Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi L. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 października 2025 r. znak WS-VI.7536.1.17.2024.AS w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego L. Ł. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z 2 lutego 2024 r. znak: GS-14.6821.21.2023.AW, Prezydent Miasta Krakowa orzekł o odmowie zobowiązania L. Ł., do udostępnienia spółce T. S.A. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...], jedn. ewid. K. - P., w celu przycięcia drzew w pasie linii napowietrznych niskiego napięcia. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do zastosowania regulacji art. 124b ustawy gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Wg organu I instancji kwalifikacja na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., póz. 1145 ze zm. dalej u.g.n.) nie jest możliwa. Wycinka drzew nie kwalifikuje się jako konserwacja. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć pojęciem "konserwacji" również wycinkę drzew w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej, to nie wprowadziłby odrębnej podstawy prawnej dla gestora urządzeń do uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew zagrażających funkcjonowaniu tych urządzeń. Taką podstawą jest tymczasem przepis art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098, dalej: u.o.p.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka T. S.A. z siedzibą w K., zarzucając, iż: wniosek został złożony w celu wykonania czynności związanych z realizacja prac polegających na wykonaniu usługi przycinki drzew w pasie czynnych linii elektroenergetycznych niskiego napięcia, czyli czynności niezbędnych w celu zagwarantowania realizacji zaopatrzenia odbiorców paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych czy zapewnienie niezawodności systemu elektroenergetycznego stosownie do przepisów ustaw Prawo energetycznych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że prace polegać będą na usunięciu gałęzi drzew, które zagrażają linii elektroenergetycznej, a właściciel nieruchomości L. Ł. nie wyraził zgody na podpisanie jakichkolwiek oświadczeń dotyczących ww. prac. Ponadto wskazano, że drzewa rosnące pod linią w zbyt małej odległości stanowią realne zagrożenie i prowadzą do zagrożenia szkodami a mianowicie zerwaniem linii w czasie wichur, pożarów i porażenia prądem. Do wniosku przedłożono kserokopię zawiadomień o przycięciu gałęzi drzew, krzewów i podrostów przy linii energetycznej, skierowanych L. Ł. wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru, podpisanymi przez adresata. Przepisy nie określają formy rokowań z właścicielem ani też sposobu ich dokumentowania. Przyjmuje się, że wnioskodawca (inwestor lub podmiot go reprezentujący) musi nawiązać kontakt z właścicielem nieruchomości, co też faktycznie nastąpiło. Dowodem może być np. pismo skierowane do właściciela nieruchomości, który potwierdzi jego odbiór własnoręcznym podpisem, które informuje o planowanym przedsięwzięciu z prośba o udostępnienie nieruchomości. Z powyższego wynika, że wnioskodawca spełnił określone w ustawie wymogi celem uzyskania pozytywnej decyzji. Do właściciela zostały przesłane zawiadomienia na właściwy adres, a także zostało przesłane stosowne pełnomocnictwo, o które wnioskował właściciel na rozprawie administracyjnej, a o które nigdy nie zwrócił się osobiście ani za pośrednictwem swojego pełnomocnika. Powyższe oznacza, że strony - mimo podjętych w tym kierunku kroków - nie doszły do porozumienia w kwestii dobrowolnego udostępnienia nieruchomości. Przepis art. 124b u.g.n. nie określa, że wnioskodawca jest zobowiązany wypłacać właścicielowi nieruchomości jakiekolwiek odszkodowanie przed wykonaniem prac i udostępnieniem nieruchomości i takie inicjatywy należy traktować jedynie w kategorii dobrych praktyk, a nie obowiązku wnioskodawcy. Dodatkowo pomimo operowania we wniosku określeniem "przycinka drzew" organ l instancji błędnie odnosi się do przepisów dotyczących "wycinki" chociaż zarówno z wniosku jak i zawiadomień do właściciela jednoznacznie wynika, że zakres prac będzie obejmował jedynie przycinkę drzew, gałęzi, krzewów i podrostów zagrażających bezpieczeństwo linii napowietrznych przebiegających wzdłuż rosnących drzew na nieruchomości L. Ł.. W przypadku gdy właściciel nieruchomości nie umożliwia wejścia na działkę celem przycięcia drzew rosnących na jego nieruchomości, w pobliżu usytuowanej na niej linii energetycznej, istniejący stan zagrożenia uzasadnia podjęcie działań mających na celu niedopuszczenie do powstania szkody. Niewątpliwie konieczność przycięcia drzew leży zarówno w interesie publicznym jak również w interesie właściciela nieruchomości, a dbałość o bezpieczeństwo wymaga wcześniejszego ich przycinania, zanim powstanie ryzyko ich zetknięcia z linią. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż obowiązkiem przedsiębiorcy przesyłowego jest dbanie o stan linii elektroenergetycznych, w tym o to, by rosnące pod linią i w jej pobliżu drzewa nie zakłócały jej funkcjonowania i nie stwarzały niebezpieczeństwa.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 9 października 2025 r. nr WS-VI.7536.1.17.2024.AS, na podstawie art. 9a w związku z art. 124b ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zobowiązaniu L. Ł. do udostępnienia w/w wnioskodawcy T. S.A. z siedzibą w K., nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], położone w obrębie [...] jedn. ewid. K. - P., w terminie 3 miesięcy od wydania niniejszej decyzji, w celu przycięcia drzew posadowionych w pasie linii napowietrznych niskiego napięcia - w obszarze zajęcia oznaczonym na załączniku graficznym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, iż w treści art. 124b ust. 1 u.g.n. ustawodawca posłużył się pojęciem "czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii", przy czym w samej ustawie o gospodarce nieruchomościami nie zawarto definicji tak opisanych czynności. Powyższy przepis został wprowadzony ustawą z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 200, póz. 1323). W uzasadnieniu projektu wspomnianej ustawy nowelizującej ustawę o gospodarce nieruchomościami wskazano m.in., iż: "Zmiana polegająca na dodaniu art. 124b do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ma celu umożliwienie wykonywania przez przedsiębiorstwa (energetyczne, gazowe, wodnokanalizacyjne, itd.) prac związanych z konserwacją i utrzymaniem w należytym stanie sieci i urządzeń przesyłowych. Przepis ten umożliwia uzyskanie, w drodze decyzji starosty, prawa wstępu na nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem urządzeń, w sytuacji gdy nie zgadza się na to władający nieruchomością (tj. właściciel, użytkownik wieczysty albo posiadacz nieruchomości). Przedsiębiorca składając wniosek do starosty będzie zobligowany do przedstawienia dokumentów poświadczających prawa do urządzeń i przewodów znajdujących się na cudzej nieruchomości. Istnieje wiele przypadków, gdzie do wybudowanych urządzeń i przewodów, przedsiębiorstwo, które jest ich właścicielem, nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, na których te urządzenia są zlokalizowane. Brak ustanowionej służebności przesyłu uniemożliwia przedsiębiorstwom wykonywanie czynności polegających na utrzymaniu takich urządzeń i przewodów. Proponowany przepis, będzie im to umożliwiał, w przypadkach gdy władający nieruchomością nie wyraża zgody na wejście na nieruchomość w celu wykonania takich prac remontowych".

Z powyższego wynika, iż wymienione w art. 124b ust. 1 u.g.n. czynności winny być związane z "konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii określonych obiektów linowych", tj. mają służyć ogólnie określonej konserwacji i utrzymywaniu w należytym stanie takich obiektów. W ocenie Wojewody Małopolskiego organ l instancji zasadnie uznał, że dokonanie "przycinki" drzew zagrażających przedmiotowej linii elektroenergetycznej stanowią działania o charakterze konserwacyjnym, w przedstawionym wcześniej rozumieniu treści normy zawartej w art. 124b ust. 1 u.g.n., bowiem działanie takie w sposób oczywisty zmierza do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania tej linii i tym samym jej utrzymania w sprawności, (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2023 r, sygn. akt VIII SA/Wa 904/22). Z wyjaśnień pełnomocnika wnioskodawcy wynika, iż zagrożenia, jakie stwarzają drzewa rosnące posadowione w pasie linii napowietrznych niskiego ciśnienia, na przedmiotowych nieruchomościach, oceniane są jako znaczne, a skutki i skala ewentualnych zdarzeń związanych z podpaleniem gałęzi mogą skończyć się tragicznie oraz to, że istnieje wysokie i realne prawdopodobieństwo bardzo niebezpiecznych następstw dalszego utrzymywania takiego stanu rzeczy jakie istnieje przed wycinką rzeczonych gałęzi drzew. Drzewa rosnące pod lub obok linii w zbyt małej odległości stanowią realne zagrożenie i prowadzą do wielu szkód. Zbytnie zbliżenie się gałęzi drzew do przewodów linii poniżej wymaganych odległości powoduje pojawienie się napięcia na drzewie, tym samym napięcia dotykowego lub krokowego na drzewie, a także w czasie burzy pochylenia się drzewa lub gałęzi bądź złamanie i upadniecie na przewody linii spowoduje zerwanie przewodów i opadnięcie ich na ziemię z konsekwencjami napięcia krokowego i dotykowego. Podobne skutki powoduje uschnięte drzewo upadające podczas wichury na linię.

Zdaniem Wojewody Małopolskiego, w opisanej sytuacji należy stwierdzić, w sprawie zostały spełnione przesłanki do zastosowania regulacji art. 124b u.g.n., co umożliwiło pozytywne ustosunkowanie się do złożonego wniosku, a zatem konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. Decyzja wydawana na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. prowadzi do czasowego ograniczenia prawa własności, obliguje bowiem właściciela do udostępnienia jego nieruchomości podmiotowi trzeciemu. Zakres obowiązku właściciela polegający na konieczności znoszenia cudzej ingerencji w jego prawo własności musi być zatem precyzyjnie określony zarówno z uwagi na konstytucyjne umocowanie ochrony prawa własności jak i z uwagi na konieczność zapewnienia możliwości wykonania tegoż obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, a ponadto konieczne jest określenie okresu, w którym właściciel zobowiązany będzie do udostępnienia nieruchomości na potrzeby realizacji prac. Obszar zajęcia przedmiotowej nieruchomości został przedstawiony na załączniku graficznym do niniejszej decyzji, natomiast w zakresie okresu zobowiązania do udostępnienia nieruchomości pismem z 19 kwietnia 2024 r. zwrócono się do pełnomocnika wnioskodawcy z prośbą o doprecyzowanie czasu koniecznego do przeprowadzenia planowanych prac, biorąc po uwagę możliwie najkrótszy, rzeczywisty i uzasadniony termin zakończenia realizacji zadania w postaci wycinki pod linią elektroenergetyczną - uwzględniający słuszny interesy właściciela nieruchomości. Pismem z 6 maja 2024 r. wnioskodawca wyjaśnił, że czas konieczny do przeprowadzenia planowanych prac przycinkowych wraz z uporządkowaniem terenu to jeden dzień roboczy, licząc od momentu udostępnienia nieruchomości przez jej właściciela.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy oraz wyjaśnienia inwestora Wojewoda Małopolski określił obowiązek udostępnienia nieruchomości na wykonanie wskazanych prac na okres nie dłuższy niż 3 miesiące od dnia wydania niniejszej decyzji, mając na uwadze, że powinien on rozpocząć swój bieg w tym samym momencie dla wszystkich stron, jak również to, że samo wejście na teren nieruchomości może wymagać przeprowadzenia czynności egzekucyjnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył L. Ł. zarzucając naruszenie:

- art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z 140 K.p,a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegający na:

a) braku poczynienia ustaleń pozwalających na ocenę, czy objęte wnioskiem prace są pracami konserwacyjnymi linii elektroenergetycznej, a obszar nieruchomości do udostępnienia którego zobowiązany został Skarżący jest konieczny do ich przeprowadzenia, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia jak prace będą prowadzone, z jakiego miejsca, odległości od linii elektroenergetycznej drzew i gałęzi przycinanych, ich usytuowania oraz położenia tej linii;

b) wadliwej ocenie, że wniosek został poprzedzony prawidłowym złożeniem propozycji Skarżącemu udostępnienia nieruchomości w odpowiedzi na którą doszło do odmowy udostępnienia nieruchomości;

c) brak należytej oceny czasu na jakim została udostępniona nieruchomość Skarżącego;

- art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 1 i 3 K.p,a. w zw. z 140 K.p.a. poprzez sprowadzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny materiału dowodowego oraz wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawych do ogólnych stwierdzeń bez odniesienia do stanu faktycznego, w tym w zakresie obszaru udostępnianego nieruchomości czy okresu na jaki nieruchomość jest udostępniana;

- art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez zobowiązanie Skarżącego do udostępnienia nieruchomości pomimo tego, że czynności objęte wnioskiem nie są konieczne do konserwacji lub do ich prowadzenia, i nie jest konieczne udostępnienie nieruchomości Skarżącego, a rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nastąpiło z pominięciem kryterium najmniejszej uciążliwy dla właściciela nieruchomości;

- art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez zobowiązanie Skarżącego do udostępnienia nieruchomości pomimo tego, że nie doszło do odmowy udostępnienia nieruchomości w związku z właściwą propozycją ze strony Uczestnika;

- art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez zaniechanie wskazania czynności związanych z pracami konserwacyjnymi i ograniczenia się do wskazania obszaru i czasu objętego obowiązkiem orzeczonym w zaskarżonej decyzji;

- art. 124b ust. 3 u.g.n. poprzez orzeczenie obowiązku udostępnienia nieruchomości z rażącym przekroczeniem czasu niezbędnego do wykonania czynności konserwacyjnych objętych wnioskiem.

Wniesiono o uchylenie decyzji i zasadzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przyjęty przez skarżony organ przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. nie daje podstaw do tego, aby w zaistniałych w kontrolowanej sprawie okolicznościach udzielić prawa do wejścia na nieruchomość skarżącego i zobowiązać go do udostępnienia nieruchomości, bo przede wszystkim wnioskowane czynności nie stanowią naprawy, konserwacji czy remontu określonego wskazanym przepisem. Wycinka drzew bowiem nie stanowi "konserwacji". Ustawodawca wprowadził odrębną podstawę prawną dla gestora urządzeń do uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew zagrażających funkcjonowaniu tych urządzeń w art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p., zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają ich funkcjonowaniu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 657/21).

Wskazany przepis art. 83 u.o.p. w zasadzie całościowo reguluje zagadnienie usuwania przez właściciela urządzeń drzew lub krzewów z terenu cudzej nieruchomości. Wskazuje zarówno tryb ubiegania się o stosowne zezwolenie, okoliczności z uwagi na które może ono zostać wydane, warunki zezwolenia. Samodzielnie, całościowo, w sposób odmienny od u.g.n., reguluje również obowiązki odszkodowawcze wobec właściciela nieruchomości. Zatem to art. 83 u.o.p. w zasadzie całościowo reguluje zagadnienie usuwania przez właściciela urządzeń drzew lub krzewów z terenu cudzej nieruchomości. Wskazuje zarówno tryb ubiegania się o stosowne zezwolenie, okoliczności z uwagi na które stosowne zezwolenie może zostać przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wydane, warunki zezwolenia, samodzielnie, całościowo, w sposób odmienny od ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami reguluje obowiązki odszkodowawcze wobec właściciela nieruchomości. Jeśli zatem w wyniku przeprowadzonego postępowania, toczącego się wszak z udziałem właścicieli nieruchomości, podmiot uzyska zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów na cudzej działce, w określonym terminie i pod warunkiem uiszczenia stosownego odszkodowania to po uzyskaniu przymiotu ostateczności decyzja ta podlega wykonaniu. Decyzja zezwalająca właścicielowi urządzeń na dokonanie wycinki na cudzej nieruchomości z racji posiadania tam stosownych urządzeń (art. 83 u.o.p.) zezwala natomiast na określone prace nie na własnej, lecz od razu na cudzej nieruchomości, co niejako automatycznie dopuszcza konieczność wejścia na teren tejże działki. Tym samym właściciel urządzeń, który samodzielnie może wystąpić ze stosownym wnioskiem (art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p.) uzyskawszy zezwolenie na dokonanie określonych prac na cudzej nieruchomości w trybie art. 83 u.o.p., z chwilą uzyskania przez tą decyzję przymiotu ostateczności ma prawo ją wykonać, w terminie i na warunkach określonych w tejże decyzji. Właściciel nieruchomości powinien natomiast zezwolić mu na wejście swojej nieruchomości w celu wykonania decyzji zezwalającej na usunięcie (czy też odpowiednią pielęgnację) drzew w celu usunięcia potencjalnego zagrożenia. Natomiast właścicielowi nieruchomości, a więc i usuwanych drzew, przysługują stosowne roszczenia odszkodowawcze na podstawie art.83 ust.7-9 u.o.p. Jeżeli jednak po uzyskaniu pozwolenia na usunięcie drzew właściciel urządzeń przesyłowych nie uzyska na drodze wzajemnego porozumienia (umowy) zgody właściciela nieruchomości na jej udostępnienie w celu wykonania ostatecznej decyzji, to nie można wówczas wykluczyć ubiegania się o stosowne zezwolenie na wejście, jest to bowiem odrębna sprawa administracyjna dotycząca odrębnego uprawnienia. Możliwe jest więc w trybie art.124b ust.1 u.g.n. zobowiązanie właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody (por. wyrok WSA w Krakowie z 13.10.2014r. sygn. akt II SA/Kr 1178/1).

Zatem w niniejszej sprawie dopiero w sytuacji gdy w wyniku postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 u.o.p., toczącego się z udziałem właściciela nieruchomości, wydane zostanie zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów na cudzej działce, w określonym terminie i pod warunkiem uiszczenia stosownego odszkodowania, a zobowiązany właściciel nieruchomości nie wpuści na teren swojej nieruchomości, to wówczas dopiero można zastosować art. 124b ust. 1 u.g.n ostatnie zdanie tj. iż decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. W obecnie zaistniałych okolicznościach wnioskodawca nie może uzyskać na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n uprawnienia do wycinania drzew skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w pkt II w oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, obejmującą wpis od skargi.