Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 352/10 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. na rzecz S. G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 352/10, oddalił skargę S. G. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: k.p.a.), postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. G. od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] wydanego przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w O.

W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 30 czerwca 2009 r. S. G. złożył odwołanie od prawomocnego orzeczenia TWKL O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Z dokumentacji wynika, że pouczenie o możliwości wniesienia odwołania ww. otrzymał w dniu 26 listopada 2002 r. (w zawiadomieniu), a orzeczenie posiadał nie później niż w dniu 4 kwietnia 2003 r. czyli w dniu składania wniosku o świadczenie rentowe do WBE W.. Termin do złożenia odwołania lub wniosku o uzupełnienie decyzji minął, więc najpóźniej w dniu 17 kwietnia 2003 r.

Art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, iż odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym i nie może być przedłużany lub skracany przez organ administracji publicznej. Bieg terminu do wniesienia odwołania nie ulega przedłużeniu na skutek niewłaściwego pouczenia lub jego braku.

W sprawie, mimo że orzeczenie TWKL O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. nie zawierało pouczenia o trybie i terminie wniesienia odwołania, okoliczność ta nie miała wpływu na bieg tego terminu. Z zestawienia dat w zgromadzonej dokumentacji wynika, że termin do wniesienia odwołania dawno upłynął i nie został przywrócony na wniosek zainteresowanego (postanowienie RWKL K. z dnia [...] lutego 2008 r. oraz wyrok WSA z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 714/08).

S. G. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Podniósł, że w dniu [...] listopada 2002 r. TWKL w O. wydała orzeczenie nr [...], którego nigdy mu nie doręczyła. Na druku orzeczenia pominięto pouczenie o możliwości odwołania się od orzeczenia, skutkiem czego został pozbawiony wiedzy o możliwości wniesienia odwołania.

TWKL w G. w postanowieniu nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówiła uzupełnienia orzeczenia z 2002 r. o prawo, termin i adresata wniesienia odwołania, co nie miało jednak dla skarżącego znaczenia. Znaczenie miało jedynie samo wydanie tego postanowienia, w oparciu o art. 111 § 2 k.p.a., bo od dnia uzyskania tej informacji zaczął biec nowy termin do złożenia odwołania od orzeczenia z 2002 r.

Wydając zaskarżone postanowienie w ocenie skarżącego naruszono szereg przepisów:

1. art. 24 § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wniosku o wyłączenie z rozpoznawania sprawy [...] W. L., który złożył w piśmie z dnia 2 lipca 2009 r. mimo, że istniała uzasadniona wątpliwość, co do braku bezstronności tej osoby. Wobec [...] W. L. toczyło, się z inicjatywy skarżącego, przed Wojskową Prokuraturą Garnizonową w K. postępowanie karne, poprzedzone wniesieniem przez skarżącego prywatnego aktu oskarżenia.

2. art. 111 § 2 k.p.a., przez jego niezastosowanie, bowiem składając odwołanie nie opierał się na art. 129 § 2 k.p.a., lecz na art. 111 § 2 k.p.a. Zatem skarżący w terminie złożył odwołanie, czyniąc to w okresie 14 dni od uzyskania postanowienia TWKL w G. nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r.

3. art. 129 §,2 k.p.a., przez jego zastosowanie, bowiem odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

4. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.

Skarżący podniósł także szereg zarzutów dotyczących wad orzeczenia TWKL w O. z 2002 r. określając go jako "Zawiadomienie".

W odpowiedzi na skargę RWKL w K. wniosła o jej oddalenie. Wskazała, iż wnioski, zażalenia i odwołania skarżącego mają na celu próbę podważenia prawomocnego orzeczenia TWKL O. z 2002 r. W ocenie organu nie ma możliwości stwierdzenia nieważności lub uchylenia orzeczenia TWKL O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Powyższe rozstrzygnięcie było przedmiotem analizy WSA w Warszawie w 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1137/07.

Następnie organ przedstawił przebieg postępowania i przytoczył wszystkie orzeczenia związane z decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Wskazał przy tym m.in. na wyrok z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SAB/Gl 2/09, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. G. na bezczynność Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. w przedmiocie rozpoznania wniosku o uzupełnienie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej w charakterze żołnierza zawodowego zobowiązał Terenową Wojskową Komisję Lekarską w G. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 3 stycznia 2008 r. w terminie 30 dni. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że S. G. orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (TWKL) w O. nr [...], z dnia [...] listopada 2002 r., został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej z powodu schorzenia związanego ze służbą wojskową. Od tego orzeczenia S. G. nie odwołał się, przez co uzyskało ono przymiot ostateczności.

TWKL w G. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] – na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. odmówiła uzupełnienia orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. co do prawa wniesienia odwołania, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. IV SA/Gl 465/09 odrzucił skargę na ww. postanowienie jako niedopuszczalną. Organ przypomniał także, że wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 714/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. G. na postanowienie RWKL w K. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. Wyrok ten w tej dacie nie był prawomocny.

Przewodniczący RWKL w K. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmówił wyłączenia W. L. od udziału w postępowaniu w sprawie S. G.. Jako podstawę prawną wskazał art. 24 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podniósł, że okoliczności, które wskazuje strona we wniosku nie wywoływały i nie wywołują wątpliwości co do bezstronności W. L. w sprawie zakończonej postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w K. nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania umorzyła śledztwo w stosunku do osób, o których mowa w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r. Pouczono skarżącego, że na postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uzasadniając wyrok z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 352/10 zauważył, że ustawa Kodeks postępowania administracyjnego szczegółowo reguluje kwestie terminu do wniesienia odwołania.

Cytując treść art. 111 § 1 i 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgłoszenie żądania uzupełnienia decyzji (postanowienia) przesuwa początek liczenia terminu wniesienia odwołania (zażalenia) na dzień doręczenia stronie odpowiedzi (decyzji uzupełniającej albo postanowienia o odmowie uzupełnienia - art. 111 § 2 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, jeżeli jednak przyczyną odmowy uzupełnienia decyzji jest niezachowanie 14 - dniowego terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji określonego w art. 111 § 1 k.p.a., termin do wniesienia odwołania nie ulega zmianie w trybie art. 111 § 2 k.p.a. a rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji jako niezaskarżalne samoistnie podlega kontroli sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie stwierdzające na podstawie art. 134 k.p.a. wniesienie odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

TWKL w G. postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówiła uzupełnienia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. co do prawa wniesienia odwołania.

Trafnie w ocenie Sądu, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że wnioskodawca otrzymał w dniu 26 listopada 2002 r. pouczenie o możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia TWKL w O., co jest uwidocznione własnoręcznym podpisem. Ponadto istotnym jest, że zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a., uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania od decyzji można żądać w terminie czternastu dni od dnia doręczenia. W spornym stanie faktycznym decyzja została doręczona w dniu 26 listopada 2002 r. zatem upłynął prekluzyjny termin do wniesienia takiego żądania. Skoro przyczyną, która spowodowała odmowę uzupełnienia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. było niezachowanie wynikającego z art. 111 § 1 k.p.a. terminu do złożenia stosownego wniosku, to nie nastąpił przewidziany w art. 111 § 2 k.p.a. skutek w postaci zmiany terminu dla strony do wniesienia odwołania, od dnia doręczenia jej odpowiedzi.

W konsekwencji powyższego prawidłowe jest także zaskarżone postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarska w K. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. G. od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r.

Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który określa, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do złożenia takiego odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego złożenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w świetle powyższych ustaleń zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że dokonując takiej oceny miał na uwadze także treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270). Przytaczając treść tego przepisu wskazano, że ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się także do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie.

W odniesieniu do niniejszej sprawy zasadę powyższą Sąd pierwszej instancji przyjął w odniesieniu do ocen wyrażanych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wywołanych skargami S. G. dotyczących ostateczności orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r.

W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1137/07 – oddając skargę S. G. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. stwierdził, że od tego orzeczenia S. G. nie odwołał się, przez co uzyskało ono przymiot ostateczności.

Z kolei wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SAB/Gl 2/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. G. na bezczynność Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w G. w przedmiocie uzupełnienia orzeczenia o zdolności do służby wojskowej w charakterze żołnierza zawodowego zobowiązał Terenową Wojskową Komisję Lekarską w G. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 3 stycznia 2008 r. w terminie 30 dni. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że S. G. orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (TWKL) w O. nr [...], z dnia [...] listopada 2002 r., został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej z powodu schorzenia związanego ze służbą wojskową. Od tego orzeczenia S. G. nie odwołał się, przez co uzyskało ono przymiot ostateczności.

Zdaniem Sądu nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 24 § 3 k.p.a., uzasadniany tym, że nie został rozpoznany wniosek skarżącego o wyłączenie z rozpoznawania sprawy [...] W. L., który skarżący złożył w piśmie z dnia 2 lipca 2009 r. mimo, że istniała uzasadniona wątpliwość, co do braku bezstronności tej osoby, skoro wobec [...] W. L. toczyło się z inicjatywy skarżącego przed Wojskową Prokuraturą Garnizonową w K. postępowanie karne, poprzedzone wniesieniem przez skarżącego prywatnego aktu oskarżenia.

Stosownie do treści art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika obowiązany jest na żądanie strony wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. G. od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. wydanego przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w O.. W składzie tego kolegialnego organu był [...] W. L.

RWKL dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydała postanowienie nr [...] o odmowie wyłączenia W. L. co wskazuje, że zawarty w piśmie z dnia 2 lipca 2009 r. wniosek skarżącego o wyłączenie z rozpoznawania sprawy W. L., nie został rozpoznany, a zaskarżone postanowienie organu podpisała osoba, której wniosek dotyczył.

Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów do jego rozpoznania. W razie złożenia takiego wniosku wydanie decyzji lub postanowienia w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku.

Wydane zatem postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie członka orzekającego organu, jest dotknięte wadą procesową. Wada ta nie mogła jednakże mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i zarzut naruszenia art. 24 § 3 k.p.a., nie mógł przynieść zamierzonego skutku. Taki wniosek Sąd wyprowadza z tego, że odmówiono wyłączenia wskazanego członka organu.

Ponadto postanowienie RWKL w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o odmowie wyłączenia W. L. jako niezaskarżalne w trybie zażalenia a tym samym podlegające kontroli przez sąd w sprawie niniejszej na skutek wniesionej skargi, nie zawiera wad, które wywołać mogły potrzebę wyeliminowania tego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 p.p.s.a. Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 124 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania orzeczenia i wskazał, że uzasadnienie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2010 r. spełnia wymogi wymienione w tym przepisie W szczególności postanowienie zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, że nie służy na nie zażalenie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Nie można uznać za wadę tego postanowienia przywołanie w podstawie prawnej wyłącznie art. 24 § 3 k.p.a. z pominięciem art. 27 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organu nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. G..

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 24 § 3 i art. 27 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż brak wyłączenia ze składu orzekającego W. L. oraz rozpoznanie wniosku o jego wyłączenie dopiero po wydaniu postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie mogły mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie - gdy tymczasem udział w składzie orzekającym osoby podlegającej wyłączeniu od orzekania w sprawie, jako kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny postanowienia wydanego przez organ administracji publicznej, mając ze swej istoty przesądzający wpływ na wynik sprawy administracyjnej - bez konieczności osobnego badania wpływu tego uchybienia na rozstrzygnięcie sprawy.

- art. 170 p.p.s.a. przez uznanie, iż Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie związany jest ustaleniami innych sądów co do przymiotu ostateczności orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...].11.2002 r., podczas gdy w powołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.11.2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 1137/07) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20.04.2009 r. (sygn. Akt IV SAB/Gl 2/09) kwestia ostateczności orzeczenia TWKL w O. nie stanowiła bezpośredniej przesłanki rozstrzygnięcia, a zatem nie wystąpiło w tym zakresie związanie Sądu ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu ww. wyroków.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając pierwszy z ww. zarzutów skarżący kasacyjnie wskazał, że w niniejszej sprawie w sposób bezsprzeczny zostały uprawdopodobnione okoliczności uzasadniające wyłączenie W. L. od udziału w składzie orzekającym Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. O wyłączeniu członka organu kolegialnego postanawia przewodniczący tego organu lub organu wyższego stopnia. W postępowaniu przed RWKL, w którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przed wydaniem tego postanowienia nie został rozpoznany wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego W. L.. Stanowi to oczywiste naruszenie art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. i już ta wadliwość stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowienia, niezależnie od dokonanej przez RWKL w K. ex post oceny zasadności złożonego wniosku. Ocenie Sądu I instancji podlega nie tylko fakt nierozpoznania wniosku o wyłączenie przed zakończeniem postępowania w przedmiocie wniesienia odwołania, ale także merytoryczna ocena zasadności złożonego wniosku. Wskazane przez skarżącego okoliczności jednoznacznie przemawiały, że W. L. powinien zostać wyłączony z orzekania w sprawie. Fakt wniesienia prywatnego aktu oskarżenia przeciwko W. L. wskazuje na istniejący głęboki konflikt między skarżącym a członkiem Komisji, który wywołuje wątpliwości co do bezstronności W. L. Dla ustalenia tych okoliczności nie ma przy tym znaczenia to, czy w świetle ustaleń prokuratury lub sądu zarzuty okażą się uzasadnione.

Dodatkowo skarżący kasacyjnie wskazał, że nieprawidłowo rozpoznany wniosek o wyłączenie ma przesądzający wpływ na wynik sprawy z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę uchylenia przez sąd administracyjny decyzji lub postanowienia i nie wymaga osobnego badania przez sąd wpływu tego naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie.

Rację ma autor skargi kasacyjnej, twierdząc, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił skutki braku rozpoznania wniosku S. G. o wyłączenie W. L. z orzekania w przedmiotowej sprawie przed wydaniem kontrolowanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że złożenie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu określonego pracownika, w tym wypadku członka organu kolegialnego, zrodziło po stronie organu obowiązek rozpatrzenia tego wniosku przed zakończeniem postępowania. Wprawdzie organ ustosunkował się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 2 lipca 2009 r. o wyłączenie członka komisji odmawiając, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., wyłączenia W. L. od udziału w postępowaniu w sprawie S. G., ale uczynił to już po wydaniu postanowienia z dnia [...] marca 2010 r., czyli znacznie po zakończeniu postępowania w sprawie.

Nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że skoro naruszenie art. 24 § 3 k.p.a., które bez wątpienia w niniejszej sprawie miało miejsce, pozostawało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, to brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinno nastąpić w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Oznacza to, że strona może postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika kwestionować w postępowaniu odwoławczym od decyzji (postanowienia) w danej sprawie (art. 142 k.p.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy okoliczności związane z wyłączeniem pracownika mogłyby być podnoszone przez S. G. w skardze. Wymaga także podkreślenia, że istotą powyższego unormowania jest wyeliminowanie wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu określonej sprawy, na co w swoim orzecznictwie zwracał uwagę także Trybunał Konstytucyjny (np. wyroki z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7A, poz. 67 i z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, OTK ZU 2005, nr 11, poz. 134).

I wreszcie nie może ujść uwadze, że ustawodawca nadał instytucji wyłączenia pracownika szczególną rangę. W art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. określił bowiem, że jeżeli decyzja (odpowiednio: postanowienie) została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 to postępowanie zakończone decyzją (postanowieniem) ostateczną wznawia się.

Jednocześnie wymaga podkreślenia, że ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazał, że sąd uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, które dają podstawę do wznowienia postępowania. Regulacja powyższa prowadzi do wniosku, że naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.

Nieuprawnione jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że skoro stwierdzona wada - naruszenie art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. pozostawała bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, to brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Samo stwierdzenie takiego naruszenia prawa winno skutkować uchyleniem kontrolowanego postanowienia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie co do błędnej oceny przez Sąd I instancji skutków naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jednoznacznie wynika jakie przepisy prawa zostały naruszone przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ten pogląd dokonując jednocześnie odmiennej oceny konsekwencji tego naruszenia. Wobec powyższego zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz – w oparciu o art. 188 p.p.s.a - rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Nie ma natomiast racji skarżący kasacyjnie, że w niniejszej sprawie w sposób bezsprzeczny zostały uprawdopodobnione okoliczności uzasadniające wyłączenie W. L. od udziału w składzie orzekającym Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Sam fakt, że przeciwko członkowi Komisji, z oskarżenia prywatnego S. G., toczyło się postępowanie prowadzone przez Wojskowa Prokuraturę Garnizonową w K. nie uzasadnia twierdzenia o wątpliwościach co do jego bezstronności. Za taką oceną przemawia dodatkowo fakt, że postępowanie to zostało umorzone wobec braku podstaw do jego wszczęcia przeciwko ww. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, że postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie narusza prawa.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a., którego skarżący upatruje w nieprawidłowym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że był on związany ustaleniami dokonanymi przez inne sądy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze II SA/Wa 1137/07 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie IV SA/Gl 2/09, co do przymiotu ostateczności orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] listopada 2002 r.

Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowo – administracyjnym przyjmuje się, że moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia [...] marca 2008 t. w sprawie II IOSK 152/07 (dostępne: na www.orzeczenia.nsa.gov.pl )

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należało ocenić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalając zakres mocy wiążącej orzeczenia sądu nie można pominąć ocen przedstawionych w jego uzasadnieniu. Tylko bowiem w takim przypadku jest możliwe prawidłowe odczytanie treści samego rozstrzygnięcia (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2010 r. I FZ 298/10, Lex nr 737462). W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonał analizy orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. z punktu widzenia jego zgodności z prawem a w szczególności zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wymienienie zatem wszelkich wadliwości tego orzeczenia i ocena ich charakteru było niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Podobnie należało ocenić twierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Ustalenie przez ten Sąd czy skarżący złożył odwołanie od orzeczenia z dnia [...] listopada 2002 r. było niezbędne do rozstrzygnięcia skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o uzupełnienie tego orzeczenia w oparciu o art. 111 § 1 k.p.a.

Niezależnie od powyższego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie miał fakt, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę wskazując m.in., iż skarżący, mimo że nie został pouczony o możliwość złożenia odwołania to o takim prawie wiedział co najmniej w czerwcu 2007 r. albowiem w skardze, która wpłynęła do tego Sądu w dniu 6 czerwca 2007 r. podał, że nie odwoływał się od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. gdyż był przekonany o jego słuszności. Powyższa okoliczność – data otrzymania decyzji oraz uzyskania wiedzy o możliwości odwołanie się od niej stanowiła zagadnienie prejudycjalne dla Sądu w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji. Od ustalenia tych dat uzależnione było wszak, czy skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.

W dacie wydawania zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną wyroku rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2009 r. było nieprawomocne a przez to nie wiązało Sądu ani organów orzekających w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie II OSK 1964/10. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku a tym samym organy orzekające oraz Sąd związane będą wskazanymi w tym wyroku ustaleniami jak i faktem odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonego postanowienie.

Orzeczenie o kosztach ma oparcie w przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.