III OSK 2081/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-05-12	
Data wpływu	2023-08-23	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Maciej Kobak
Przemysław Szustakiewicz
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6135 Odpady	
Hasła tematyczne	Odpady
Ochrona środowiska	
Sygn. powiązane	II SA/Kr 1467/22	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2021 nr 0 poz 779; art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 6 pkt 2; Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. i J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1467/22 w sprawie ze skargi J.P. i J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 października 2022 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1467/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi J.P. i J.P. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 17 października 2022 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów: skargę oddalił.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Decyzją z dnia 25 czerwca 2018 r. Wójt Gminy [...] (dalej także jako: "Wójt Gminy", "organ I instancji", "organ pierwszej instancji") nakazał skarżącym, jako posiadaczom odpadów zgromadzonych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na działce ewidencyjnej nr [...] (...) usunięcie z powyższego terenu wszystkich zmagazynowanych odpadów (...) w terminie do dnia 27 lipca 2018 r.

Decyzja ta, w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżących została zmieniona w zakresie terminu wykonania obowiązku, a w pozostałej części – utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...].

Następnie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt: II SA/Kr 1392/18 WSA w Krakowie oddalił skargę na ww. decyzję Kolegium. Na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 1548/21: uchylił wyrok WSA w Krakowie, decyzję Kolegium z dnia 30 sierpnia 2018 r., oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 25 czerwca 2018 r.

W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny m.in. wskazał, że: (...) podstawą prawną wydania zaskarżanej decyzji był art. 26 ust 1 ustawy o odpadach, który stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z kolei przepis art 26 ust. 2 tej ustawy stanowi, że jeżeli to nie nastąpi to właściwy organ I instancji w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z takiego miejsca, które nie jest przeznaczone do ich składowania lub magazynowania. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że na nieruchomości stanowiącej własność skarżących znajdują się odpady. Zostały one zakwalifikowane jako odpady komunalne (...) Bezspornym również było, że podmioty, które składowały powyższe odpady nie legitymowały się zezwoleniami na zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, w tym również skarżących kasacyjnie. Działka, na której znajdują się sporne odpady, nie była przeznaczona do składowania ani przetwarzania odpadów. Dla terenu, na którym jest położona nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z postanowieniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] określono przeznaczenie tego terenu jako teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, usługową oraz rekreację turystyczno-letniskową. Tym samym okolicznością sporną było ustalenie podmiotu, na który zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach należało nałożyć obowiązek ich usunięcia, który jest posiadaczem wskazanych odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Artykuł 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wskazuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (...) Strona skarżąca kasacyjnie w toku postępowania administracyjnego toczącego się przed organami nie tylko kwestionowała ustalenia zmierzające do przyjęcia, że jest posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach opartego na domniemaniu, ale także wskazała na dowody zmierzające do jego obalenia i ustalenia faktycznego posiadacza odpadów. W toku postępowania toczącego się przed organem I instancji były to zawarte w formie pisemnej umowy dzierżawy części działki, na której składowane były odpady z trzema kolejnymi podmiotami i wskazując, który z dzierżawców, jakie pozostawił bez ich zgody odpady. (...) Nie było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczającą przesłanką do pominięcia przesłuchania wskazanych w odwołaniu świadków uzyskanie informacji od innych organów, w tym Prokuratora Rejonowego w [...], z których wynikało, że albo dodatkowych czynności w sprawie odpadów składowanych na działce skarżących nie podejmowały, albo też że postępowania przez nie prowadzone zostały zawieszone między innymi z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia określonych dowodów. W szczególności wskazać należy, że treść tych pism nie pozwala nawet zweryfikować, czy skarżący podali prawidłowe adresy wnioskowanych świadków. Nie jest również dopuszczalnym z góry przyjęte założenie bez należytego uzasadnienia, że nie są one przydatne do wyjaśnienia istotnych okoliczności do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wnioskując o przesłuchanie osób wchodzących w skład organu reprezentującego [...] sp. z o.o., obecnie po zmianie nazwy [...] sp. z o.o., organ nie wezwał nawet do uzupełnienia w tej części wniosku przez wskazanie imion i nazwisk tych osób, w przypadku braku możliwości ich ustalenia w inny sposób np. w oparciu o dane z rejestru spółek (...) W dokonanej ocenie organy pominęły dotychczasowe wyjaśnienia udzielane przez skarżącego J.P. i fakty wynikające z przedłożonych umów dzierżaw. Dokonując oceny pod kątem przydatności do rozstrzygnięcia sprawy zawnioskowanych przez skarżących kasacyjnie dowodów w odwołaniu od decyzji organu I instancji, organy winny uwzględnić przy interpretacji pojęcia posiadania, że przepisy tą instytucję regulujące są zawarte w art. 336-352 k.c. Brak jest bowiem podstaw do nadania w sprawach dotyczących zagospodarowania odpadów tej instytucji innego znaczenia. (...).

W toku postępowania administracyjnego, organ I instancji wezwał skarżących do przedłożenia wniosków dowodowych oraz wskazania nowych twierdzeń w sprawie składowania odpadów na działce nr [...]. W odpowiedzi na przesłane wezwanie w dniu 29 grudnia 2021 r. skarżący przedłożył osobiście nowe dokumenty, tj. oświadczenie oraz umowę najmu hali magazynowej wraz z pomieszczeniami biurowymi zawartą z M.D..

Organ I instancji stosownie do wniosku skarżących wezwał na przesłuchanie następujących świadków: R.W., J.C., M.D., M.K., M.G., R.M., A.M., A.D., L.K., R.A., S.Z. oraz strony: J.P. i J.P. Pomimo prawidłowego wezwania, ww. świadkowie, za wyjątkiem J.C., M.D., R.W. i J.P., nie stawili się (zeznania ww. świadków zostały zacytowane na s. 7-11 uzasadnienia decyzji SKO).

Dnia 28 marca 2022 r. skarżący przedłożył kserokopie zdjęć etykiet, na których widnieją nazwy firm zajmujących się produkcją i dystrybucją farb. Skarżący twierdził, że ww. etykiety znalazł pomiędzy paletami. W związku z pozyskaną informacją organ administracyjny wystąpił do następujących firm: [...] Sp z o.o., [...], [...] Spółka Jawna, [...] Spółka z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. Z otrzymanych informacji wynika, że farby oznaczone etykietami przekazanymi przez skarżącego zostały zużyte przez ich odbiorców, odpady zaś zostały zutylizowane w Spalarni [...]. Żaden ze wskazanych powyżej podmiotów nie składował ani nie zlecił składowania odpadów na terenie nieruchomości położonej w [...] o nr [...].

W toku ponownego rozpoznania sprawy, Wójta w decyzji z 15 lipca 2022 r. nakazał skarżącym – posiadaczom odpadów zgromadzonych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...], usunięcie z powyższego terenu wszystkich zmagazynowanych odpadów, tj. mieszaniny odpadów komunalnych, m.in. opakowań z tworzyw sztucznych, foli, tektury, gąbki z tapicerki, butów, odzieży, aluminiowych puszek według obmiaru w ilości – około 911 m3 oraz pojemników i beczek z nieznaną zawartością w ilości kilkuset sztuk objętościowo około 576 m3 (12 m x 24 m x 2m), a także kordu (odpad z opon) w hałdzie o objętości około 58 m3 (pkt 1); wykonanie usługi usunięcia odpadów zlecić przedsiębiorcy wpisanemu do rejestru działalność regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2022 r. póz. 1297 z późn. zm.) – odpady powinny być dostarczone do właściwej instalacji, a ich odbiór potwierdzony kartą przekazania odpadów (pkt 2); ustalenia, iż obowiązek, o którym mowa w pkt 1 i 2 powinien być wykonany w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r. (pkt 3).

Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wnieśli skarżący.

Organ odwoławczy (SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżących, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 - dalej: u.o, ustawa o odpadach) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 15 lipca 2022 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowego określenia adresata obowiązków decyzji wydanej na podstawie przywołanego wyżej przepisu. Kierując się wskazaniami zawartymi w ww. wyroku NSA podano, że w celu obalenia domniemania wynikającego z art. 3 pkt 19 ustawy władający powierzchnią ziemi (tj. strona skarżąca) złożyli wnioski o przeprowadzenie szeregu czynności dowodowych. Jednakże z żadnego z przeprowadzonych dowodów nie wynika jakie konkretnie osoby byłyby posiadaczami konkretnych odpadów, które znajdują się na działce nr [...].

W toku prowadzonego postępowania, na terminy rozpraw wyznaczonych przez organ l instancji wezwani zostali następujący świadkowie: R.W., J.C., M.D., M.K., R.M., A.M., A.D., L.K., R.A., S.Z. oraz strony J.P. i J.P. Z uwagi na niestawiennictwo świadków organ ponownie wezwał na rozprawę administracyjną następujących świadków: R.W., M.D., M.K., M.G., R.M., A.M., A.D. i L.K.. Pomimo prawidłowego wezwania na w/w rozprawy administracyjne nie stawili się wezwani świadkowie za wyjątkiem J.C., M.D. i R.W.. Stawił się również J.P. Świadkowie, których udało się przesłuchać, nie byli jednak w stanie określić, kto i w jakiej dokładnie dacie, miał przywozić odpady na działkę nr [...].

Zaznaczono również, że organ l instancji wystąpił z zapytaniem do następujących firm: [...] Sp z o.o., [...], [...] Spółka Jawna, [...] Spółka z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. Ustalono jednakże, że żaden ze wskazanych powyżej podmiotów nie składował ani nie zlecił składowania odpadów na terenie nieruchomości położonej w [...] o nr [...].

W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że nie zostało wykazane, aby posiadaczami odpadów były inne osoby poza władającymi. Władający wskazali na szereg osób, ale żadnego z rzekomych posiadaczy odpadów nie udało się nawet przesłuchać, nie mówiąc o ustaleniu, że faktycznie był posiadaczem odpadów. Organ II instancji podkreślił również fakt, że na żadnym z przesłuchań nie była obecna pełnomocnik stron, a przecież to właśnie stronom powinno najbardziej zależeć, aby wykazać, że inne osoby są posiadaczami odpadów.

Nadto SKO zaznaczyło, iż instytucja dysponująca większymi uprawnieniami śledczymi niż organy administracji, tj. Prokuratura Rejonowa w [...] również nie ustaliła, jaki podmiot mógł dokonać przywiezienia odpadów. Zatem również i Prokuraturze nie udało się ustalić, że przywiezienia odpadów mogły dokonać jakieś inne osoby – identyfikowalne z imienia i nazwiska i adresu.

Zatem, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie domniemanie, że to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości nie zostało obalone.

Orzekające w sprawie organy podjęły szereg działań zmierzających do ustalenia, jaki podmiot i w jakiej dacie podjął czynności, których skutkiem jest zgromadzenie odpadów na działce nr [...] w [...]. Czynności te nie doprowadziły jednak do żadnych ustaleń, ponieważ – jak już wcześniej wskazano – nawet Prokuratura Rejonowa w [...] nie ustaliła tej okoliczności prowadząc sprawę o przestępstwo z art. 183 § 1 k.k.

Zatem – w ocenie SKO – należy oprzeć się na domniemaniu z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, skoro nie zostało ustalone, jaki podmiot lub jakie podmioty i jakich datach dokonały zgromadzenia odpadów to nie można przyjmować, że ich posiadaczem lub posiadaczami są nieidentyfikowalne osoby fizyczne, prawne lub inne jednostki organizacyjne.

Zdaniem Kolegium, odwołujący, nie mogą na gruncie ustawy o odpadach, przerzucać odpowiedzialności za zgromadzenie odpadów na podmioty trzecie. Możliwe jest natomiast domaganie się od tych podmiotów, w ramach roszczeń związanych z nienależytym wykonaniem zawartych umów najmu lub dzierżawy, przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub zapłaty odszkodowania. Te roszczenia pozostają jednak poza niniejszą sprawą.

Skargę na zaskarżoną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli skarżący, domagając się dopuszczenia dowodu z wydruków dokumentów załączonych do skargi, a to protokołów przesłuchań świadków oraz pisma, a także pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia 6 września 2022 r. na okoliczność ustalenia czasokresu oraz osób składających odpady na nieruchomości skarżący oraz uchylenie ww. decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2023 r. Sąd pierwszej instancji, na podstawie wniosku skarżących, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarzuty skargi koncentrują się wokół kwestii dotyczących wykazania, że w sprawie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r o odpadach stanowiącego o tym, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że orzekające w sprawie organy, a także obecnie orzekający skład WSA w Krakowie są związani prawomocnym orzeczeniem NSA wydanym na gruncie analizowanej sprawy (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 1548/21).

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy administracyjne zastosowały się do wytycznych i zaleceń zawartych w tym wyroku – dokonując ustaleń w zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego w oparciu o pozyskany materiał dowodowy oraz prawidłowo przeprowadzając proces subsumcji, w którego rezultacie organ doszedł do wniosków opisanych w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Stosując się do wytycznych zawartych w ww. wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2021 r. organ I instancji zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia 8 grudnia 2021 r. wezwał skarżących o wskazanie wniosków dowodowych i twierdzeń mających służyć wyjaśnieniu przedmiotowej sprawy, pod rygorem późniejszego ich pominięcia. Pismem z dnia 30 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżących zawnioskowała o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

- protokołu przesłuchania M.K. w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w [...] sygn. akt: [...] z dnia 08.01.2019 r. na okoliczność jego treści;

- przesłuchania: M.K., R.M., A.M., A.D., M.G., R.W., L.K. i J.C. – na okoliczność czasookresu oraz osób odpowiedzialnych za złożenie odpadów na nieruchomości stron.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że pomimo prawidłowego, wielokrotnego wezwania na przesłuchanie w charakterze świadka ww. osób wskazanych przez pełnomocnika skarżących zeznania złożyli jedynie: J.C., M.D. i R.W. Analiza przeprowadzonych dowodów z zeznań ww. świadków nie daje żadnych podstaw do obalenia domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów na niej się znajdujących. W zeznaniach ww. świadków nie wskazano żadnego podmiotu, który mógłby odpowiadać za zgromadzenie odpadów na działce skarżących. Nadto, co wymaga podkreślenia skarżący oraz ich profesjonalny pełnomocnik pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawiali się na wyznaczonych przez organ terminach rozpraw administracyjnych, na których byli przesłuchiwani świadkowie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zeznania złożone przez skarżącego nie korelują z pozostałymi zebranymi w sprawie dowodami i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Według Sądu pierwszej instancji stanowią one bezskuteczną próbę obalenia domniemania w tej sprawie. Wskazani przez profesjonalnego pełnomocnika świadkowie w większości nie stawili się na wyznaczone terminy rozpraw, o których byli prawidłowo zawiadomieni, a ci którzy zeznawali – nie potwierdzili wersji skarżącego. Z przedłożonego protokołu przesłuchania M.K., który według skarżącego ponosi odpowiedzialność za przywiedzenie i składowanie odpadów na jego działce wynika zupełnie coś przeciwnego. M.K. zeznając jako świadek przed organami ścigania wskazał bowiem, że odpady w beczkach znajdowały się już w hali, zanim ją wynajął i nie ma z nimi nic wspólnego. Zeznał, że nie pozostawił na hali żadnych beczek i zbiorników z nieznaną cieczą. Skarżący wskazał również, że kord stalowy pochodzi z poprzedniej umowy dzierżawy z firmą reprezentowaną przez [...], część tego kordu [...] zostawili na działce skarżącego. Świadkowie [...] prawidłowo zawiadomieni o terminach rozpraw, nie stawili się na nie.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, że podobnie nie potwierdził tezy skarżących przedłożony przez skarżących w dniu 28 marca 2022 r. dowód z kserokopii zdjęć etykiet, na których widnieją nazwy firm zajmujących się produkcją i dystrybucją farb. Skarżący twierdził, że ww. etykiety znalazł pomiędzy paletami. Z otrzymanych od firm informacji wynika, że farby oznaczone etykietami przekazanymi przez skarżącego zostały zużyte przez ich odbiorców, odpady zaś zostały zutylizowane w Spalarni [...]. Żaden ze wskazanych powyżej podmiotów nie składował ani nie zlecił składowania odpadów na terenie przedmiotowej nieruchomości.

Podsumowując, w ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza akt administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organy administracyjne zastosowały się do wskazań zawartych w ww. wyroku NSA i przeprowadziły należycie postępowanie wyjaśniające w sprawie, dopuściły i w miarę możliwości przeprowadziły wskazane przez skarżących dowody. Jeżeli jakiegoś wskazanego przez skarżących dowodu nie udało się przeprowadzić, to wynikało to z przyczyn niezależnych od organu administracyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie potwierdzają tezę postawioną przez orzekające organy, że nie zostało w sprawie wykazane, że odpadem władał faktycznie inny podmiot. Skoro zatem domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach nie zostało skutecznie obalone przez skarżących, to w realiach tej sprawy obowiązek usunięcia opadów spoczywa na skarżących jako na władających powierzchnią ziemi, na której zostały składowane.

Sąd pierwszej instancji podniósł również, że nie doszło w tej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 8 k.p.a. Profesjonalny pełnomocnik nie wnioskował o dopuszczenie dowodów wskazanych w pkt 2 petitum skargi, zatem powoływanie się przed Sądem na fakt ich nieprzesłuchania jest co najmniej spóźnione. W dołączonych do skargi kserokopiach protokołów przesłuchań świadków oraz w piśmie KWP w [...] z dnia 6 września 2022 r. nie ma jakiejkolwiek informacji o tym, żeby odpadami faktycznie władał inny podmiot.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew zarzutom skarżących, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę, organy obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Strony zostały zawiadomione w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o odpadach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy miał zastosowanie przepis art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiedli, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, naruszenie:

1. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie skargi skarżących i jej oddalenie pomimo tego, że w postępowaniu przed organami administracji doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., wyrażających się w nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie polegających na:

• odmówieniu należytej mocy dowodowej dokumentom przedłożonym przez skarżących tj. umowie dzierżawy z dnia 1 marca 2018 r. oraz umowie najmu hali magazynowej z dnia 13 kwietnia 2018 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, jaki podmiot jest odpowiedzialny za umieszczenie i składowanie odpadów na nieruchomości skarżących;

• uznaniu, że skarżący nie zdołali skutecznie obalić domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u. o.o. co do tego, iż to nie oni są posiadaczami odpadów, podczas gdy prawidłowa ocena zaoferowanego przez skarżących materiału dowodowego, a to w szczególności dokumentu w postaci protokołu przesłuchania M.K. w dniu 8 stycznia 2019 r. w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w [...] pod sygn. akt [...] winna prowadzić do ustalenia, że w związku z prowadzoną przez wyżej wymienionego działalnością gospodarczą, w następstwie zawartej ze skarżącymi umowy najmu, na halę zostały przewiezione sprasowane odpady plastikowe odpowiadające w części odpadom zgromadzonym aktualnie na dz. ew. stanowiącej własność skarżących;

• błędnym utożsamianiu przez Sąd I instancji (w ślad za Organami I i II instancji) całości umiejscowionych na nieruchomości skarżących odpadów ze znajdującymi się tam beczkami oraz zbiornikami z nieznaną cieczą, podczas gdy na działce ewidencyjnej [...] w miejscowości [...] złożone zostały także m.in. odpady komunalne w postaci folii, gąbki z tapicerki, tworzyw sztucznych oraz tektury, co do których umieszczenia na dz. ew. skarżących przyznał się w toku postępowania M.K.;

• uznaniem, że skarżący nie zdołali skutecznie obalić domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u. o.o. co do tego, iż to nie oni są posiadaczami przynajmniej części odpadów, podczas gdy prawidłowa ocena zaoferowanego przez skarżących materiału dowodowego, w szczególności przesłuchania M.K. w dniu 8 stycznia 2019 r. w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w [...] pod sygn. akt [...] winna prowadzić do ustalenia, że w związku z prowadzoną przez wyżej wymienionego działalnością gospodarczą, w następstwie zawartej ze skarżącymi umowy najmu, na halę zostały przewiezione sprasowane odpady plastikowe odpowiadające w części odpadom zgromadzonym aktualnie na dz. ew. stanowiącej własność skarżących;

2. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie skargi skarżących i jej oddalenie pomimo tego, iż w postępowaniu przed organami administracji doszło do rażącego naruszenia przepisów tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organy postępowania administracyjnego inicjatywy celem dopuszczenia dowodów z dokumentów w postaci protokołów przesłuchania świadków w toku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowania pod sygn. akt [...] a to: K.S., N.G., K.K., A.M., J.O., T.S. i H.D., a także pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia 6 września 2022 r. oraz przesłuchania ww. osób na okoliczność ustalenia czasokresu oraz osób składających odpady na nieruchomości skarżących, wskutek czego nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z perspektywy rozstrzygnięcia;

3. naruszenie norm prawa materialnego, tj.:

1) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w toku postępowania skarżący nie zdołali obalić domniemania o którym mowa w ww. normie prawnej, z powołaniem się przez Sąd I instancji na okoliczność, iż nie może być wystarczającym jedynie "uprawdopodobnienie przez władającego powierzchnią ziemi, że nie jest on posiadaczem odpadów, lecz inna, bliżej nieustalona osoba czy też że toczy się spór między nim, a rzekomym posiadaczem odpadów w tym przedmiocie", podczas gdy skarżący w toku postępowania, w oparciu o zaoferowany materiał dowodowy wykazali, że posiadaczami odpadów są konkretne osoby, które zawarły z nimi umowy najmu/dzierżawy nieruchomości wskazując ich dane personalne oraz adresy pod którymi mieszkali/prowadzili działalność gospodarczą;

2) naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący winni zostać zobowiązani do usunięcia odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego w ramach władztwa administracyjnego, podczas gdy poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych suponować winno wniosek przeciwny prowadzić do zwolnienia skarżących z odpowiedzialności za składowanie odpadów;

3) art. 26 ust. 1 i 6 pkt. 2 ustawy o odpadach poprzez brak wskazania w treści decyzji zobowiązującej skarżących do usunięcia odpadów w sposób dostateczny ich rodzaju, a to w szczególności brak zakwalifikowania odpadów do określonych kodów, stosownie do treści rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów, co nie pozwala na weryfikację tych ustaleń faktycznych, które de facto oparte są wyłącznie na założeniu organu, a nie faktycznym zbadaniu składu odpadów, prowadząc w rezultacie prowadzi do sytuacji w której brak precyzyjnego wskazania rodzaju odpadów, a także precyzyjnego stwierdzenia co do każdego przedmiotu stanowiącego w ocenie Organu odpad skutkuje brakiem możliwości prawidłowej realizacji nałożonego w decyzji obowiązku usunięcia odpadu.

Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wnieśli o:

1) o uwzględnienie skargi na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz decyzji SKO z dnia 17 października 2022 r., znak: [...] i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy z dnia 15 lipca 2022 r.;

2) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych;

3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka oparła skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Zgodnie z dyspozycją art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W sprawie niniejszej związanie to obejmowało w istocie potwierdzone przez NSA okoliczności niebudzące wątpliwości, że na nieruchomości stanowiącej własność skarżących znajdują się odpady. Zostały one zakwalifikowane jako odpady komunalne. Bezspornym również było, że podmioty, które składowały powyższe odpady nie legitymowały się zezwoleniami na zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie, w tym również skarżący kasacyjnie. Działka, na której znajdują się sporne odpady, nie była przeznaczona do składowania ani przetwarzania odpadów. Dla terenu, na którym jest położona nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z postanowieniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] określono przeznaczenie tego terenu jako teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, usługową oraz rekreację turystyczno-letniskową. Tym samym okolicznością sporną było jedynie ustalenie podmiotu, na który zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach należało nałożyć obowiązek ich usunięcia, który jest posiadaczem wskazanych odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach.

Nadto związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2024 r., I OSK 2390/23).

W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12,; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11,). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11,; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11,). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11,).

Zarzuty skargi kasacyjnej nie pozostawiają wątpliwości, że jest to próba wzruszenia ustalonego stanu faktycznego sprawy przez wykazanie w ten sposób błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i wadliwego ich zastosowania przez błędną subsumpcję ustalonych faktów.

Przechodząc do omówienia w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, wskazać należy na sposób ich sformułowania, jako naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie skargi skarżących i jej oddalenie pomimo tego, że w postępowaniu przed organami administracji doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., wyrażających się w nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie.

Ocena tych zarzutów musi prowadzić do wniosku o ich bezzasadności. Po pierwsze Sąd I instancji nie stosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepisy art. 151, jak i art. 149 § 1, podobnie zresztą jak art. 149 § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia takiego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Takiego powiązania przepisów prawa w stawianym zarzucie, który skutkowałby zasadnością podniesionego zarzutu skarżąca kasacyjnie nie wykazała. (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę powołał w uzasadnieniu właśnie art. 151 p.p.s.a. jako podstawę rozstrzygnięcia swego rozstrzygnięcia.

Po drugie naruszenie tych przepisów zostało powiązane z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

Zarzut ten jest niezasadny i z tego względu, że przeprowadzone postępowanie dowodowe zostało właśnie przeprowadzone z poszanowaniem owych przepisów, a więc skarżący kasacyjnie nie powiązał skutecznie stawianego zarzutu z naruszeniem podnoszonych przepisów k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że organy w sposób szczegółowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, dopuściły zawnioskowane dowody z osobowych źródeł dowodowych. Dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego i wyciągnęły z niego logiczne wnioski. Sąd uzasadniając podniósł również, że pomimo prawidłowego, wielokrotnego wezwania na przesłuchanie w charakterze świadka osób wskazanych przez pełnomocnika skarżących zeznania złożyli jedynie: J.C., M.D. i R.W.. Analiza dowodów przeprowadzonych przez organ z zeznań ww. świadków nie dawała żadnych podstaw do obalenia domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów na niej się znajdujących. W zeznaniach ww. świadków, na co wskazał też Sąd i instancji nie wskazano żadnego podmiotu, który mógłby odpowiadać za zgromadzenie odpadów na działce skarżących. Nadto, co wymaga podkreślenia skarżący oraz ich profesjonalny pełnomocnik pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawiali się na wyznaczonych przez organ terminach rozpraw administracyjnych, na których byli przesłuchiwani świadkowie. Przy tych ustaleniach Sąd i instancji zasadnie uznał zeznania złożone przez skarżącego jako pozostające z sprzeczności z pozostałymi zebranymi w sprawie dowodami oraz nieznajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ocenił w istocie te zeznania jako obraną linię obrony skarżących w toku postępowania dla uzasadnienia swych twierdzeń, z czym należy się zgodzić.

Przechodząc dalej do omówienia podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazać należy w pierwszym rzędzie, że przepisy te zostały powołane bez powiązania ich w uzasadniony logicznie związek z naruszeniem innych przepisów prawa skarżonym kasacyjnie orzeczeniem sądu wojewódzkiego. Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy chyba, że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji nie naruszając art. 133 § 1 p.p.s.a. wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy i orzekł na podstawie wystarczającego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że orzekł mimo niekompletnych akt sprawy lub pominął część tych akt. Sąd ten oparł swoje ustalenia na dowodach i faktach znajdujących odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. Ustalone na tej podstawie okoliczności faktyczne, były wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, w szczególności na rozpoznanie jej istoty.

Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wymaga podkreślenia, że art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2013 r.; sygn. akt I GSK 1151/11 oraz z dnia 18 sierpnia 2020 r.; sygn. akt I OSK 848/20), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 września 2024 r.; sygn. akt III OSK 4/23 oraz z dnia 28 czerwca 2022 r.; sygn. akt II GSK 356/19). Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w realiach rozpatrywanej sprawy. Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i poglądów wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ani prawidłowości oceny materiału dowodowego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15). Powołany przy omawianym zarzucie, jako naruszony art. 107 § 3 k.p.a. stanowi o tym, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. decyzja administracyjna winna zawierać rozstrzygniecie. Trudno nie zgodzić się z takim zapisem, ale zupełnie nieuzasadnionym jest powołanie się przez skarżącego kasacyjnie na wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uzasadnienie tego zarzutu też nie znajduje się w motywach skargi kasacyjnej.

W tym miejscu jedynie dla porządku wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji.

Przechodząc dalej do omówienia podniesionych zarzutów prawa materialnego wskazać należy, że wszystkie ogniskują się wokół storpedowania jedynej mającej być ustaloną okolicznością, a więc kto jest posiadaczem odpadów. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ustalenia poczynione przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I Instancji.

Kierując się wskazaniami zawartymi w ww. wyroku NSA prawidłowo wskazał Sad I instancji, że nie doszło do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, gdzie to władający powierzchnią ziemi, a więc strona skarżąca, składając wnioski o przeprowadzenie szeregu czynności dowodowych nie wykazała aby ktoś inny poza nią, inne osoby byłyby posiadaczami konkretnych odpadów, które znajdują się na działce nr [...]. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe z osobowych źródeł dowodowych w zakresie w jakim udało się ustalić na podstawie wskazań skarżących kasacyjnie ich adresów i ich stawiennictwa. Wszystkie osoby zeznające nie wskazały jakichkolwiek osób, które miałyby być posiadaczami odpadów, nie byli jednak w stanie określić, kto i w jakiej dokładnie dacie, miał przywozić odpady na działkę nr [...].

Również wystąpienia organu l instancji z zapytaniem do następujących firm: [...] Sp z o.o., [...], [...] Spółka Jawna, [...] Spółka z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. nie doprowadziło do wykazania aby, któryś z tych podmiotów składował czy tez zlecił składowania odpadów na terenie nieruchomości położonej w [...] o nr [...].

W tych okolicznościach zasadnie wykazane, że posiadaczami odpadów są skarżący kasacyjnie. Nadto, na co zwróciło uwagę SKO, iż instytucja dysponująca większymi uprawnieniami śledczymi niż organy administracji, tj. Prokuratura Rejonowa w [...] również nie ustaliła, jaki podmiot mógł dokonać przywiezienia odpadów.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L. z 2008 r., poz. 312, s. 3; dalej: dyrektywa 2008/98/WE).

Przepis art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach stanowi, że przez posiadacza odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Skoro skarżący kasacyjnie są władającymi nieruchomością w postaci działki nr [...], a nikt inny w toku postępowania nie został ustalony jako posiadacz odpadów, to zważywszy na zacytowane regulacje ustawy po odpadach posiadaczami odpadów są J.P. i J.P. To posiadacz odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w stanie prawnym i ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy uzasadnione było zastosowanie przepisu art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach skierowane w decyzjach do skarżących kasacyjnie.

W konsekwencji przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Skoro więc podniesione zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.