Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 10/05/2017 r. po rozpoznaniu wniosku O. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /01/2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane – gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Skarżąca, w formularzu PPPr z 30/1/2017 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wskazała na okoliczności wydania postanowienia o odmowie zwolnieni spod egzekucji Poinformowała o wysokości środków zgromadzonych na zajętych rachunkach bankowych. Nie ma dostępnego majątku, ani dostępu do dokumentacji finansowej.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ponosi kosztów działalności, nie wykonuje obowiązków sprawozdawczości finansowej, a ustanowienie pełnomocnika jest jej niezbędne dla "realizacji prawa do obrony".

Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie od spółki jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. Jego uiszczenie jest warunkiem rozpoznania sprawy, bez względu na udział Strony i bez względu na zarzuty skargi. Spór dotyczy zwolnienia spod egzekucji.

Przede wszystkim należy wskazać, że wnioski Skarżącej o prawo pomocy (i szereg innych) były już rozpatrywane przez Sąd, jak też badana była jej sytuacja finansowa, zatem Skarżąca ma świadomość zarówno reguł przyznawania prawa pomocy, jak też spoczywających na niej obowiązków dokumentacyjnych.

W kolejnym złożonym w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżąca w istocie powiela dotychczasową argumentację, prezentowaną we wcześniejszych wnioskach oraz zażaleniach na postanowienia Sądu – w innych sprawach. Nie powinno więc w tym stanie rzeczy budzić zdziwienia Skarżącej, że również ocena prawna wyrażona w niniejszym postanowieniu powinna być zbieżna z dotychczas prezentowanym stanowiskiem Sądu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpatrywał zażalenia Skarżącej w innych sprawach.

W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na fakt, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu gospodarczego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to wprowadziłby stosowną regulację prawną. Takiej regulacji nie ma. Jest natomiast brak priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych i dlatego nawet wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy (postanowienie z 29.01.2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, CBOSA). Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 p.p.s.a. znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (postanowienie NSA z dnia 05.06.2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26.02.2013 r., sygn. akt I FZ 26/13).

Skarżąca, powołując się na brak dokumentacji – którą powinna posiadać – nie może skutecznie domagać się przyznania jej prawa pomocy, ponieważ nie jest możliwa ocena sytuacji finansowej Spółki. Dlatego, zdaniem referendarza sądowego, spółka nie wykazała zaistnienia przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uzasadniającej zwolnienie spółki w całości od kosztów postępowania, jak też ustanowienie pełnomocnika.

Jednakże, biorąc pod uwagę rodzaj sporu (egzekucja administracyjna), krótki okres czasu na uiszczenie wpisu od skargi, który warunkuje rozpoznanie sprawy, urzędnik sądowy, mając na uwadze treść art. 249 p.p.s.a., jak też rygor odpowiedzialności karnej w razie nieprawdziwości złożonych oświadczeń, zadecydował o zwolnieniu Skarżącej o wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Zwolnienie także od potencjalnych kosztów sądowych jest niemożliwe, ponieważ oznaczałoby akceptację stanu nienależytego wykonania wezwania referendarza sądowego i niewykazanie jej rzeczywistej sytuacji (rebus in adversis melius sperare memento). Z tych samym powodów niemożliwe jest ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Należy zauważyć, że z uwagi na szerokie gwarancje procesowe z art. 133, art. 134, art. 6 p.p.s.a., jak też brak "przymusu adwokackiego", niezależnie już od stanu niewykazania sytuacji finansowej Skarżącej, pozostanie nienaruszone "prawo do obrony", na które powołuje się Strona.

Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 2, § 3, art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.