Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska – Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi W. Ś. – redaktora naczelnego "[...]" na bezczynność Prezesa Zarządu "Szpitala Powiatowego we [...]" Sp. z o.o. z siedzibą we [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Zarządu "Szpitala Powiatowego we [...]" Sp. z o.o. z siedzibą we [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2019 r., 2. stwierdza, że Prezes Zarządu "Szpitala Powiatowego we [...]" Sp. z o.o. z siedzibą we [...] dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Prezesa Zarządu "Szpitala Powiatowego we [...]" Sp. z o.o. z siedzibą we [...] na rzecz skarżącego W. Ś. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu [...] października 2019 r. F. B. (dziennikarz "[...]") złożył drogą mailową wniosek do Prezesa Zarządu [...]" sp. z o.o. (zwanego dalej "Prezesem Zarządu" lub "podmiotem zobowiązanym") o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pytania:

1) Czy to prawda, że od [...] listopada ma przestać funkcjonować oddział ginekologiczno-położniczy Szpitala [...] we [...], a dokładniej jego położnicza część?

2) Czy to prawda, że z oddziału położniczego odchodzą położne do innych szpitali, dlatego ta część oddziału ma być zamknięta?

3) Czy to prawda, że ordynator oddziału W. K. odchodzi ze szpitala we [...]? Jeśli tak, kto go zastąpi?

W związku z brakiem jakiejkolwiek odpowiedzi Prezesa Zarządu, W. Ś. – redaktor naczelny "[...]" (zwany dalej "Skarżącym") wniósł pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) przez nieudostępnienie informacji publicznej o działalności jednostki organizacyjnej w zakresie w jakim wykonuje ona zadania władzy publicznej;

2) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zmianami, zwanej dalej "u.d.i.p.") przez brak udostępnienia informacji publicznej przez podmiot zobowiązany zgodnie z żądanym zakresem.

W związku z tym, Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Zarządu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z kwotą [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zarządu wniósł o umorzenie postępowania, bowiem w dniu [...] grudnia 2019 r. udzielił żądanej informacji publicznej, a opóźnienie umotywował tym, że skrzynka poczty elektronicznej była przepełniona.

W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. Prezes Zarządu powiadomił tut. Sąd, że udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a F. B. potwierdził fakt otrzymania odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ustawodawca wskazuje enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości działania organów administracji publicznej wyrażony w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. bezczynność organów administracji publicznej jak i podmiotów, które wykonują zadania z zakresu administracji publicznej, wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych, zatem kontrola sądowa podejmowana przez Sąd jest sprawowana zgodnie z zakreśloną właściwością rzeczową.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a.: "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu." Zgodnie z powołanymi przepisami, wniesienie skargi na bezczynność z zakresu dostępu do informacji publicznej nie wymaga wyczerpania drogi odwoławczej. Wystąpienie stanu bezczynności uprawnia do wniesienia skargi z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. "Możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie dostępu do informacji publicznej nie jest objęta cezurą czasową, o której mowa w art. 53 p.p.s.a." (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2569/15, System Informacji Prawnej LEX, zwany dalej "LEX", nr 2305770).

Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w skardze nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną według powyższych okoliczności faktycznych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Prezes Zarządu dopuścił się bezczynności. Sąd podjął rozstrzygnięcie według następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest art. 1 ust. 1 u.d.i.p.: "Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie."

Stosownie do treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Przy braku wątpliwości, że zakres świadczonych usług przez Spółkę wpisuje się w zakres zadania publicznych, dalsza analiza winna koncentrować się na trybie udostępniania informacji publicznej.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje na wniosek, jeżeli nie zostały one udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium właściwego podmiotu.

W zakresie terminu udostępnienia informacji publicznej, należy powołać art. 13 u.d.i.p.: Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Zatem udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, tudzież w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, jeżeli udostępnienie informacji w terminie 14-dniowym nie było możliwe.

Na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p.: "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku."

F. B. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej drogą mailową w dniu [...] października 2019 r. Odpowiedź na zadane we wniosku pytania powinna nastąpić w formie wskazanej we wniosku w terminie 14 dni od dnia wpływu tj. dnia [...] października 2019 r. Jeżeli z przyczyn leżących po stronie Prezesa Zarządu, udzielenie odpowiedzi na wniosek uniemożliwiały wywiązanie się z ustawowego obowiązku, Prezes Zarządu mógł przedłużyć termin do udzielenia odpowiedzi do 2 miesięcy, jednakże tego nie uczyniono. Zgodnie z informacją uzyskaną od podmiotu zobowiązanego, przyczyną opóźnienia była przepełniona skrzynka poczty elektronicznej. Dopiero w dniu [...] grudnia 2019 r., a więc pod dacie wniesienia skargi, Prezes Zarządu udzielił wnioskowanej informacji.

Analiza stanu faktycznego oraz prawnego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że skarga jest uzasadniona. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie udostępnił jej we wskazanym terminie. Jako okoliczność opóźnienia powołano przepełnienie skrzynki poczty elektronicznej. Sąd stwierdza, że okoliczność na którą powołuje się Prezes Zarządu nie może zostać uznana za uzasadnioną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ponosi pełną odpowiedzialność za obsługę techniczną środków komunikacji, w związku z czym nie można skutecznie powoływać się na niewiedzę o wpływie wniosku. Powyższa teza reprezentuje jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych. Dla przykładu można powołać treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Do obowiązków organu administracji publicznej należy zaś taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną" (postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15, LEX nr 1918536, zob. także postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15, LEX 1915448).

Sąd w składzie orzekającym podziela zdanie wyrażone w postanowieniu tut. Sądu: "Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów" (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 56/17, LEX nr 2417924). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej tego podmiotu, obciąża go, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15, LEX nr 1989918).

"Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc do tego zobowiązanym, w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności" (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Go 30/18, https://cbois.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wpisuje się w definicję legalną bezczynności wyrażoną w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zmianami): Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność).

Ponieważ przed dniem wyrokowania, dopełniono obowiązku udostępnienia informacji publicznej, należy stwierdzić, że żądanie zobowiązania podmiotu do udzielenia tej informacji stało się bezprzedmiotowe. "W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 28/18, LEX nr 2510794).

Nie sposób uznać jednocześnie, że naruszenie prawa do jakiego dopuścił się Prezes Zarządu, miało charakter rażący. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. "Rażącym naruszeniem prawa, co wymaga powtórzenia, jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa, co także wymaga powtórzenia, nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 285/19, zob. także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1110/19, CBOSA). Bezczynności Prezesa Zarządu nie można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, ponieważ owe naruszenie wynikało z niewiedzy i braku dostatecznej staranności w zakresie monitorowania wpływu poczty elektronicznej, a nie lekceważącego podejścia do załatwianej sprawy czy celowej obstrukcji. Działanie organu administracji publicznej cechuje rażące naruszenie prawa, gdy ten postępuje w sposób poważnie opóźniający podejmowane działania co oczywiście jest pozbawione racjonalnego usprawiedliwienia (zob. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15, wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, CBOSA). Nie sposób doszukać się złej woli po stronie Prezesa Zarządu, która skutkowałaby unikaniem załatwienia sprawy administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Biorąc pod uwagę, że stan bezczynności ustał po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku, postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2019 r. należało umorzyć na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1. sentencji wyroku). Umorzenie postępowania w tym zakresie nie wyłącza obowiązku stwierdzenia, że Prezes Zarządu pozostawał w bezczynności w związku z nierozpoznaniem wniosku. Tym samym, Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Prezes Zarządu dopuścił się bezczynności. Bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 2. i 3. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł w tym: [...] zł – wpis stały, [...] zł – opłata za czynności adwokata oraz [...] zł – opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (pkt 4. sentencji wyroku).