Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Wielickiego z dnia 4 kwietnia 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Wielickim a Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w przedmiocie uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 4 kwietnia 2022 r. Starosta Wielicki (dalej: Starosta albo wnioskodawca) zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy wnioskodawcą a Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie (dalej: Naczelnik Urzędu) w przedmiocie uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi.

W uzasadnieniu wniosku podano, że zgodnie z dyspozycją nr 11/2021, na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2021 r. poz. 450, dalej: p.r.d.) w dniu 24 marca 2021 r. został usunięty z drogi pojazd marki GAZ model 21 nr rej.(...), nr ramy (...), zarejestrowany w Ukrainie i przekazany na parking strzeżony w B., na zlecenie wnioskodawcy. Pojazd ten został wydany 28 marca 2021 r. P. R., bez uiszczenia należnych kosztów z tytułu usunięcia pojazdu i jego przechowywania na parkingu. Ustalono także, że ww. pojazd w momencie wydania dyspozycji nie był zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich UE, gdyż krajem jego rejestracji była Ukraina. W związku z tym wnioskodawca, zgodnie z art. 130a ust. 10b p.r.d. przekazał komplet dokumentów dotyczących ww. pojazdu do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie, celem podjęcia stosownych działań.

Zdaniem wnioskodawcy, Naczelnik Urzędu w piśmie z dnia 17 marca 2022 r. nie uznaje swojej właściwości w tej sprawie, a Starosta nie posiada właściwości do zakończenia sprawy ww. pojazdu, dlatego wnosi o wskazanie organu właściwego do uregulowania sytuacji prawnej pojazdu.

W odpowiedzi na pismo wnioskodawcy Naczelnik Urzędu Celno Skarbowego w Krakowie wyjaśnił, że Starostwo Powiatowe w Wieliczce pismem z 7 marca 2022r., przekazało komplet dokumentów, dotyczących ww. pojazdu "właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego". Naczelnik Urzędu w odpowiedzi na wskazane pismo wyjaśnił, że choć na Staroście Wielickim ciążą obowiązki wynikające z art. 130a ust. 1, 2, 5f, 6 oraz ust.10 p.r.d. w zakresie realizacji zadań w dotyczących usuwania pozostawionych pojazdów w miejscu gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, jednak Starostwo Powiatowe w Wieliczce nie jest stroną postępowania w sprawie uregulowania sytuacji prawnej towaru.

Naczelnik Urzędu wyjaśnił, że prowadzi w tej sprawie postępowanie (bez zbędnej zwłoki), a w jego ocenie spór o właściwość pomiędzy organami nie istnieje, gdyż każdy z organów prowadzi czynności w zakresie swoich kompetencji, zatem wystąpienie z powyższym wnioskiem jest bezzasadne. Starosta Wielicki winien oczekiwać na zakończenie postępowania przez organ celny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 329 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Nie ulega wątpliwości, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył organ jednostki samorządu terytorialnego, zaś jego uczestnikiem ma być organ administracji rządowej. Zdaniem wnioskodawcy pomiędzy tymi organami istnieje spór o kompetencję na tle wykładni przepisów p.r.d. Wydanie postanowienia merytorycznie rozstrzygającego spór kompetencyjny musi być poprzedzone jednak oceną jego dopuszczalności, tj. ustalenia, czy istotnie występuje spór kompetencyjny. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego modyfikowanie wniosku o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego, czy też domyślanie się intencji wnioskodawcy co do jego treści. Spór taki musi dotyczyć konkretnej sprawy administracyjnej, w której istnieje materialnoprawna podstawa do podjęcia oznaczonego aktu administracyjnego przez jeden z pozostających w sporze organów.

Wnioskujący o rozpatrzenie sporu Starosta Wielicki wnosi o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi. Jak wynika z lektury przekazanych Sądowi akt sprawy samochód ten został usunięty z drogi publicznej i zabezpieczony przez policję na parkingu strzeżonym. Potwierdza to też uzasadnienie samego wniosku Starosty.

Usuwanie pojazdów z drogi publicznej, gdy zachodzą do tego przesłanki określone dyspozycją art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. należy do zadań własnych starosty (art. 130a ust. 5f p.r.d.). Z art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowiącego, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel nie odbierze pojazdu w razie jego usunięcia, wynika generalna kompetencja tego organu do załatwienia sprawy związanej z uregulowaniem następstw usunięcia pojazdu z drogi publicznej. Jednak ust. 10b cyt. przepisu stanowi wyjątek od tej zasady, bowiem stosownie do niego, jeżeli usunięty pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego (postanowienie NSA z 13 marca 2013 r. I OW 221/12, LEX nr 1321309).

W okolicznościach tej sprawy, Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego odpowiadając na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wskazał, że prowadzi "postępowanie w tej sprawie wymagające wyjaśnienia szeregu istotnych kwestii dla jego ostatecznego rozstrzygnięcia, w tym ustalenia statusu celnego pojazdu, jego wartości na dzień 24 marca 2021 r., ustalenia co stało się z pojazdem: czy został on wywieziony z terenu Wspólnoty (Unii Europejskiej) czy też pozostaje dalej na jej terenie, jakie osoby były zaangażowane w ten proceder?". Dopiero ustalenie tych faktów pozwoli Naczelnikowi Urzędu na wydanie decyzji administracyjnej w celu uregulowania sytuacji pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, a następnie powiadomi on odpowiednią jednostkę samorządową, by mogła podjąć dalsze czynności przewidziane przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego podkreślił, że fakt, iż jest on organem właściwym do uregulowania sytuacji prawnej pojazdu, nigdy nie był przez niego kwestionowany, a zatem wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest bezzasadny, gdyż taki spór w rzeczywistości nie istnieje.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że - wbrew twierdzeniu wnioskodawcy - w rozpoznawanej sprawie nie doszło do powstania sporu kompetencyjnego, który wymagałby rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez wskazanie organu właściwego do uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 10b p.r.d.

Niezależnie od powyższych uwag wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż wykładnia językowa przepisu art. 130a ust. 10b p.r.d., jak i wykładnia celowościowa, prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2013 r., I OW 227/12, LEX nr 1320454).

Z powyższych powodów, działając na podstawie art. 15 § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia, oddalając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.