Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.

Burmistrz B. S. decyzją z dnia [...] r., na podstawie

art.62, art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), art. 1a ust. 1 i 2, art. 2, art. 9 ust.1-12, art.10 ust. 1, art.12 ust. 1 i 2, art.15 ust. 1 i 2, art.18 ust. 1 i 2, 4 i 4a, art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018r. poz. 554 t.j.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2018.08.21 o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2018/2019 złożonego przez przedstawiciela osoby uprawnionej B. M. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej:

- J. M. na okres od 2018-10-01 do 2019-09-30 w kwocie [...]zł miesięcznie

- M. M. na okres od 2018-10-01 do 2019-09-30 w kwocie [...]zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę jest niższy niż kryterium dochodowe określone w art.9 ust.2 ustawy uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (tj. 725 zł na osobę) oraz że postępowanie egzekucyjne w sprawie alimentów prowadzone przez komornika sądowego wobec zobowiązanego do alimentacji P. M. w okresie ostatnich 2 miesięcy okazało się bezskuteczne. Na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji ustalił, że spełnione zostały wymagane kryteria, określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwotach i na okres jak w rozstrzygnięciu.

Kolejną decyzją Burmistrz B. S. z dnia [...] r. na podstawie art. 163 kpa, art. 1a, art. 9 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 2, art. 15 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uchylił swoją decyzję z dnia [...] r. przyznającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. na rzecz J. M. i M. M. w związku z uzyskaniem przez B. M. dochodu z tytułu zatrudnienia, a w konsekwencji przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń funduszu alimentacyjnego.

Po dokonaniu stosownych obliczeń organ ustalił, że łączny dochód w rodzinie skarżącej w 2017 r. wyniósł [...] zł, po uwzględnieniu dochodu utraconego, a na osobę [...] zł. Skoro stwierdzono, że spełnione zostało kryterium dochodowe przyznano wnioskowane świadczenia.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w dniu 22.10.2018r. (co miało miejsce po wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego za miesiąc październik 2018r.) skarżąca przedłożyła zaświadczenie o wysokości dochodu osiągniętego z tytułu zatrudnienia podjętego od 1 sierpnia 2018 r. w [...] sp. z o.o. w S..

Stosownie do art.9 ust.4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego".

Z uwagi na powyższe dokonano weryfikacji prawa do przyznanych świadczeń. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem (z dnia 15.10.2018r.) kwota osiągniętego dochodu z zatrudnienia wyniosła za wrzesień 2018 r. [...] zł. Łącznie, dochód rodziny z roku bazowego 2017 - [...] zł po powiększeniu o wskazany wyżej osiągnięty dochód, wyniósł [...] zł, co na osobę w trzyosobowej rodzinie dało kwotę [...]zł, znacznie przekraczającą kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W dniu 30.10.2018 r. wpłynęło zaświadczenie wystawione przez pracodawcę [...], w którym szczegółowo rozpisano składniki, jakie złożyły się na otrzymane przez stronę wynagrodzenie za wrzesień 2018 r. Podano w nim, że (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek) płaca zasadnicza wyniosła [...] zł, płaca za nadgodziny [...] zł oraz płaca za dodatki nocne i świąteczne [...] zł. Łącznie (suma wskazanych składników) osiągnięty dochód wyniósł [...] zł. Organ wskazał, że ustawodawca w art.9 ust.4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów posługuje się sformułowaniem "kwota osiągniętego dochodu", "dochód" zaś w art.2 pkt 1 definiuje jako dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ten zaś zgodnie z art.3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1952 t.j. ze zm.), oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.2)), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podobnie jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie dają podstawy do dokonywania przez organ ustalający uprawnienia do świadczeń, ustaleń w zakresie jakie składniki składają się na osiągnięty przez osobę dochodu, tzn. czy w kwocie osiągniętego dochodu znajdują się zmienne składniki wynagrodzenia jak wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach i nie dają też możliwości pominięcia tych składników w ustaleniach. Organ ma obowiązek doliczyć do dochodów rodziny dochód w takiej wysokości, w jakiej został on osiągnięty ("kwota osiągniętego dochodu") na miesiąc następujący po miesiącu jego uzyskania.

Z tych względów, organ nie widzi podstaw do uznania, że "kwotę osiągniętego dochodu", o którym mowa w przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art.9 ust.4a) stanowi jedynie wynagrodzenie zasadnicze, a bez znaczenia dla ustaleń pozostają inne - zmienne składniki tego wynagrodzenia, które osoba otrzymała za miesiąc, za który dochody są uwzględniane.

W analizowanej sprawie jako kwotę osiągniętego dochodu uwzględnić należało całość dochodu osiągniętego przez stronę za wrzesień 2018 r., który wyniósł [...] zł.

Stosownie do art. 18 ust.5 ustawy w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W związku z faktem, że w analizowanym przypadku pierwszym miesiącem od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty jest wrzesień 2018r., to prawo do świadczeń uchylono od października 2018r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. M.. Odwołująca nie zgadza się z ustaleniami organu dotyczącymi wysokości uzyskanego dochodu w związku z zatrudnieniem w [...] Sp. z o.o. w S.. Podnosi, że dochód z zatrudnienia oprócz płacy zasadniczej składa się z dodatków nocnych i świątecznych oraz wynagrodzenia za nadgodziny. Skoro nie otrzymuje stałego wynagrodzenia to za dochód powinno się przyjmować stały składnik wynagrodzenia, którym jest płaca zasadnicza.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie ustawy o pomocy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych przysługuje jeżeli dochód członka rodziny nie przekracza 725,-zł. Dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego po tym roku w razie zaistnienie przewidzianych w ustawie zdarzeń, wyczerpująco określonych w art. 2 pkt 17 i 18 przedmiotowej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie okresem świadczeniowym jest okres od 01 października 2018 r. do 30 września 2019 r. Rokiem obliczeniowym dochodu jest dochód z roku poprzedzającego okres świadczeniowy 2018/2019, tj. rok 2017, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego i utraconego w tym i po tym roku.

Z akt sprawy wynika, że takie zdarzenie miało miejsce.

Na wniosek o przyznanie świadczenia złożony 21 sierpnia 2018 r. podstawą obliczenia dochodu rodziny był dochód uzyskany w 2017 r. i w trójosobowej rodzinie wnioskodawczyni wynosił [...] zł. miesięcznie. Dochód ten stanowiło; stypendium w kwocie [...]zł., dochód z tytułu niewykorzystanej ulgi podatkowej na dzieci w kwocie [...]zł.([...] zł. : 12 miesięcy= [...] zł.).

Następnie, wnioskodawczym poinformowała organ o podjęciu od dnia 1 sierpnia 2018 r. zatrudnienia (umowa o pracę, zaświadczenie o dochodzie za miesiąc wrzesień 2018 r.). Dochód wnioskodawczym wymagał więc skorygowania w oparciu o art. 2 pkt 18 ustawy. Bowiem nastąpiło uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Przy czym, na podstawie art. 9 pkt 4a ustawy; w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

I tak, dochód uzyskany przez wnioskodawczynię w roku obliczeniowym 2017 r. w kwocie [...]zł miesięcznie powiększono o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca września 2018 r., tj. o kwotę [...]zł. netto. ([...]. + [...] zł.=[...] zł.). Według zaświadczenia pracodawcy skarżącej z dnia 7 listopada 2018 r. dochód netto za miesiąc wrzesień 2018 r. wynosił [...] zł. to wynagrodzenie zasadnicze w kwocie [...]zł.+ wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w kwocie [...]zł.+ wynagrodzenie za pracę na zmianach nocnych i w święta w kwocie [...]zł. Wobec powyższego dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni za rok 2017, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego j/w wynosił [...] zł., a w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł. Powyższa kwota dochodu członka rodziny przekracza kryterium dochodowe ustalone w cyt. powyżej art. 9 ust. 2 ustawy, od której ustawa uzależnia wypłacanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny dla potrzeb ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, prawidłowo i szczegółowo uzasadnił, dlaczego wszystkie wymienione powyżej składniki wynagrodzenia uznał za dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Spór skarżącej z organem o nie wliczanie do dochodu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, pracę w nocy i dni świąteczne rozstrzygnięto w ten sposób, że praca w godzinach nadliczbowych, czy na zmianach nocnych i w dni świąteczne nie jest ani dodatkowym zatrudnieniem ani też inną pracą zarobkową w rozumieniu art. 2 pkt. 18 lit.c ustawy.

W związku z powyższymi zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji był obligowany do wyeliminowania w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji, którą przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do art. 18 ust. 5 ustawy w przypadku gdy dochód rodziny powiększy się o uzyskany dochód powodujący utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następnego, w którym dochód został osiągnięty, W tym przypadku dochód został osiągnięty w miesiącu wrześniu 2018 r., to prawo do świadczeń uchylić należy od miesiąca października 2018 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. M., która domaga się uchylenia decyzji organu I i II instancji. Uważa "za niesprawiedliwe i krzywdzące pozbawienie jej dzieci praw do świadczeń alimentacyjnych przyznanych wcześniej z Funduszu Alimentacyjnego, co pogorszyło w znacznym stopniu zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych dzieci".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.").

Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także – z mocy art. 135 P.p.s.a. – rozstrzygnięcia Organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skarga nie jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.) - dalej ustawa. Art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zasady obliczenia dochodu określa art. 2 pkt 4 i 5 odsyłając w tym zakresie do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Mówią one w art. 3 pkt 2, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś w art. 3 pkt 2a ustawy, że dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W art. 2 pkt 5a ustawy ustalono, że dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okres świadczeniowy w myśl art. 2 pkt 8 ustawy, oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia art. 2 pkt 18 lit. c ustawy stanowiąc, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Unormowanie przewidziane w art. 9 ust. 4a dotyczy uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnych.

Zauważyć należy, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełniona w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc nie przekraczając kwoty 725 zł na osobę w rodzinie.

Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona, albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu od miesiąca w którym dochód został uzyskany.

W tym miejscu podkreślić należy, że z treści art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez 1 miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu w którym został osiągnięty i jest to dochód długotrwale uzyskiwany.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 9 ust. 4a ustawy.

I tak, dochód uzyskany przez wnioskodawczynię w roku obliczeniowy 2017 r. w kwocie [...]-zł. miesięcznie powiększono o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca września 2018 r., tj. o kwotę [...]zł. netto. ([...]. + [...] zł.=[...] zł.). Według zaświadczenia pracodawcy skarżącej z dnia 7 listopada 2018 r. dochód netto za miesiąc wrzesień 2018 r. wynosił [...] zł. to wynagrodzenie zasadnicze w kwocie [...]zł.+ wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w kwocie [...]zł.+ wynagrodzenie za pracę na zmianach nocnych i w święta w kwocie [...]zł. Wobec powyższego dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawczym za rok 2017, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego j/w wynosił [...] zł., a w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł.

Powyższa kwota dochodu członka rodziny przekracza kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Zastosowany więc przez organy obu instancji sposób liczenia dochodu musiał końcowo prowadzić do wyeliminowania w trybie art. 24 ustawy decyzji, którą przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.