S. B. (dalej jako strona, podatnik bądź skarżący), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 25 marca 2013 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu formularza wskazał, że: - mieszka "kątem" u przyjaciółki; - zarabia ok. 800 zł/miesiąc; - nie posiada ani nieruchomości, ani wartościowych ruchomości.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 10 maja 2013 r. skarżący, w piśmie z 20 maja 2013 r., poinformował o tym, że: - nie prowadzi i nie jest uczestnikiem żadnego gospodarstwa domowego; - dochody strony za 2012 r. wyniosły 6431 zł, za 2013 r. - 2316 zł; - z tytułu umowy o pracę uzyska, w ciągu ostatnich trzech miesięcy, kwotę 1737,21 zł; - w ciągu ostatnich trzech miesięcy poniósł następujące wydatki: przejazdy (380 z), lekarstwa 130 zł, jedzenie (750 zł), środki higieny osobistej (240 zł), fryzjer (2x15 zł), opata za wystawienie dokumentów z banku (80 zł); - jedynym dochodem strony jest jej wynagrodzenie ze stosunku pracy; - telefon komórkowy opłaca stronie pracodawca; - strona ma zajęte konto bankowe na kwotę 1853996, 29 zł. Do pisma strona załączyła PIT37 za 2012 r. , ewidencje przychodów pracownika za 2013 r., wykaz operacji na rachunku, dyspozycję przygotowania dokumentu bankowego, potwierdzenie posiadania rachunku bankowego.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz 270 - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu
i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości – jak wskazał Przewodniczący Wydziału – 500,- zł. O zwolnieniu z opłat kancelaryjnych referendarz zadecydował mając na uwadze rodzaj sporu i wysokie prawdopodobieństwo konieczności ich uiszczenia przez stronę. Orzekanie o zwrocie wydatków (art. 211 P.p.s.a.) byłoby, na tym etapie postępowania, przedwczesne.
Oceniając wniosek skarżącego z punktu widzenia wzmiankowanych powyżej przesłanek z art. 246 P.p.s.a. referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych informacji wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest trudna. Skarżący utrzymuje się wyłącznie z dochodów ze stosunku pracy. Jego miesięczny dochód wynosi ok. 800 zł. Dochód ten w całości przeznaczany jest na zaspokojenie, podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Skarżący nie posiada oszczędności, ani żadnego majątku. Wysokość dochodów, którymi strona dysponuje nie umożliwia jej zgromadzenia środków na poczet zapłaty wpisu od skargi w wysokości 500,- zł (w dwóch sprawach 1000 zł), tak, by podstawy egzystencji strony nie zostały naruszone. Z zestawienia zadeklarowanych przez stronę wydatków w okresie trzech miesięcy (przedstawionych w części historycznej), w których referendarz sądowy nie doszukał się znamion "rozrzutności", uzyskiwanych przez stronę miesięcznych dochodów (ok. 800 zł) i wysokości minimum socjalnego w gospodarstwie jednoosobowym (1032 zł miesięcznie – dane dostępne na stronie https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne) wynika, zdaniem referendarza sądowego, że uiszczenie wymaganych kosztów sądowych mogłoby spowodować naruszenie podstaw bytowych strony. Referendarz sądowy uznał zarazem, że brak jest podstaw przyjmowania za kryterium zdolności płatniczych strony innej wartości niż minimum socjalne. Minimum socjalne z uwagi na zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, zapewnia takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Zdaniem referendarza sądowego obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w sprawie nie powinien naruszać wskazanego powyżej poziomu warunków życiowych, zwłaszcza, że skarżący uzyskuje co miesiąc kwotę niższą od tego wskaźnika i korzysta, w zaspokajaniu codziennych potrzeb, z pomocy znajomych.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1, u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
