Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 54/18 sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. M. na rzecz Ministra Przedsiębiorczości i technologii 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę B. M. (dalej: Skarżąca), na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: MRiF), z dnia [...] listopada 2017r., wydanego w przedmiocie sprostowania z urzędu wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG)

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. MRiF, na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalność gospodarczej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm.; dalej: u.s.d.g.),.z urzędu sprostował wpis do CEIDG, dotyczący przedsiębiorcy Z. M., zawierający niezgodność ze stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych to jest:

- w rubryce "Data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej" zostało wpisane: " 2017-11-06", a powinno być wpisane "2016-04-21".

MRiF wskazał, że w dniu [...] listopada 2017 r. Urząd Miasta w R. złożył wniosek o sprostowanie wpisu małoletniej Z. M. w CEIDG, w zakresie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. Wskazał, że małoletnia Z. M. odziedziczyła po zmarłym ojcu, M. M. udziały w spółce cywilnej L. – N. s.c. Na podstawie danych z rejestru CEIDG ustalono, że w dniu [...] listopada 2017 r. dokonano wpisu do CEIDG małoletniej Z. M., z datą rozpoczęcia prowadzenia działalności: 06 listopada2017 r.

Powyższy wniosek został poprzedzony pismem K. M. z dnia 16 października 2017 r., zarządcy majątkiem odziedziczonym przez Z. M. po zmarłym ojcu, który do pisma dołączył zgłoszenie aktualizacyjne na formularzu NIP-2, złożone w Urzędzie Skarbowym w R. w dniu [...] listopada 2017 r. Zgłoszeniem tym wykreślono ze spółki cywilnej zmarłego wspólnika M. M., z dniem [...] kwietnia 2016 r.(data zgonu), a w miejsce zmarłego z dniem 21 kwietnia 2016 r. wstąpiły małoletnie dzieci zmarłego: Z. M. i M. M., które odziedziczyły po połowie majątek spadkowy, w tym udziały w spółce. Wobec powyższego.

Odwołując się do treści art. 35 ust. 3 u.s.d.g. organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, że wspólnik spółki cywilnej M. M. zmarł w dniu 20 kwietnia 2016 r. i z tym dniem wystąpił ze spółki cywilnej, co zostało zgłoszone do urzędu skarbowego. Ponadto małoletnie dzieci zmarłego: Z. M. i M. M. odziedziczyły udziały w spółce po zmarłym ojcu i wstąpiły do spółki jako wspólnicy, z dniem 21 kwietnia 2016 r. Zatem w ocenie organu, zgodnie z rejestrem prowadzonym przez Urząd Skarbowy w R., data 21 kwietnia 2016 r., jest datą rozpoczęcia działalności gospodarczej, a nie data 6 listopada.2017 r. jak wynika to z rejestru CEIDG.

Sąd I instancji wyrokiem z dnia 9 maja 2018r. oddalił skargę złożona przez B. M.

Uznał za bezsporne, że w dniu 6 listopada 2017 r., K. M., zarządca majątku małoletniej Z. M., dokonał wpisu do rejestru przedsiębiorców osób fizycznych CEIDG, małoletniej Z. M.

Z. M. jest córką Skarżącej oraz zmarłego w dniu 20 kwietnia 2016 r. M. M. Małżeństwo M. M. z B. M. z dniem 10 grudnia 2014 r. zostało rozwiązane przez rozwód.

M. M. był przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG, wykonującym działalność gospodarczą, m.in. jako wspólnik spółek cywilnych. Jak wynikało z przekazanych przez B. M. oraz K. M. informacji, postanowienia umów spółek cywilnych przewidywały, że w przypadku śmierci wspólnika w myśl art, 872 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U z 2017 r., poz. 459 ze zm.) w jego miejsce wchodzą spadkobiercy. Spadkodawca, M. M. pozostawił sporządzony w dniu 10 lipca 2014 r. testament, w którym cały swój majątek zapisał dwojgu małoletnim dzieciom: M. M. oraz Z.M. Jednocześnie na mocy testamentu zarząd majątkiem małoletnich dzieci, do czasu uzyskania przez nich pełnoletności, powierzył swojemu bratu K. M.

Wpisu małoletniej Z. M. do CEIDG dokonał w dniu 6 listopada 2017 r. K. M., posiłkując się brzmieniem art. 26 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 27 ust. 8 oraz art. 27 ust. 1 pkt 7 u.s.d.g. Jako datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej wskazano na wniosku o wpis do CEIDG dzień 6 listopada 2017 r.

Z uwagi na fakt, iż określona data była niezgodna z rzeczywistym stanem rzeczy oraz stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych, wobec wstąpienia małoletniej Z. M. w miejsce zmarłego przedsiębiorcy M. M. z dniem 21 kwietnia 2016 r., K. M., w ocenie Sądu zasadnie, wystąpił do MRiF, o dokonanie sprostowanie wpisu małoletniej Z. M., daty rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej z daty "2017-11-06" na dzień "2016-04-21".

Biorąc powyższe pod uwagę, organ, w ocenie Sądu, prawidłowo, zaskarżonym postanowieniem sprostował w CEIDG datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej z daty złożenia wniosku o wpis do CEIDG, tj. dnia 6 listopada 2017 r na datę rzeczywistego rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, tj. na dzień 21 kwietnia 2016 r.

Zaznaczył, iż zgodnie z treścią art. 33 u.s.d.g. domniemywa się, że dane wpisane w CEiDG są prawdziwe, a osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek.

Natomiast stosownie do treści art. 35 ust. 3 u.s.d.g. minister właściwy do spraw gospodarki z urzędu, w formie postanowienia, sprostuje wpis zawierający oczywiste błędy, niezgodności z treścią wniosku przedsiębiorcy lub stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych.

Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy zaistniała przesłanka określona w art, 35 ust. 3 u.s.d.g., a więc niezgodność danych zamieszczonych w CEiDG z informacjami zgromadzonymi w innych rejestrach publicznych (prowadzonych np. przez Urzędy Skarbowe czy ZUS). Organ, dysponując informacją o niezgodności danych w CEIDG z danymi przekazanymi do innego rejestru publicznego, ma obowiązek, sprostować wpis przedsiębiorcy.

Podkreślił również, że wyłącznym przedmiotem postępowania było ustalenie, czy zachodzą podstawy do sprostowania wpisu Z. M. w CEIDG w zakresie daty rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej z daty "2017-11-06" na datę "2016-04-21.

W ocenie Sądu z załączonej do wniosku K. M. o sprostowanie dokumentacji można było wywieźć, że faktyczną i rzeczywistą datą rozpoczęcia aktywności gospodarczej przez Z.M. był dzień wstąpienia do spółek cywilnych, w miejsce zmarłego ojca, tj. dzień 21 kwietnia 2016 r. Tym samym, przedstawiony materiał dowodowy potwierdzał, że widniejąca w CEIDG data: 2017-11-06 jest nieprawidłowa i niezgodna ze stanem faktycznym.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Skarżąca, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Na podstawie art.174 pkt 1 ustwy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U 2017 poz. 1369 z zm., dalej: p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego poprzez:

a. błędną wykładnię art. 14 ust 1 u.s.d.g. polegającym na błędnym przyjęciu, wbrew jego literalnemu brzmieniu, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą wcześniej niż w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG oraz , że wniosek o wpis do CEDG złożony przez nieuprawnioną i osobę wywołuje skutki prawne określone w tym przepisie i w związku z tym,

b. niewłaściwe zastosowanie art.35 ust.3 u.s.d.g. poprzez jego zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. Na podstawie kasacyjnej art.174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania to jest, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym pominięciu przez WSA bezwzględnie obowiązujących przepisów art. 101 § 3 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r . poz.2082 ze zm.), który wymaga dla dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu dotyczącego majątku małoletnich, zezwolenia sądu opiekuńczego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, zarówno Minister Przedsiębiorczości i Technologii, jak i uczestnik K. M. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, wspierając to żądanie stosowną argumentacją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Podkreślić należy, że przedmiotem prowadzonego na podstawie art. 35 ust. 3 u.s.d.g. postępowania było sprostowanie z urzędu wpisu do CEIDG, natomiast nie była ocena zasadności wpisu małoletniej Z. M. do CEIDG, dokonanego przez K. M. w dniu 6 listopada 2017 r. Zauważyć również należy, że przepis art. 14 ust. 1 u.o.d.g dotyczy rejestracji w CEIDG, dokonywanej na wniosek przedsiębiorcy, natomiast przepis art. 35 ust. 3 u.o.d.g., który został zastosowany dotyczy sprostowania z urzędu wpisu przedsiębiorcy w CEIDG. Z tego też względu zarzut Skarżącej określony w punkcie Ia i II, co do posiadania przez K. M. uprawnienia do dokonania wpisu do CEIDG (rejestracji małoletniej Z. M. w CEIDG), jak też co do złożenia oświadczenia o wstąpieniu do spółki cywilnej przez małoletnią Z. M. jest bezprzedmiotowy, bowiem kwestie te nie są objęte postępowaniem w przedmiocie sprostowania wpisu do CEIGD i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie organu zapadłe na podstawie art. 35 ust. 3 u.s.d.g..

Podkreślić bowiem należy, ze MFiR nie dokonywał weryfikacji, czy rejestracja przedsiębiorcy w CEIDG, dotyka sfery praw osobistych czy majątkowych małoletniego, jak też, czy czynność dokonania wpisu do CEIDG przez K. M. była uprawniona.

Wskazać należy, że małoletnia Z. M. odziedziczyła po swoim ojcu M. M. udziały w spółce cywilnej. Członkostwo w spółce cywilnej co do zasady nie podlega dziedziczeniu, z wyjątkiem przewidzianym w art. 872 k.c. Wskazuje on na możliwość poszerzenia kręgu wspólników o spadkobierców zmarłego wspólnika, którzy mogą wstąpić do spółki na miejsce zmarłego wspólnika. Warunkiem takiego wstąpienia jest zawarcie w umowie spółki odpowiedniej klauzuli, zgodnie z którą spadkobiercy wspólnika wchodzą do spółki. Natomiast w umowie spółki znajduje się wskazane postanowienie. W takim wypadku wejście spadkobierców do spółki następuje z mocy prawa z chwilą śmierci wspólnika i nie wymaga składania przez spadkobierców żadnych oświadczeń, ani w kwestii przyjęcia spadku, ani takich, z których wynikałoby, że wstępują do spółki. Spadkobiercy nie muszą więc podejmować żadnych dodatkowych czynności, a wejście odbywa się z mocy prawa. Jeśli natomiast spadkobiercy zmarłego wspólnika, mimo istniejącej w umowie klauzuli, nie chcą uczestniczyć w spółce, mogą z niej wystąpić na zasadach ogólnych ( J. Gudowski kom. do art. 872 k.c. Lex, R. Uliasz kom do art. 872 k.c. , Lex)

Podkreślić jednocześnie należy, że w razie śmierci jednego wspólnika spółki liczącej dwie osoby, jeżeli nie zastrzeżono wejścia do spółki jego spadkobierców, spółka przestaje istnieć. Byt co najmniej dwóch wspólników jest warunkiem istnienia spółki; spółka cywilna jednoosobowa nie istnieje, a jeden wspólnik oznacza brak spółki.

Z tego też względu zarzut, iż na skutek naruszenia art. 14 ust. 1 u.s.d.g. (przedsiębiorca nie może podjąć działalności gospodarczej wcześniej niż w dniu złożenia wniosku), błędnie zastosowano art. 35 ust. 3 u.s.d.g., dokonując korekty wpisu w CEIGD, jest nie uzasadniony.

Data rozpoczęcia działalności gospodarczej wynika bowiem bezpośrednio z faktu wstąpienia małoletniej Z. M. w prawa zmarłego wspólnika M. M., co znalazło odzwierciedlenie w rejestrach publicznych, urzędu skarbowego.

Wobec więc uznania zarzutów skargi kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, zgodnie z art. 184 p.p.s.a., o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącej na rzecz Ministra Przedsiębiorczości i Technologii zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 240,0 zł. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania od Skarżącej na rzecz uczestnika K. M. nie został uwzględniony, bowiem przepisy p.p.s.a. nie przewidują zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestników postępowania.