Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Go 296/17 w zakresie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia 19 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem 14 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Go 296/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (zwanej dalej: "Spółką" lub "skarżącą") o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: Krystyny Skowrońskiej-Pastuszko, Aliny Rzepeckiej i Anny Juszczyk-Wiśniewskiej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 19 maja 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r.

Sąd I instancji na wstępie swoich wywodów przypomniał, że Spółka w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: Krystyny Skowrońskiej-Pastuszko, Aliny Rzepeckiej i Anny Juszczyk-Wiśniewskiej, podniosła, że wymienieni sędziowie byli w składzie orzekającym w sprawie ze skargi PHI A. sp. z o.o. w Ł., sygn. akt I SA/Go 294/17, która jest oparta na w pełni analogicznym stanie faktycznym, tożsamych kontrahentach, zasadach wykonywania usług i zasadach kontraktowych oraz tych samych zarzutach stawianych przez organy skarbowe. Ww. sędziowie mają już zatem wyrobiony konkretny pogląd na niniejszą sprawę, analogiczny do wyroku wydanego 18 października 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Go 294/17. Taka sytuacja, w ocenie skarżącej, wywołuje uzasadnione podejrzenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że musi wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ww. sędziów w danej sprawie.

Sąd I instancji wyjaśnił, że sędziowie, których wyłączenia domaga się strona skarżąca, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Zaznaczył następnie, że wnioskodawczyni nie wskazała obiektywnych okoliczności przemawiających za ich wyłączeniem. Za taką bynajmniej, w ocenie Sądu I instancji, nie mógł być uznany osobiste przeświadczenie skarżącej co do tego, że sędziowie orzekając w sprawie w analogicznym stanie faktycznym, w której rozstrzygnięcie zapadło nie po myśli strony skarżącej, w rozpoznawanej sprawie będą stronniczy.

W złożonym zażaleniu od powyższego postanowienia strona zarzuciła WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że ten dokonał pobieżnej analizy przesłanek z art. 19 p.p.s.a., ograniczając się jedynie do ogólnikowej oceny w tym aspekcie. Podniosła również, że Sąd nie odebrał wyjaśnień od sędziów, których wniosek dotyczył, co jest warunkiem niezbędnym dla rozpoznania wniosku o wyłączenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 i art. 19 p.p.s.a.

Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Należy wskazać, że z art. 19 p.p.s.a. wynika, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi nie tylko faktycznie wystąpić, ale także musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji.

Zdaniem autora zażalenia sędziowie mający podlegać wyłączeniu brali udział w wydawaniu rozstrzygnięć w analogicznej sprawie, co wskazywać ma na to, że obecnie mają już wyrobione zdanie o sprawie strony.

Należy jednak zauważyć, że sam fakt wielokrotnego orzekania w zakresie różnych spraw dotyczących nawet tego samego podmiotu, nie przesądza jeszcze o bezstronności sędziego. Trudno okoliczność tą uznać za mogącą realizować przesłanki z art. 19 p.p.s.a. Twierdzenia wnoszącej zażalenie, jakoby sędziowie, którzy orzekali w innej sprawie Spółki mają już wyrobiony konkretny pogląd nie zostały poparte żadnymi dowodami – poza subiektywnym przeświadczeniem - mogącymi uprawdopodobnić formułowany zarzut, a tym samym stanowić motyw zastrzeżeń co do bezstronności objętego żądaniem wyłączenia sędziego. W judykaturze wypracowano stanowisko, wedle którego okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna (zob. postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15). Nie są zatem wystarczające zastrzeżenia strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie o jego stronniczości.

Również w literaturze przedmiotu podnosi się, że nawet w sytuacji tożsamości przedmiotu zaskarżenia, uprzednie wydanie wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie bezczynności nie stanowi podstawy do wyłączenia takiego sędziego z mocy ustawy (J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Zalasińska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 199, nb 10; A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 136, uw. 8).

Nie jest ponadto prawdą, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie odebrał stosownych wyjaśnień od sędziów. Złożone przez sędziów oświadczenia, znajdujące się odpowiednio na k. 77-79 akt sądowych, nie zawierają informacji pozwalających na twierdzenie, iż faktycznie występują w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, jak i inne podstawy wyłączenia. Tymczasem, jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Tymczasem takich okoliczności, które podważałyby obiektywizm ww. sędziów nie wskazano.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.