Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 715/24 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu rekultywacji w kierunku rolnym postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2) zwrócić D. R. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Postanowieniem z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 715/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek D. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2025 r. została oddalona skarga skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 czerwca 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu rekultywacji w kierunku rolnym.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 czerwca 2025 r.

W piśmie z dnia 10 lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku z dnia 8 kwietnia 2025 r.

W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 11 lipca 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego "do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej" przez nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (wraz z 1 odpisem dla strony).

Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 21 lipca 2025 r.

W wyznaczonym przez Sąd terminie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 28 lipca 2025 r. oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Nie załączył jednakże odpisu pisma procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucając wniosek o przywrócenie terminu stwierdził, że w przypadku skargi kasacyjnej, skuteczne jej wniesienie możliwe jest tylko wówczas, gdy spełnia ona wymagania m.in. określone w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", a więc zawiera także wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2). Zauważono, że wstępna kontrola formalna wniesionej przez pełnomocnika skarżącego skargi kasacyjnej ujawniła, że nie zawiera ona wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Do uzupełnienia wymienionych braków formalnych skargi kasacyjne pełnomocnik skarżącego został następnie wezwany, jednakże w ustawowym terminie przedłożył jedynie jeden egzemplarz pisma procesowego z dnia 28 lipca 2025 r., w którym zawarto oświadczenie o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie. Nie załączono jednakże odpisu wskazanego pisma, stosownie do treści art. 47 § 1 P.p.s.a.

W tej sytuacji Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 4 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 88 P.p.s.a przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu z przyczyny niewskazanej w tym przepisie, podczas gdy art. 88 P.p.s.a enumeratywnie określa wyłącznie dwie podstawy odrzucenia, tj. złożenie wniosku po terminie 7 dni (art. 87 § 1 P.p.s.a.), oraz jego niedopuszczalność z mocy prawa, zaś brak odpisu pisma zawierającego wniosek o przeprowadzenie rozprawy nie jest jedną z przesłanek z art. 88 P.p.s.a.;

2) art. 87 § 4 P.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że "czynnością", którą należało wykonać wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, było nie tylko wniesienie skargi kasacyjnej (co strona skarżąca uczyniła) lecz także dołączenie odpisu pisma zawierającego wniosek (dla drugiej strony) co do trybu rozpoznania skargi na rozprawie - choć przepis tego nie wymaga, a brak odpisu nie czyni nieskutecznym dokonania czynności, gdyż nie jest to brak skutkujący niemożnością nadania skardze biegu, a ewentualne przesłanie odpisu pisma drugiej stronie ma charakter informacyjny i nie wpływa na jej prawa i obowiązki procesowe;

3) art. 182 § 1-2 P.p.s.a. w związku z art. 47 P.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że złożenie wniosku o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie w dwóch egzemplarzach celem doręczenia jego odpisu drugiej stronie - ma charakter warunku nadania skardze dalszego biegu, podczas gdy kwestia trybu rozpoznania wniosku należy do NSA, a wniosek strony skarżącej nie ingeruje w prawa procesowe strony przeciwnej, gdyż potencjalny wniosek strony przeciwnej o zrzeczeniu się rozprawy nie doprowadziłby do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I FZ 314/16 LEX nr 2167808) w związku z powyższym brak odpisu wniosku nie ma wpływu na prawa i obowiązki procesowe pozostałych uczestników postępowania;

4) art. 176 P.p.s.a poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że brak odpisu wniosku dla drugiej strony o rozpoznanie skargi na rozprawie stanowi naruszenie tego przepisu skutkujące uznaniem, iż skarga kasacyjna nie została skutecznie wniesiona, podczas gdy wniosek o przeprowadzenie rozprawy ma charakter informacyjny i jego brak nie skutkuje niemożnością nadanie skardze biegu, gdyż nie ma wpływu na uprawnienia procesowe drugiej strony;

5) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu) poprzez nadmierny formalizm zamykający stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, sprzeczny także z linią orzeczniczą ETPCz.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednakże nie wszystkie argumenty powołane w zażaleniu zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu strona wnosi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.).

Podkreślić przy tym trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym konieczność dołączenia odpisu pisma uzupełniającego skargę kasacyjną w przedmiocie stanowiska strony co do rozpoznania sprawy na rozprawie jest konsekwencją reguły zawartej w art. 47 P.p.s.a., a co za tym idzie odpowiedniego zastosowania tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, wedle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Brak jest podstaw prawnych, aby wymóg składania odpisów pism strony –

wynikający z art. 47 P.p.s.a. - nie miał zastosowania do pisma uzupełniającego skargę kasacyjną w zakresie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OZ 454/20, z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OZ 581/20, z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt II OZ 578/20 oraz II OZ 569/20, z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt II OZ 967/20, z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II OZ 1177/20, z dnia 17 września 2021 r. sygn. akt II OZ 583/21, z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt II OZ 606/21, z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 875/21 oraz z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II OZ 156/22).

W rozpoznawanej sprawie stronami postępowania oprócz skarżącego kasacyjnie i organu – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu jest również uczestnik postępowania na prawach strony, tj. B. L. Dlatego też, wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną nie zawierającą oświadczenia, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a., należało wezwać pełnomocnika do uzupełnienia ww. braku formalnego wniosku poprzez nadesłanie wskazanego oświadczenia wraz z jego dodatkowym odpisem.

Jednakże, jeżeli równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona nie dokonała czynności procesowej, w stosunku do której występuje o przywrócenie terminu, to taki wniosek dotknięty jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu, a sąd winien wezwać stronę w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt I OZ 437/05, z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 648/05, z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt I OZ 462/21, z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt II OZ 294/22 oraz z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt II OZ 844/24, a także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2023, s. 637).

W takiej sytuacji za prawidłowe działanie należałoby uznać wezwanie, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Konsekwencją nieuzupełnienia braku formalnego jest natomiast, stosownie do treści art. 49 § 2 P.p.s.a., zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 11 lipca 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu przez nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jego 1 odpisem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego rygor skutków procesowych, które określono w powołanym zarządzeniu z dnia 11 lipca 2025 r. nie odpowiada dyspozycji z art. 49 § 2 zd. 1 P.p.s.a.

Ponadto, w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował art. 88 P.p.s.a. odrzucając wniosek D. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują tylko w dwóch przypadkach możliwość odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. w sytuacji, kiedy taki wniosek jest spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny (art. 88 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zaistniała natomiast żadna z przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji uwzględni przedstawioną ocenę i rozpozna wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na to, że pełnomocnik skarżącego wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia 8 września 2025 r. przesłał dodatkowy egzemplarz wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a zatem uzupełnił wymagane braki formalne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia.

O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).