Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J.L. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13.06.2011 r., sygn. II SA/Kr 259/11; skargę o wznowienie postępowania oddala

J.L. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 lipca 2001r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki.

WSA w Krakowie wyznaczył pierwszą rozprawę na dzień 20 czerwca 2005r., jednakże nie odbyła się ona ze względu na śmierć uczestnika postępowania R.L. , a samo postępowanie zostało zawieszone. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011r. postępowanie sądowe zostało podjęte z udziałem następców prawnych R.L. , a rozprawa została wyznaczona na dzień 15 kwietnia 2011r. Na wniosek skarżącego z dnia 6 kwietnia 2011r., rozprawę odroczono a kolejny termin został wyznaczony na dzień 13 czerwca 2011r. Zawiadomienie o rozprawie wysłane do skarżącego zostało zwrócone sądowi w dniu 25 maja 2011r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".

Skarżący ponownie, pismem z dnia 8 maja 2011r. wniósł o dalsze przesunięcie rozprawy na jesień lub zimę 2011r. Wniosek ten Sąd oddalił. Rozprawa odbyła się w dniu 13 czerwca 2011r. i w tym samym dniu został ogłoszony wyrok, którym oddalono skargę na decyzję SKO w K. Orzeczenie to stało się prawomocne w dniu 11 lipca 2011r.

J.L. , pismem z dnia 21 marca 2012r., wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z dnia 13 czerwca 2011r., sygn. II SA/Kr 259/11. W kolejnym piśmie z dnia 16 maja 2012r. skarżący wskazał, że o wydaniu wyroku dowiedział się z akt w archiwum sądu w dniu 12 marca 2012r. tj. po 9 miesiącach, a nie mając wiedzy o wyznaczonej na dzień 13 czerwca 2011r. rozprawie nie miał możliwości obrony swoich praw oraz został pozbawiony prawa do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 maja 2012r., sygn. akt II SA/Kr 446/12, stwierdził, że zgodnie z art. 280 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powinna zawierać ustawową podstawę wznowienia oraz powinna być wniesiona w terminie. Powołane przesłanki formalne, warunkujące jej rozpoznanie, muszą wystąpić łącznie.

Sąd I instancji uznał, że skarga została wniesiona w terminie. Skarżący o wyroku z dnia 13 czerwca 2011r. dowiedział się w dniu 12 marca 2012r. i okoliczność ta została dostatecznie uprawdopodobniona, skargę zaś złożono w dniu 21 marca 2012r.

Po przeanalizowaniu sprawy, WSA w Krakowie doszedł do wniosku, że skarga o wznowienie nie została oparta na żadnej z podstaw, o jakich mowa w art. 271-273 P.p.s.a., ponadto z jej treści nie wynika, iż skarżący był pozbawiony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa. J.L. nie wskazał - nawet pośrednio - podstawy wznowienia tj. jednej z dwóch formalnych przesłanek dopuszczalności złożenia skargi o wznowienie postępowania, a więc skarga ta nie może zostać uwzględniona. Wznowienie postępowania sądowego stanowi nadzwyczajny, wyjątkowy tryb weryfikacji orzeczeń prawomocnych, przesłanki wznowienia muszą więc być interpretowane rygorystycznie i ściśle. W przedmiotowej sprawie przesłanka wznowienia nie wystąpiła, należało więc, na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., skargę odrzucić.

Skargę kasacyjną na ww. postanowieni sądu wniósł J.L. , zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwie zastosowanie tj.: art. 73, art. 109 i art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący stwierdził, że nie został właściwie zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 13 czerwca 2011r., a sąd powinien, kierując się dyspozycja art. 109. P.p.s.a., na wniosek skarżącego rozprawę odroczyć. Skarżący podkreślił, że na skutek niewłaściwego zawiadomienia o rozprawie i nieuwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy był on pozbawiony możliwości działania.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 października 2012r. sygn. akt I OSK 2211/12 uchylił ww. postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sąd odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym sąd bada skargę o wznowienie postępowania w ograniczonym zakresie, określonym w tym przepisie, a mianowicie sprawdza i ustala, czy skarga jest wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Łączne spełnienie obu tych przesłanek stwarza możliwość rozpoznania zasadności tej skargi. Brak chociażby jednego z nich sprawia, że merytoryczne rozpoznanie sprawy jest niemożliwe. Na tym etapie badania skargi nie jest natomiast dopuszczalne badanie trafności podstaw wznowienia postępowania. NSA podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999r., sygn. akt II UKN 417/98 (OSNAPiUS 2000, nr 6, poz. 254), w którym stwierdzono, że odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna.

W ocenie NSA, J.L. oświadczając, że na skutek naruszenia przepisów był pozbawiony możliwości działania, wskazał ustawową przesłankę wznowienia postępowania, wymienioną w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. WSA w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została z zachowaniem ustawowego terminu. Tym samym, według sądu odwoławczego, spełnione zostały warunki formalne określone w art. 280 § 1 P.p.s.a. i sąd I instancji zobowiązany był skierować sprawę na rozprawę. Dopiero na rozprawie byłby uprawniony do zbadania, czy podniesiona w skardze przesłanka wznowienia postępowania faktycznie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10.12.2012r., sygn. akt II SA/Kr 1432/12 wznowił postępowanie sądowe zakończone wydaniem wyroku z dnia 13.06.2011r., sygn. akt II SA/Kr 259/11.

Pełnomocnik skarżącego adw. G.P. w piśmie procesowym z dnia 22.02.2013r. wniosła o wznowienie postępowania z powodu niepowiadomienia skarżącego o terminie rozprawy oraz o stwierdzenie nieważności decyzji SKO. Na rozprawie w dniu 26.02.2013r. pełnomocnik skarżącego cofnęła wniosek o wznowienie postępowania, bowiem postanowienie o wznowieniu postępowania już zapadło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest nie uzasadniona.

Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi formę postępowania nadzwyczajnego i została unormowana w dziale VII (art. 270-285) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a.

Nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia powoduje konieczność zwężającej wykładni regulujących go przepisów i restrykcyjnej oceny w tym względzie. Dodać należy, że istotnym dla stwierdzenia czy zachodzi uzasadniona przesłanka wznowienia przewidziana w art. 271-273 p.p.s.a. jest okoliczność, czy wskazywana przesłanka wznowienia jest następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy też w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu administracyjnym, wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. Natomiast, gdy przesłanki wznowienia są następstwem faktów mających miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wtedy można mówić o wznowieniu tego ostatniego postępowania.

Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. obowiązkiem podmiotu domagającego się wznowienia jest w szczególności wskazanie w skardze podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. W doktrynie podkreśla się, że podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z okoliczności wymienionych w art. 271-273 uzasadniają wznowienie w danej sprawie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LexisNexis Warszawa 2006, str. 557). Należy bowiem uwzględnić, że żądanie wznowienia jest możliwe wyłącznie w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a.

W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, sąd – w myśl art. 280 § 1 powołanej ustawy – bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.

Zgodnie z wytycznymi NSA zawartymi w postanowieniu z dnia 2.10.2012r., sąd uznał, że skarga o wznowienie jest dopuszczalna, gdyż opiera się na ustawowej podstawie wymienionej w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej również ustawą P.p.s.a.) i została wniesiona w terminie.

Otóż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Jak wynika z akt sądowych prowadzonych pod sygn. II SA/Kr 259/11 Skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 13.06.2011r. Zawiadomienie o terminie rozprawy skierowane do skarżącego było dwukrotnie awizowane i zostało zwrócone do Sądu w dniu 25.05.2011r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" (k.77). Analiza tej przesyłki wskazuje, że brak jest na niej jakichkolwiek adnotacji doręczyciela, czy i gdzie umieścił zawiadomienie o oczekującej przesyłce. Dla skuteczności doręczenia w trybie określonym w art. 73 niezbędne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia (por. np. wyrok SN z dnia 4 lipca 2002r., I CKN 861/00, LEX nr 56892). W konsekwencji nie można było zastosować domniemania doręczenia z art.73 p.p.s.a. Jak bowiem wynika z tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie stosownego zawiadomienia. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Doręczenie uważa się wówczas za dokonane z upływem ostatniego dnia owego 14 dniowego okresu. Tym samym skoro brak było podstaw do przyjęcia w trybie art.73 p.p.s.a. domniemania doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 13.06.2011r., a mimo to rozprawa się odbyła (zamiast zostać odroczona) i po jej zakończeniu wydano wyrok, to tym samym skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania.

Po uznaniu wznowienia postępowania sądowego za dopuszczalne i po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stwierdził, że skarga o wznowienie nie zasługuje na uwzględnienie, a to z tego względu, że objęta skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 lipca 2001r., nr Kol. Odw. [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki, odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu. Oddalenie objętym postępowaniem wznowieniowym wyrokiem z dnia 13.06.2011r. (sygn. akt II SA/Kr 259/11) skargi J.L. na tę decyzję sąd uznał zatem za zasadne.

Samo twierdzenie skarżącego, że nie brał udziału w postępowaniu w sprawie podziału działki nr [....] , nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 lipca 2001r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki, a w konsekwencji uchylenia i zmiany wyroku WSA w Krakowie z dnia 13.06.2011r. (II SA/Kr 259/11), oddalającego skargę J.L..

Decyzją z dnia 17.10.1994r., nr [....] Burmistrz Miasta i Gminy S. zatwierdził projekt podziału działki nr [....] o pow. 0,1849 ha położonej w S. na dz. nr [....] o pow. 0,0619 ha, nr [....] o pow. 0,508 ha i nr [....] o pow. 0,0722 ha.

W dniu 2.07.1999r. wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożył J.L. zarzucając m.in., że nie brał udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym jako strona, a w wyniku tego podziału jego działka nr [....] zmniejszyła swoją powierzchnię.

W utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięciu SKO w K. z dnia 24.11.1999r. odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki, z powodu braku wystąpienia po stronie J.L. przymiotu strony w tym postępowaniu. Wskazano, że z uwagi na to, że nie przysługiwała mu legitymacja do występowania w postępowaniu dotyczącym podziału działki nr [....] w charakterze strony, nie był on osobą, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogły skutki stwierdzenia nieważności.

Należy podzielić co do zasady stanowisko SKO w K. wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz w poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, że stronami postępowania w sprawie podziału nieruchomości są wyłącznie właściciele działki ulegającej podziałowi. Z tego też względu właściciele sąsiednich nieruchomości, w tym skarżący, nie mogą być uznani za stronę postępowania podziałowego dotyczącego działki nr [....] a zatem nie mógł on skutecznie złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości będącej własnością innych osób.

Stanowisko to należy uznać za słuszne, bowiem w świetle przepisu art. 10 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29.04.1985r., tak jak obecnie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543./, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Chodzi tu o interes wynikający z prawa materialnego. W sprawie o podział nieruchomości taki interes prawny mają tylko: właściciele /współwłaściciele/, użytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem podziału. /por. Anna Łukaszewska i inni, Gospodarka nieruchomościami - Komentarz, pod redakcją Jana Szachułowicza, Wydawnictwo Prawnicze Lexis-Nexis, str. 271-272/.

"Prawo o wystąpienie z wnioskiem o podział nieruchomości służy tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym do tej nieruchomości, bowiem tylko takie podmioty mają wyraźny interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a." – wyrok SN z 25.11.1993r., sygn. akt III ARN 58/93.

Dlatego "w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości czy też ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści (współużytkownicy wieczyści). W żadnym zaś razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego" – wyrok NSA z 22.10.1998r., sygn. akt I SA/500/98. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie /dla przykładu wyroki NSA z dnia 21.10.1999r., I SA 285/99, LEX nr 48618, 24.09.2003r., I SA 2515/01 - Lex nr 159259 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.12.2005r., I SA/Wa 558/05 - LEX nr 189778 i z dnia 1.02.2008r., I SA/Wa - LEX nr 456731/.

Dodać należy, że "podział dokonywany w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. miał zatem do spełnienia tylko jeden cel tj. zapewnienie zgodności podziału nieruchomości z planem zagospodarowania przestrzennego. Podział ten był tylko podziałem geodezyjnym i miał jedynie znaczenie "pozwolenia" na podział prawny polegający na utworzeniu (w drodze dalszych czynności prawnych) z dotychczasowej nieruchomości, nowych nieruchomości. Kwestia prawidłowości wytyczenia granicy na gruncie nie jest badana przez organ w postępowaniu o wydanie decyzji o podziale tego gruntu i tym samym nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Wadliwość (jeśli istotnie taka zachodzi) wpisów w ewidencji gruntów i budynków również jest usuwana w odrębnym postępowaniu administracyjnym." – wyrok WSA w Warszawie z 12.06.2008r., sygn. akt I SA/Wa

Rekapitulując należy zatem stwierdzić, że właściciele nieruchomości przylegającej do nieruchomości będącej przedmiotem podziału, nie są w takiej sprawie stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i w związku z tym, nie mogą skutecznie żądać wzruszenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości.

Podział nieruchomości dokonywany jest w granicach prawnych działki podlegającej podziałowi, zatem stan po podziale nie wpływa na zasięg prawa własności działki przylegającej. Gdyby nawet błędnie w trakcie podziału ustalono granicę z działką przylegającą, to wówczas właściciel tej działki w sprawie z zakresu ewidencji gruntów /ale nie w sprawie podziałowej/ może żądać naprawienia takiego błędu. W szczególności SKO w K. w uzasadnieniu obu decyzji wskazywało skarżącemu tryby postępowania rozgraniczeniowego albo wznowienia granic wynikające z art.29-39 ustawy z 17.05.1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne.

Także wbrew twierdzeniom skarżącego z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w przedmiotowym postępowaniu podziałowym, zakończonym decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 17.10.1999r. brali udział tylko właściciele działki nr [....] i nikt inny (co nawet wprost wynika z rozdzielnika tej decyzji).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja SKO w K. i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z 17.07.2001r. są prawidłowe. Organ ten zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 17.10.1994r., nr [....] zatwierdzającej projekt podziału działki nr [....] . Wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji nie pochodzi bowiem od osoby, która była stroną postępowania zakończonego ostateczna decyzją z 17.10.1994r. Co więcej wniosek ten nie pochodzi nawet od osoby, która mogłaby być stroną postępowania o podział nieruchomości. Nadmienić w tym miejscu jedynie należy, że zarzut wniosku J.L. , że nie brał on udziału w postępowaniu administracyjnym jest zarzutem o charakterze wznowieniowym (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc dotyczącym innego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej), a nie zarzutem z zakresu stwierdzenia nieważności z art.156 § 1 k.p.a. Również pozostałe zarzuty zawarte we wniosku J.L. o wszczęcie postępowania nieważnościowego nie odnoszą się do przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. Okoliczności te mają i tak marginalne znaczenie wobec tej podstawowej, że skarżący nie był i nie mógł być stroną postępowania o podział działki, której nie był właścicielem lub użytkownikiem wieczystym. W konsekwencji nie będąc stroną takiego postępowania nie mógł skutecznie wnieść wniosku o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym tj. o stwierdzenie nieważności. Skoro zatem SKO w K. w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu orzekły prawidłowo, to brak było i jest podstaw do uchylenia tych decyzji jako naruszających prawo. W konsekwencji wyrok WSA w Krakowie z dnia 13.06.2011r., sygn. akt II SA/Kr 259/11 oddalający skargę J.L. na decyzję SKO w K. z 17.07.2001r. jest prawidłowy i w pełni uzasadniony. Wobec powyższego brak było jakichkolwiek podstaw prawnych lub faktycznych do uchylenia i zmiany wyroku WSA w Krakowie z dnia 13.06.2011r. w prowadzonym po wznowieniu postępowaniu sądowym.

Zatem skarga została oddalona na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.