III SA/Wa 1686/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-01-23	
Data wpływu	2013-07-03	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Aneta Lemiesz
Marek Krawczak /przewodniczący/
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Skarbowej	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego w formie karty podatkowej za poszczególne miesiące 2002 r., 2003 r., 2004 r., 2005 r., 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]oraz postanowienie Prezydenta M. W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] i postanowienie Prezydenta M. W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone akty nie mogą być wykonane w całości.	
Uzasadnienie
Skarżący – M. P. wnioskiem z 6 czerwca 2012 r. zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. o umorzenie zaległości podatkowych należnych urzędowi skarbowemu w łącznej wysokości ponad 39.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę w ramach pomocy de minimis. Uzasadniając wniosek Skarżący zwrócił uwagę, na swoją trudną sytuację rodzinną. Wskazał, iż jest osobą starszą ([...] lat), w [...] r. rozwiódł się z żoną, ponieważ nie był w stanie utrzymać rodziny (żona i [...] synów).

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. , po przeprowadzeniu postępowania podatkowego oraz ustaleniu, iż Skarżącego obciąża zaległość w kwocie 7.477,32 zł zgodnie z art. 209 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), przekazał ww. wniosek do Prezydenta Miasta W. celem zajęcia stanowiska.

Prezydent Miasta W. postanowieniem z [...] września 2012 r. nie wyraził zgody na umorzenie zaległego podatku w kwocie 7.477,32 zł wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu karty podatkowej za okresy od I 2002 r. do XII 2006r.

W dniu [...] listopada 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu skarbowego W. wydał decyzję w której umorzył postępowanie w sprawie umorzenia zaległości za IX, X/2002 oraz Xl, XII/2003r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w decyzji z [...] listopada 2012 r. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie pozostałych zobowiązań podatkowych, w kwocie łącznej 6.707.40 zł.

Skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie w którym organowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 67b § 1 pkt 2 O.p.

Zdaniem Skarżącego organ podatkowy w zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę faktycznych jego dochodów. Wskazał, iż uwagi na niskie dochody (ok. 600 zł po potrąceniu alimentów) nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowych. Splata zaległości spowoduje, że będzie musiał korzystać z pomocy społecznej by zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] maja 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji podał, że podstawą do udzielenia wnioskowanej ulgi jest ustalenie istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art.67a § 1 pkt 3 O.p. Rozpatrując znaczenie przesłanki ważnego interesu podatnika należy mieć na uwadze, iż o jej istnieniu decydują zobiektywizowane kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, dlatego też badanie istnienia przesłanek, przemawiających za zastosowaniem ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, sprowadza się do ustalenia czy w sprawie wystąpiły nagłe zdarzenia losowe, sytuacje spowodowane działaniem czynników zewnętrznych, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, a które doprowadziły do braku możliwości wywiązania się ze zobowiązań podatkowych, jak również rzetelna analiza sytuacji finansowej i majątkowej podatnika. Na podstawie analizy powyższych przesłanek organ podatkowy rozstrzyga o udzieleniu lub nie wnioskowanej ulgi. Podobnie mając na względzie interes publiczny, który jest pojęciem nieostrym, zawierającym szeroki zakres pojęciowy i należy go rozumieć jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.

Organ podatkowy zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie również art. 18 ust. 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r. Nr 80 poz. 526, dalej: "u.d.j.s.t.), z którego wynika, iż w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Ze sformułowania "wyłącznie za zgodą" zawartego w powyższym przepisie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jak i organ odwoławczy może realizować przyznaną mu kompetencję odnośnie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") za zgodą tego organu.

Następnie wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ pierwszej instancji wystąpił do przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego o zajęcie stanowiska w sprawie. Postanowieniem z [...] września 2012 r., Prezydent m. W. nie wyraził zgody na umorzenie zaległego podatku dochodowego wraz z odsetkami opłacanego w formie karty podatkowej za okres: od stycznia do kwietnia, wrzesień i październik 2002r., od sierpnia do grudnia 2003r,. od lipca do grudnia 2004r.. styczeń, luty. grudzień 2005r., oraz cały rok 2006. Mając zatem na uwadze powyższe zarówno Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. jak i Dyrektor Izby Skarbowej nie mógł skorzystać wobec Skarżącego z uprawnień wynikających z art. 67a §1 pkt 3 O.p.

Z zebranego w sprawie materiału wynika, iż Skarżący ma [...] lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka z byłą żoną, uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 595,26 zł miesięcznie pomniejszony o kwotę 698,56zł tj. z tytułu potrącenia alimentów o 500 zł oraz z powodu egzekucji administracyjnej o 198,56 zł. Dorywczo uzyskuje również dochody z działalności gospodarczej, z której w 2009 r. uzyskał przychód 18.460 zł, w 2010 r. dochód: 2.264,59zł, a w 2011 r. dochód 156,66zł. Jest osobą schorowaną ,choruje na [...] , [...] , [...] i ponosi koszty związane z zakupem leków. W 2012 r. zaciągnął kredyt w wysokości 1.200 zł.

Powołując się na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w W. , stwierdził, że obecna sytuacja zarówno finansowa jak i zdrowotna Skarżącego nie jest łatwa i jednorazowa zapłata zaległości podatkowych powstałych na przestrzeni kilku lat może stanowić problem, co może świadczyć o występowaniu w sprawie ważnego interesu podatnika. Jednakże wydana na podstawie art. 67a § 1 O.p. decyzja w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie oznacza powstania obowiązku udzielenia ulgi, ale jedynie stwarza możliwość jej udzielenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie neguje, iż sytuacja finansowa, rodzinna oraz zdrowotna Skarżącego jest trudna, jednak należy mieć na uwadze fakt, że przedmiotowy wniosek dotyczy zaległości powstałych w ciągu 10 lat prowadzenia działalności gospodarczej poprzedzających złożenie podania. Skoro Skarżący nie uiszczał należnego podatku z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej przez okres 10 lat oznacza to, iż bezprawnie kredytował swoją działalność gospodarczą środkami należnymi z mocy prawa budżetowi Państwa. W takiej sytuacji przyznanie bezzwrotnego kredytu kosztem środków publicznych, bo do tego sprowadza się udzielenie ulgi w formie umorzenia, nie znajduje uzasadnienia, tak z punktu widzenia interesu publicznego, jak i innych podatników. W przypadku podatnika pozytywne rozstrzygnięcie oznaczałoby aprobowanie niewłaściwego, niezgodnego z przepisami prawa postępowania w zakresie wywiązywania się z podstawowych obowiązków podatkowych. Jednocześnie równoznaczne byłoby z przejęciem przez budżet państwa funkcji podmiotu finansującego działalność gospodarczą, podczas gdy podejmowanie działań rozwiązywania problemów związanych z prowadzoną działalnością, leży przede wszystkim po stronie podatnika.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącego, iż w decyzji organu pierwszej instancji nie uwidoczniono jego faktycznych miesięcznych zasobów finansowych. Podał, iż w decyzji pierwszej instancji wskazano, iż do chwili obecnej Skarżący stara się utrzymać siebie i współuczestniczy w utrzymaniu najmłodszego uczącego się syna z pozostałej części emerytury, która wynosi obecnie 595,26 zł oraz dochodu z działalności gospodarczej, które według zeznań podatkowych kształtowały się następująco: w 2009 r. uzyskał przychód 18.460 zł, w 2010 dochód w wysokości 2.264,59 zł, a w 2011 r. dochód w kwocie 156,66 zł.

Końcowo wskazał, że postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z stycznia 2013r., wydanym w trybie art. 200 O.p. Skarżący został powiadomiony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w zakresie zebranego materiału dowodowego. W dniu 17 stycznia 2013 r. zapoznał się z materiałem dowodowym w sprawie zobowiązując się do dostarczenia dokumentów o aktualnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. W dniu 17 stycznia 2013 r. wpłynęło pismo wraz z załącznikami. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy pismem z 29 stycznia 2013 r. przesłał pismo Skarżącego wraz z załącznikami do Prezydenta. W. celem zajęcia stanowiska w sprawie z powodu nowych okoliczności w sprawie. Prezydent W. postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. odmówił zgody na przyznanie wnioskowanej ulgi.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. będąc związany odmownym stanowiskiem Prezydenta m. st. Warszawy nie mógł skorzystać z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. pomimo trudnej sytuacji zarówno zdrowotnej jak i finansowej Skarżącego.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o zmianę powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2013 wraz z poprzedzającym go postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] listopada 2012 r. oraz postanowienia Prezydenta W. z [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż odmowa umorzenia zaległości przez organy podatkowe jest sprzeczna z art. 67 § 1 pkt 2 O.p. z uwagi na fakt, iż Skarżący jest osobą starszą , schorowaną, nadto ze względu na niskie dochody i brak zasobów finansowych nie jest w stanie spłacić przedmiotowej zaległości ani teraz ani też w przyszłości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Podkreślenia wymaga, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którymi organ podatkowy, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67a O.p., tj. m.in. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Wskazać w tym miejscu należy, iż organy podatkowe nie kwestionowały w niniejszej sprawie samej dopuszczalności uzyskania przez Skarżącego pomocy de minimis. Odnotować również należy w tym miejscu, iż zawarty w powołanym przepisie zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Charakter decyzji w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie budzi wątpliwości – ani w orzecznictwie, ani w literaturze przedmiotu – co do tego, iż decyzje tego rodzaju oparte są na uznaniu administracyjnym.

Uznanie administracyjne oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie nie jest ściśle zdeterminowane obowiązującą normą prawną i do organu administracyjnego (podatkowego) należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie upoważnia jednak organu do całkowicie swobodnego potraktowania zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ani też poczynionych na jego podstawie ustaleń. Uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Należy także zauważyć, że powyższy przepis zawiera dwa pojęcia niedookreślone, jakimi są "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Pojęcia te wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowej. Zatem pojęcie ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego stanowią warunki skorzystania przez organ podatkowy z uznania.

Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia ma niewątpliwie istotny wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania administracyjnego. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy przy ocenie zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Należy przy tym podkreślić, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana dopiero po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.). Oznacza to konieczność poczynienia przez organ podatkowy ustaleń pod kątem wskazanych w omawianym przepisie przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Przedmiotem uznania jest określenie skutku prawnego w postaci umorzenia bądź też odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Takie rozumienie pojęcia uznania administracyjnego jest akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 29 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1017/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne poglądy wyrażane są w literaturze (Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., komentarz do art. 48 Ordynacji podatkowej, LEX/el 2011).

W przypadku ulg przyznawanych w zakresie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu zryczaltowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej, a więc takich, których udzielenie uzależnione jest od stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego, oceny wystąpienia przesłanek przyznania ulgi w pierwszej kolejności dokonuje ten organ. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat, stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem wprost, że przyznanie ulgi podatkowej w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego uzależnione jest od wyrażenia zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Postanowienie w przedmiocie zgody na udzielenie pomocy wskazanej w art. 18 ust. 1 u.d.j.s.t. jest typowym przykładem postanowienia wydawanego w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 209 § 1 O.p. Przepis art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. nakazuje bowiem naczelnikom urzędów skarbowych przy wydawaniu decyzji we wskazanym w tym przepisie przedmiocie współdziałanie z organami samorządu terytorialnego. Organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie zebranego przez naczelnika urzędu skarbowego materiału dowodowego, może jedynie przeprowadzić w razie potrzeby postępowanie wyjaśniające (art. 209 § 4 O.p.). Bierze on pod uwagę m.in. przesłanki umorzenia płatności. Jego zgoda jest tylko jedną z przesłanek materialnoprawnych, bez spełnienia której rozstrzygnięcie wydane następnie przez organ, któremu powierzono ostateczne załatwienie sprawy będzie niezgodne z prawem. Niewyrażenie zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego skutkuje niemożnością wydania przez organ podatkowy decyzji pozytywnej dla podatnika (płatnika) z uwagi na brak jednej z przesłanek udzielenia ulgi (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co jednak istotne, Sąd, mimo że postanowienie wyrażające powyższe stanowisko organu samorządowego jest niezaskarżalne, zawsze dokonuje kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, stosownie do treści art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wprawdzie stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego ma znaczenie przesądzające o przyznaniu ulgi lub odmowie jej przyznania, to szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie tego stanowiska. Powinno ono bowiem zawierać rozważania co do wystąpienia przesłanek określonych w art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., analizę sytuacji podatnika oraz wskazanie przyczyn podjętego w tej kwestii stanowiska. Innymi słowy, przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, w tej sprawie Prezydent W. , obowiązany jest rozważyć, czy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia udzielenie ulgi na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Następnie obowiązkiem tego organu jest zajęcie stanowiska w kwestii wyrażenia bądź też niewyrażenia zgody na udzielenie przedmiotowej ulgi. Nie może budzić zatem żadnej wątpliwości, że z uzasadnienia postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego powinno wynikać, że dokonał on oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odpowiadający regule wynikającej z art. 191 O.p., a uzasadnienie tego aktu winno odpowiadać art. 210 O.p. Orzeczenie wydane w ramach uznania administracyjnego powinno być uzasadnione w taki sposób, aby możliwa była kontrola przesłanek stanowiących podstawę jego wydania oraz realizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 124 O.p.

Zdaniem Sądu, wymogów powyższych z całą pewnością nie spełniają postanowienia Prezydenta. W. z [...] września 2012 r. oraz z [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie udzielenia zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości. Z uzasadnienia stanowiska Prezydenta W. nie wynika by zostało ono wydane po wcześniejszym ustaleniu i wszechstronnym rozważeniu wszystkich tych okoliczności i kryteriów, które ustawodawca wskazał w przepisie stanowiącym podstawę dla rozpatrzenia wniosku. W tym miejscu podkreślić należy, że ocena ważnego interesu podatnika wiąże się z koniecznością pełnego ustalenia jego sytuacji finansowej w stopniu nie budzącym wątpliwości. Jednakże analiza przedłożonych Sądowi akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie zebrano w tym zakresie wystarczającego materiału dowodowego. Prezydent W. w swoim postanowieniu w ogóle nie odniósł się do faktycznej sytuacji Skarżącego, a tymczasem z punktu widzenia zastosowania ulgi podatkowej decydujące znaczenie ma sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna wnioskodawcy istniejąca w dacie orzekania o uldze. Stwierdzić zatem należy, że przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego nie poddał należytym rozważaniom przesłanek zawartym w art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Prezydent m. W. oceniając sytuację finansową Skarżącego wskazał jedynie, iż Skarżący uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 595,26 zł miesięcznie, które zmniejszone są łącznie o kwotę 698,56 zł potrącaną z tytułu alimentów (500 zł) oraz z powodu egzekucji administracyjnej (198,56 zł). Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz mieszka w mieszkaniu byłej żony. W ocenie Sądu organ powinien ocenić czy zapłata zaległości podatkowych ciążących na Skarżącym stanowi zagrożenie dla zapewnienia Stronie inimum egzystencji, poprzez zbadanie rzeczywistej wysokości comiesięcznych wydatków ciążących na Skarżącym, w tym również tych które są związane z leczeniem jego dolegliwości zdrowotnych. Kwestia ta pozostała całkowicie poza zakresem ustaleń oraz analizy (w kontekście dochodu, jakim dysponuje Skarżący) orzekających w sprawie organów. Dopiero ocena oparta na rzeczywistych wielkościach wydatków w porównaniu z dochodami Skarżącego pozwalałaby na miarodajne rozstrzygniecie omawianej kwestii.

W rozpoznawanej sprawie organy powołały się na wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wystąpi wówczas, gdy podatnik z powodu szczególnych, losowych, dramatycznych, przypadków, nie jest w stanie uregulować okresowo należnych podatków lub gdy zaległości powstały wskutek zdarzeń niezależnych od podatnika. Ten utrwalony pogląd, jakkolwiek stanowi ważną wskazówkę interpretacyjną, nie może być jednak, w przekonaniu Sądu orzekającego, traktowany jako sztywna zasada, prowadząc de facto do zawężenia ustawowych przesłanek rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Ustawodawca bowiem nie zawęził przypadków stosowania omawianej ulgi wyłącznie do sytuacji zdarzeń losowych, dramatycznych czy nieprzyczynienia się podatnika do powstania zaległości, ale celowo posłużył się pojęciami nieostrymi, stwarzając tym samym możliwość bardzo zindywidualizowanej oceny każdego konkretnego stanu faktycznego pod kątem spełnienia przesłanek zastosowania ulgi. W orzecznictwie niejednokrotnie wskazywano więc również, że "ważny interes podatnika" należy postrzegać szerzej, biorąc pod uwagę nie tyko sytuacje nadzwyczajne, ale także sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym także związanych z kosztami koniecznego leczenia (por. wyroki WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 595, LEX nr 365225, WSA w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 909/07, LEX nr 352069, WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 282/08 niepubl, WSA w Gliwicach z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 654/08 niepubl.).

Zdaniem Sądu wysnuta z ww. ustaleń faktycznych ocena nie uwzględniająca tego, że odmowa przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowej powodująca konieczność uregulowania zobowiązania podatkowego w znacznej kwocie podważyć może podstawy egzystencji zobowiązanego, narusza prawo materialne, poprzez niewłaściwe korzystanie z uznania administracyjnego przewidzianego w art. 67b § 1 pkt 2 O.p. Narusza również prawo procesowe, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., jak i art. 121 O.p.

Wadliwość postanowień Prezydenta Miasta W. z [...] września 2012 r. oraz z [...] kwietnia 2013 r. miała niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie przez organy podatkowe, gdyż oparły się one na stanowisku wyrażonym w ww. postanowieniach. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tych postanowień skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Dodatkowo zauważyć należy, że w przypadku podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego naczelnik urzędu skarbowego związany jest brakiem zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego na zastosowanie określonej ulgi, to jednak nie może w bezkrytyczny sposób powielać stanowiska wyrażonego w postanowieniu "uzgodnieniowym". Tak postąpiły w tej sprawie organy podatkowe nazbyt ogólnie oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Poprzestały jedynie na przytoczeniu ustaleń odnoszących się do sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej Skarżącego bez odniesienia się do ponoszonych przez niego wydatków. Organy podatkowe nie ustaliły, czy spłata przedmiotowych zaległości będzie stanowiła dla Skarżącego zagrożeniem zapewnienia mu minimum egzystencji. Podkreślenia wymaga, że stanowisko wyrażone przez Prezydenta m. W. nie zwalnia organu podatkowego od rozważenia, czy w sprawie występują przesłanki ustanowione w art. art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z 67a § 1 pkt 2 O.p. i wyczerpującego uzasadnienia decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe oraz Prezydent W. uwzględnią ocenę prawną oraz uwagi zawarte w wyroku.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje organów podatkowych oraz postanowienia Prezydenta m. W. Zakres, w jakim uchylone akty nie podlegają wykonaniu określony został na podstawie art. 152 P.p.s.a.