium z art. art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia nr 651/2014, przywołała fragment wyroku TSUE z 27 stycznia 2022 r. C-347/20, który de facto odnosi się "do wszystkich wkładów, które wspólnicy lub akcjonariusze zobowiązali się nieodwołalnie wnieść. Nawet jeśli bowiem wkłady te nie zostały jeszcze wpłacone, stanowią one, podobnie jak wkłady wpłacone, istotną informację co do zdolności danej spółki do kontynuowania działalności w takiej perspektywie". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jednak wykazania stosowną argumentacją logiczną, że aktywa trwałe stanowią wkłady, o których mowa w cytowanym orzeczeniu.

Również w zakresie drugiej przesłanki, o której mowa w art. 2 pkt 18 lit. c rozporządzenia nr 651/2014, skarżąca kasacyjnie zarzucając błąd wykładni podaje jedynie, że w przedmiotowym przepisie mowa jest o przedsiębiorstwie, które podlega na mocy prawa krajowego zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością, natomiast skarżąca Spółka jest objęta przyspieszonym postępowaniem układowym jako podmiot zagrożony niewypłacalnością. Takie gołosłowne stwierdzenie nie może być uznane za uzasadnienie zarzutu polegającego na błędnej wykładni art. 2 pkt 18 lit. c rozporządzenia nr 651/2014.

Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego w pkt I. 3) petitum skargi kasacyjnej o niewłaściwym zastosowaniu art. 36 ust. 1 ustawy o rachunkowości, wskazać należy, że Sąd I instancji odwołał się do tego przepisu, wskazując co mieści się pod pojęciem kapitału własnego. Skarżąca kasacyjnie kontestując odwołanie się Sądu do przepisów ustawy o rachunkowości nie uzasadnia dlaczego owe przepisy nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Jednocześnie podnosi, że aktywa trwałe stanowią kapitał własny Spółki, nie popierając tego żadną argumentacją prawną.

Przechodząc do ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej – pkt I. 4) – wskazać należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Kasator nie podważył ustalenia, że Spółka była "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej" w rozumieniu art. 48a ust. 3 pkt 1) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa materialnego akceptując zastosowanie przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przepisów prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Wszelka argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej pozostają w ścisłym związku z niepodważonymi ustaleniami stanu faktycznego, że Spółka była pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej. W tym miejscu należy przypomnieć, że wystarczającym jest wykazanie, tylko jednego z kryteriów dotyczących trudnej sytuacji przedsiębiorstwa, określonych w art. 2 pkt 18 lit. a – e rozporządzenia n 651/2014, aby odmówić przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Skoro kasator nie podważył skutecznie ustaleń w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., to w rozumieniu art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.