Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Go 29/15 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku akcyzowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 14 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Go 29/15, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W wyniku podjętych czynności kontrolnych, Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec skarżącemu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z dokonanym w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 10 września 2013 r. obrotem suszem tytoniowym. Następnie decyzją z [...] lipca 2014 r. organ określił stronie zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r. Decyzję doręczono skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) dnia 22 lipca 2014 r. Pismami z 13 października 2014 r. strona złożył odwołanie od ww. decyzji do Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została nadana 7 lipca 2014 r., a 8 lipca 2014 r. pozostawiono w skrzynce adresata zawiadomienie o pozostawieniu ww. decyzji na okres 14 dni. Ponieważ strona nie podjęła przesyłki w oznaczonym terminie, stwierdzono doręczenie decyzji w trybie zastępczym z dniem 22 lipca 2014 r. Organ wskazał zarazem, że strona miała prawo wnieść odwołanie do 5 sierpnia 2014 r. Składając je 5 listopada 2014 r. uchybiła terminowi. Organ wskazał również, że postanowieniem z 28 listopada 2014 r., Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę strony wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie – wydane na podstawie art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej - stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wydanej w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r. W myśl art. 223 § 1 i 2 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni, od dnia jej doręczenia. Z art. 150 § 1 O.p. wynika natomiast, że w razie niemożności doręczenia pisma stronie w trybie doręczenie właściwego wynikającego z art. 148 § 1 lub art. 149 tej ustawy, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (pkt 1); pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (pkt 2). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a ww. ustawy). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.).

Zdaniem Sądu nie ulegało wątpliwości, że w sprawie decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 O.p. w dniu 22 lipca 2014 r. Dwukrotnie zawiadomiono bowiem podatnika o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki w trybie zwykłym w dniach 8 i 16 lipca 2014 r. oraz o miejscu gdzie może ją odebrać. Tym samym spełnione zostały warunki jakie są wymagane do stwierdzenia skutecznego doręczenia w trybie art. 150 O.p. W związku z powyższym, skarżącemu od 23 lipca 2014 r. rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania od decyzji i upłynął bezskutecznie 5 sierpnia 2014 r. Skarżący nie złożył bowiem w terminie ustawowym środka odwoławczego. Taki środek został wniesiony dopiero 5 listopada 2014 r. Ponieważ zaś termin do wniesienie odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organ przedłużany, czy też skracany, organ zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Co istotne, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu podatkowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Poddając kontroli zaskarżone postanowienie, należy stwierdzić, że jego wydanie było celowe i zasadne. Rozumieć się zdaje również to strona skarżąca, skoro zawarła w piśmie z 13 października 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dopuszczalny jest jedynie wniosek o przywrócenie terminu, który został uchybiony. Poddając z kolei analizie wniesioną skargę nie sposób nie zauważyć, że zawarte w niej zarzuty dotyczącą postępowania organu zainicjowanego ww. wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu i nie dotyczą niniejszej sprawy. Przedmiotem badania w niniejszej sprawie nie jest bowiem kwestia dotycząca terminowości złożonego wniosku o przywrócenie terminu. Także kwestia braku winy skarżącego, na co się powołuje, wynikająca, co zdaje się sugerować z zaniedbań pracowników poczty, nie może być rozstrzygana w niniejszej sprawie.

Skarżący złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj:

1. art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu winna być wyłącznie kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia zastępczego decyzji w oparciu o przepis art. 150 O.p. w sytuacji, gdy postępowanie zostało wywołane wnioskiem strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, powyższej kwestii dotyczyła również skarga z dnia 30 grudnia 2014 r., a z samej istoty wniosku o przywrócenie terminu opartego na przepisie art. 162 § 1 O.p. wynika, że jego dyspozycja odnosi się do wypadków, w których strona dokonuje czynności po terminie, który ubiegł w wyniku dokonanego doręczenia, a w takim wypadku przedmiotem rozpoznania Sądu winna być przede wszystkim wina strony (lub jej brak) w uchybieniu terminu do dokonania czynności, z więc zastosowany winien być przepis art. 162 § 1 O.p., co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania przez WSA istoty sprawy,

2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 162 § 1 O.p. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego doszło do ustalenia w sposób dowolny, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze, w wyniku czego doszło do wydania błędnego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie skarżonego postanowienia,

3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 O.p. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ, w szczególności dotyczącego weryfikacji okoliczności związanych z niedotrzymaniem przez skarżącego przesyłek do niego kierowanych, w tym nieprzesłuchania świadka M. M. odpowiedzialnego za odbiór korespondencji skarżącego oraz samego skarżącego,

4. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez:

a) pominięcie stanów faktycznych istotnych dla braku winy w dotrzymaniu terminu wniesienia odwołania, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania przez WSA istoty sprawy,

b) brak wnikliwej oceny przedstawionych wraz z wnioskiem dokumentów, które uprawdopodobniają brak winy strony w niezachowaniu terminu, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania przez WSA istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie chybiony jest zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie. Sąd I instancji prawidłowo ocenił zaskarżone postanowienie organu. Odnosząc się do właściwych przepisów prawa stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, Sąd zasadnie ocenił, że jedyną okolicznością podlegająca badaniu w tym postępowaniu jest ustalenie czy do uchybienia terminu do złożenia odwołania w istocie doszło. Z uwagi na niepodważone przez skarżącego kasacyjnie ustalenie, co do stwierdzenia skutecznego doręczenia w trybie art. 150 O.p. decyzji w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r., złożone odwołanie prawidłowo zostało uznane przez organ a następnie Sąd I instancji za wniesione z uchybieniem terminu na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut określony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim chybiona jest argumentacja zarzutów odnosząca się do nieprawidłowego ustalenia przez organ i akceptujący to stanowisko Sąd, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Okoliczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu nie stanowi przesłanki istotnej dla oceny zasadności wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Przesłanka ta podlega badaniu we wniosku o przywrócenie terminu.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 O.p. polegające na niewłaściwej kontroli Sądu legalności działalności administracji publicznej z uwagi na nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ poprzez weryfikację okoliczności związanych z nieotrzymaniem przesyłek kierowanych do skarżącego, w tym nieprzesłuchania świadka odpowiedzialnego za odbiór korespondencji oraz samego skarżącego.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny postępowania przed organem. Podzielił zasadnie stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 150 O.p.) w dniu 22 lipca 2014 r. Nie budziło bowiem wątpliwości w świetle akt, że dwukrotnie zawiadomiono podatnika o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki w trybie zwykłym w dniu 8 lipca 2014 r. oraz o miejscu gdzie może ją odebrać. W związku z powyższym, skarżącemu od 22 lipca 2014 r. rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania od decyzji i upłynął bezskutecznie 5 sierpnia 2014 r., gdyż jak trafnie wskazał Sąd I instancji, skarżący nie złożył w terminie ustawowym środka odwoławczego. Ponieważ zaś termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organ przedłużany, czy też skracany, organ zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Co istotne, co również podkreślił Sąd, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu podatkowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 563/07). Tym samym poddane kontroli zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo ocenione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzut skargi kasacyjnej niewyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nieprzesłuchania M. M. i strony jest bezzasadny, skoro intencją skarżącego kasacyjnie miało być wykazanie jego braku winy w uchybieniu terminu, a te okoliczności nie mają znaczenia dla wyniku tego postępowania.

Zarzut skargi kasacyjnej określony w pkt. 4 lit. a) i b) jej petitum jest bezzasadny z przyczyn wyżej wyjaśnionych tj. pominięcia okoliczności faktycznych istotnych dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu oraz wnikliwej oceny dokumentów, w tym zakresie nie podlegał on kontroli Sądu w tym postępowaniu. Nie miała także znaczenia w tej sprawie kwestia uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą osiągnąć zamierzonego skutku, gdyż są irrelewantne dla przesłanek istotnych w przedmiotowym postępowaniu.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).