Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1841/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedziba w W., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 14 maja 2013 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r.

Uzasadniając wyrok, WSA wskazał, iż spółka w piśmie procesowym złożonym na rozprawie 5 grudnia 2014 r. zawarła wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy.

Postanowieniem z 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższy wniosek spółki.

Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2015 r. wezwano spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł.

Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji spółka złożyła wyjaśnienia i przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego oraz deklaracje dla podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2012 r., zawiadomienia o zajęciu oraz zawiadomienia o uchyleniu zajęcia, a także pismo G. z dnia 4 marca 2015 r.

Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 i art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) podkreślił wyjątkowość instytucji prawa pomocy i to, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, uznał, że spółka nie wykazała, iż spełnia przesłanki ustawowe w tym zakresie. Sąd zwrócił uwagę, że dla rozpoznania wniosku musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. W sprawie podjęte zostały działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych spółki, tj. wezwano ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej spółki, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła:

– obrazę art. 19 p.p.s.a. w związku z art. 20 § 3 p.p.s.a. – poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bezpośrednio przez sędziego, objętego wnioskiem o wyłączenie,

– obrazę art. 113 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. – poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez w istocie rozważenia wszelkich okoliczności w sprawie, co w konsekwencji skutkuje,

– obrazą art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niezasadną odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej.

W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie spółce prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

W niniejszej sprawie na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 19 w zw. z art. 20 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Natomiast z brzmienia art. 20 § 3 p.p.s.a. wynika, że o czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Jak wynika z akt sprawy, spółka złożyła wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy. Następnie postanowieniem z 8 stycznia 2015 r., Sąd pierwszej instancji oddalił powyższy wniosek spółki, na które zażalenie wniosła spółka. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 17 kwietnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie wydał sędzia, wobec którego toczy się postanowienie o wyłączenie w sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż sprawa o wyłączenie sędziego nie jest jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, wobec czego zgodnie z przywołanym wyżej art. 20 § 3 p.p.s.a. sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie powinien wykonywać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Oznacza to, że sędzia co do którego toczy się postępowanie o jego wyłączenie, może dokonywać tylko tych czynności, których niedokonanie lub opóźnienie w dokonaniu może wpłynąć negatywnie na pozycję prawną strony w postępowaniu, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Do czynności niecierpiących zwłoki należą czynności związane z nadaniem zażaleniu dalszego biegu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do czynności niecierpiacych zwłoki nie należy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z uwagi na powyższe przedwczesne jest rozpoznawanie zarzutów dotyczących spełnienia przez spółkę przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.