Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem warunków koncesji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego B. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 139 ust. 1, 2, 3 pkt 3, art. 156 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, ustalił dla B. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo W. "S.-B." B. S., opłatę dodatkową za wydobycie kopaliny (kruszywa naturalnego) bez wymaganej koncesji, z wyrobiska zlokalizowanego na terenie działek nr [...] obręb: S. , gmina: S. , powiat: [...], w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że niniejsze postępowanie wszczęto w związku z zawiadomieniem Dyrektora O. U. G.

w P. z dnia 4 lipca 2017 r. W dniach 7 i 9 czerwca 2016 r. pracownicy Okręgowego U. G. w P., rozpoznali nielegalną eksploatację kruszywa naturalnego (piasku) w związku z kontrolą Zakładu G. "S. ". Podczas rozpoznania stwierdzono, że na działce nr [...] prowadzone jest wydobywanie kruszywa naturalnego. Wydobywanie prowadzono koparką typu Volvo, będącą własnością przedsiębiorcy zakładu górniczego "S. " B. S.. Wydobywanie prowadzono podpoziomowo spod wody. W toku prowadzonego postępowania B. S. oświadczył, że działka nr [...] jest jego własnością.

Ze spotkania sporządzono protokół złożenia wyjaśnień. Wykonano zdjęcia przedstawiające stan wyrobiska oraz sporządzono dokumentację fotograficzną

i dokumentację ustalającą ilość wydobytej kopaliny. Inspektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. ds. miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego, na podstawie pomiaru geodezyjnego wyrobiska przy użyciu urządzenia GPS firmy T. G.-1 wykonał dokumentację ustalającą ilość wydobytej kopaliny.

Z przeprowadzonego pomiaru i sporządzonej na jego podstawie dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny wynika, że wydobyto [...] kruszywa naturalnego (piasku). B. S. oświadczył, że na terenie działki nr [...] zaczął wydobywać piasek, część piasku wykorzystał na własne potrzeby. Prowadzonych robót nigdzie nie zgłaszał. Nie wiedział, że należy takie roboty zgłaszać.

Organ wskazał, że do obliczenia ilości wydobytej kopaliny w tonach przyjęto ciężar objętościowy kopaliny (kruszywa naturalnego -piasku) [...], który został uzyskany z normy [...].

Wydobyto zatem nielegalnie bez koncesji [...] ton piasku ([...]). Obmiaru wyrobiska dokonano w dniu 5 lipca 2016 r., a następnie dokonano analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu, aktualnej na dzień 11.10.2013 r., którą podpisał uprawniony geodeta (robota geodezyjna zgłoszona do PODGiK w K.). Na terenie działek nr [...] obręb S. występuje stare wyrobisko piasku (suche) o pow. [...] i głębokości [...] (w części wschodniej). W celu dokonania obliczeń wyeksploatowanej kubatury piasku po 11.10.2013 r. organ szczegółowo przedstawił ciąg działań i podał, że poza obszarem górniczym S. wyeksploatowano w okresie od 11.10.2013 r. do 05.07.2016 r.- [...].

W toku postępowania organ zobowiązał B. S. do przedłożenia: decyzji na prowadzenie prac rekultywacyjnych, pisemnego zawiadomienie organowi nadzoru górniczego, kartę przekazania odpadów i innych dokumentów, w tym zezwoleń, które uprawniałyby go do prowadzenia działalności w zakresie zbierania odpadów i przetwarzania gruzu budowlanego. W odpowiedzi na powyższe, B. S., poinformował iż nie posiada żadnych dokumentów związanych z rekultywacją terenu oraz innych dokumentów w tym zezwoleń wskazanych przez organ.

Organ wskazał, że w myśl art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne

i górnicze działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Zgodnie z art. 139 ust. 1,2,3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, podlega opłacie dodatkowej.

Opłatę dodatkową za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny.

Do naliczenia opłaty dodatkowej zastosowano stawkę określoną

w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 23.08.2016 r. tj. [...] zł/tonę, oraz przepis art. 139 ust. 3 pkt 1 ustawy stanowiący, że opłatę dodatkową ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty dla danego rodzaju kopaliny za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością, co ostatecznie dało kwotę [...]zł ([...] x [...] zł x 5).

W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. zarzucił naruszenie:

- art. 9 i 10 k.p.a. poprzez niepowiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz niewskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony,

- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie udziału stronie przy dokonywaniu pomiarów, które legły u podstaw wymierzenia opłaty dodatkowej,

- art. 139 ust 1,2,3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez nieuzasadnione zastosowanie przepisu,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 139 ust. 1,3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne

i górnicze, poprzez brak zawarcia w motywach rozstrzygnięcia oceny prawnej cechy "rażącego" naruszania przez B. S. warunków koncesji,

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez:

a) błędne ustalenie, iż skarżący wydobywał kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji,

b) błędne ustalenie, iż skarżący wydobywał kopaliny,

c) błędne ustalenie rozmiaru wydobytych kopalin.

Odwołujący się wniósł o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych przez niego dokumentów oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań z podanych przez niego świadków, na okoliczność stanu działki nr [...] w dniu zakupu, jej wartości, prowadzonych na niej prac, braku map na których znajdowałyby się punkty odniesienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 140 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3, ust. 5 i art. 142 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, po rozpatrzeniu odwołania B. S., uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 1 i w tym zakresie orzekło o ustaleniu dla B. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S.-B." B. S., opłatę dodatkową za rażące naruszenie warunków koncesji poprzez wydobycie kopaliny (kruszywa naturalnego) z wyrobiska zlokalizowanego na terenie działek nr [...] obręb S. w wysokości [...] zł, w pozostałej części utrzymało w mocy pozostałe postanowienia decyzji (pkt 2,3 dotyczące kwestii uiszczenia wymierzonej kwoty przez zobowiązanego).

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] udzielił B. S. koncesji na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny pospolitej, którą stanowią kruszywa naturalne, ze złoża "S. " położonego w miejscowości S. na terenie części działki nr [...] o pow. [...] w granicach ustalonych dokumentacją geologiczną w ilości [...] ton zasobów, z rocznym wydobyciem [...] W koncesji wyznaczono obszar górniczy o pow. [...] oraz teren górniczy o pow. [...] m. Ważność koncesji od [...] r. do [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Starosta zmienił warunki koncesji ustalając ważność do [...] r. oraz postanawiając m.in., że wydobycie kopaliny ze złoża ma odbywać się w granicach wyznaczonego obszaru górniczego do głębokości nie przeinaczającej spągu złoża, wydobycie kopaliny w roku kalendarzowym nie może przekroczyć [...] i zobowiązując przedsiębiorcę do uzyskania decyzji o kierunku rekultywacji terenu oraz corocznego składania operatu ewidencyjnego określającego stan zasobów, wielkość wydobycia i strat.

W koncesji z roku [...] wyznaczono obszar górniczy o pow. [...] oraz teren górniczy o pow. [...] m. Granica złoża przylega z jednej strony do działki nr [...] (droga gminna), a z drugiej strony fragment złoża zajmuje stare wyrobisko górnicze wykonane jeszcze w XX wieku "przechodzące" również na działkę nr [...]. Działka nr [...] została nabyta przez przedsiębiorcę w [...] r. i stanowi w rejestrze ewidencyjnym teren oznaczony symbolem K – użytki kopalne. Stare wyrobisko górnicze o pow. ok. [...] h i pierwotnej głębokości ok[...] m było przedmiotem wykonywania robót ziemnych polegających na jego pogłębianiu i eksploatacji piasku w warunkach zawodnienia za pomocą koparki.

Kolegium zauważyło, że w sentencji zaskarżonej decyzji Starosta [...] ustalił opłatę dodatkową za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji z wyrobiska zlokalizowanego na terenie działek [...] obręb S.. Organ wszczął postępowanie na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze

w sprawie rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji, tj. wydobywanie kruszywa poza granicami określonymi w koncesji. Natomiast zaskarżona decyzja zawierająca taką samą podstawę prawną w jej sentencji zawiera sformułowanie

o ustaleniu dodatkowej opłaty za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Sugerować by to mogło, że chodzi o prawną kwalifikację czynu z art. 140 ustawy,

tj. dotyczącego opłaty podwyższonej ponoszonej z tytułu nielegalnego korzystania ze środowiska, wynikającego z naruszenia jednego rodzaju obowiązku, tj. braku uzyskania uprzedniej akceptacji ze strony organu. Z całości uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również akt sprawy wynika jednak, że zarówno postępowanie jak i decyzja dotyczą czynu opisanego w art. 139, czyli działalności wykonywanej z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji.

W warunkach przedmiotowej sprawy należy zatem uznać, że skoro przedsiębiorca posiadał koncesję na prowadzenie wydobycia kopalin w granicach złoża "S. ", działka nr [...] i granice tę przekroczył rozpoczynając eksploatację sąsiedniego złoża na działce nr [...], to nie sposób uznać, że działalność taką prowadził bez koncesji. Działania strony polegały na nieuprawnionym przekroczeniu granic złoża określonych w uzyskanej koncesji, co wypełnia dyspozycję art. 139 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.

Kolegium wskazało, że ustalając stan faktyczny sprawy organ administracji oparł się na dokumentacji W. L. I. Okręgowego Urzędu Górniczego w P. ds. [...] z [...] r. Nie budzi wątpliwości to,

że strona prowadziła wydobycie poza granicami złoża "S. ", co stanowi rażące naruszenie warunków koncesji z 2000 r., zmienionej w 2009 r. na wydobywanie kopaliny z tego złoża, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Niewątpliwy jest także rodzaj kopaliny zalegającej w złożu na terenie działki [...] - z którego nastąpiło wydobycie - jej miąższość i inne parametry.

W ocenie organu odwoławczego, Starosta [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, opierając się na całokształcie zgromadzonego w niej materiału dowodowego, czemu wyraz dał w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Kolegium fakt wydobycia kopaliny z rażącym naruszeniem koncesji jest bezsporny. Przedsiębiorca dopuścił się eksploatacji kopaliny spoza obszaru górniczego prowadzonej na znaczną skalę, ponieważ od [...] r. do [...] r. wydobył [...] piasku poza obszarem górniczym, co rocznie daje ilość [...], czyli prawie tyle samo jak dla działki nr [...], na którą strona posiadała koncesję.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Wskazane przez stronę środki dowodowe (akt notarialny zakupu działki [...], zdjęcia działki [...], protokoły kontroli działki [...] z [...] r., decyzjao warunkach zabudowy z [...] r.), nie mogą zakwestionować poczynionych ustaleń, ponieważ mają wykazać tylko, że strona nabyła działkę nr [...], która de facto była traktowana jako wysypisko śmieci i chcąc ją zrekultywować przedsiębiorca prowadził działania tzw. oczyszczające teren. Do prowadzenia rekultywacji przedsiębiorca nie posiadał jednak zgody w formie decyzji, ustalającej kierunek rekultywacji.

W ocenie organu, nie ma konieczności dodatkowego przesłuchania osób na okoliczność nielegalnego wydobycia zwłaszcza, że strona chce wykazać jedynie stan działki w dniu zakupu w [...] r. Organ przypomniał, że dokumentacja w przedmiotowej sprawie dotyczy eksploatacji kopaliny w okresie od [...] r. do [...] co oznacza, że również kontrole działki [...], a także decyzja o warunkach zabudowy z [...] r. nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż kontrole dokonywane były w [...] r., natomiast strona od [...] r. zamierza prowadzić inwestycję polegającą na budowie zbiorników wodnych i budynków rekreacji indywidualnej.

Odnosząc się do zarzutu braku udziału strony w czynnościach mierniczego Kolegium podkreśliło, że co do zasady wizję w terenie przeprowadzaną w celu ustalenia czy na danym terenie nastąpiło pozyskiwanie kopalin z naruszeniem zezwolenia czy też bez wymaganej koncesji, można potraktować jako przeprowadzenie oględzin. Stosownie do przepisu art. 85 § 1 k.p.a. - organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli dowód z oględzin miałby posłużyć jako rozstrzygający co do istotnych okoliczności faktycznych, to powinien być przeprowadzony z udziałem osób posiadających wiedzę specjalistyczną (a więc biegłego mającego szczególną wiedzę i doświadczenie praktyczne - w tym przypadku geologa). W niniejszej sprawie udział B. S. nie był konieczny do dokonania obliczenia kubatury wydobytej kopaliny. Stosownie do art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W niniejszej sprawie organ nadzoru górniczego zlecał wykonanie prac polegających m.in. na obliczeniu kubatury masy kopaliny wydobytej w granicach działki [...]

Kolegium wyjaśniło, że rzeczywistą wielkość wydobycia można ustalić różnymi środkami dowodowymi i nie wszystkie dowody muszą być dowodami bezpośrednimi. Technologia pomiarów statycznych GPS jest technologią najwyższej dokładności.

Oba odbiorniki uczestniczące w pomiarze pozostają stacjonarne w ciągu całej sesji (kampanii) obserwacyjnej. Możliwe jest zbieranie obserwacji z wielu sesji obserwacyjnych (np. po kilka godzin dziennie), zaś zebrany materiał jest poddawany opracowaniu po zakończeniu całej kampanii obserwacyjnej. Długość sesji (kampanii) obserwacyjnej zależy głównie od żądanej dokładności (przeznaczenia sieci) i od odległości między punktami. Głównym zadaniem Globalnych Systemów Nawigacji Satelitarnej GNSS jest wyznaczanie pozycji użytkownika. Metody precyzyjnego wyznaczania pozycji dotyczą pomiarów różnicowych, w których wykorzystywane są jednoczesne obserwacje odbiornikiem na wyznaczanym punkcie oraz odbiornikiem na punkcie referencyjnym. Pomiary statyczne zapewniają najwyższą dokładność pomiarów GNSS. Wykorzystywane są w zakładaniu i kontroli osnów geodezyjnych oraz w badaniach geodynamicznych.

Pomiar geodezyjny terenu działki nr [...] mierniczy górniczy wykonał urządzeniem T. [...] z wykorzystaniem stacji sieci referencyjnych [...]. Z pomocą programu M.-M. na podstawie danych z pomiaru wykonano mapę terenu w skali 1:500, oraz dokonano analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu, aktualnej na dzień [...] r. Sporządzona wówczas dokumentacja techniczna (robota geodezyjna) powstała w wyniku pracy geodezyjnej uprawnionego geodety M. L. z K. i została zarejestrowana w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nr [...]. Na terenie działek nr [...]

i [...] występuje m.in. stare wyrobisko piasku (suche) o pow. ok. [...] ha i głębokości od

[...] m. W celu dokonania obliczeń wyeksploatowanej kubatury piasku po [...] r. sporządzono nowy operat pomiarowy w dniu [...] r., którego autorem jest mierniczy W. L. z OUG w P. i ustalono, że poza obszarem górniczym S. w okresie od [...] r. do [...] r. wyeksploatowano. [...] piasku. Z uwagi na obecne możliwości techniczne dokonywania tego typu pomiarów, inne niż tradycyjne i osobiste mierzenie i liczenie w terenie, wykluczona jest pomyłka w obliczeniach, a także inne celowe działanie na niekorzyść jakiegokolwiek podmiotu.

Zdaniem Kolegium sporządzona dokumentacja stanowi wiarygodny dowód sytuacji terenu w dniu pomiaru i nie budzi żadnych wątpliwości. Brak jest podstaw,

by kwestionować ustalenia zawarte w znajdującym się w aktach zbiorem dokumentów. Z akt wynika, że B. S. uczestniczył w czynnościach rozpoznania nielegalnej eksploatacji kruszywa na działce [...], położonej w sąsiedztwie zakładu górniczego "S. " (działka [...]), składał w trakcie postępowania wyjaśnienia (protokół z dnia [...] i przyznał, że z działki wydobywał, jego zdaniem, niewielką ilość kruszywa na własne potrzeby, ponieważ zamierza na niej wybudować zbiornik wodny i zagospodarować teren na cele rekreacyjne (agroturystykę).

Organ II instancji wskazał także, że Starosta [...] ostateczną

i prawomocną decyzją z dnia [...] r. nr [...] po przeprowadzeniu z postępowania urzędu, po uzgodnieniu z Wójtem Gminy S., cofnął B. S. bez odszkodowania koncesję na wydobywanie metodą odkrywkową kopalin pospolitych z części obszaru i terenu górniczego "S. " położonego w granicach działki nr [...]. Powodem cofnięcia koncesji było m.in. to,

że B. S. wbrew obowiązkom ustawowym nie przedkładał informacji za wydobytą kopalinę za rok [...] oraz od [...] r. nie uiszczał opłaty za wydobytą kopalinę, a także nie dostosował się do wezwań organu o zaniechanie naruszeń koncesji i ustawy.

Kolegium nie zgodziło się zarzutem naruszenia przez organ I instancji wskazanych w odwołaniu przepisów procedury administracyjnej.

Ponadto organ nie dał wiary twierdzeniom strony, iż dokonała wydobycia piasku w ciągu 3 lat w ilości [...] na "własne potrzeby", gdyż jest to wbrew postanowieniom art. 4 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż wbrew zarzutom odwołania strona była zawiadomiona o wszczęciu postępowania, jak i pouczona o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i zgłoszenia ewentualnych uwag i zastrzeżeń. Z akt wynika, że strona z tych praw skorzystała. Okoliczność, że skarżący nie uczestniczył w oględzinach miejsca podczas ustalania obmiarów wydobytej kopaliny, organ uznał jako naruszenie które nie ma wpływu na wynik sprawy. Strona odwołująca się nie wykazała bowiem, iż naruszenie to pozbawiło ją możliwości dokonania w tym postępowaniu konkretnej czynności procesowej, która mogłaby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powyższą decyzję Kolegium B. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 77, art. 78 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zgromadzeniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy tj. nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę w odwołaniu, a służących wykazaniu kiedy nastąpiła rekultywacja terenu, czy, ile i ewentualnie kiedy kruszywo zostało wydobyte, czy dokonane pomiary są adekwatne do sytuacji, dlaczego doszło do rekultywacji bez odpowiednich decyzji administracyjnych,

2) art. 9 i art.10 k.p.a. poprzez uznanie, iż niepowiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, nie miało wpływu na wynik postępowania,

3) art. 10, art. 75, art. 79 k.p.a. poprzez uznanie, iż niezapewnienie udziału stronie przy dokonywaniu pomiarów, które legły u podstaw wymierzenia opłaty dodatkowej, nie miało wpływu na wynik postępowania i nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania,

4) art. 139 ust. 1,2,3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez nieuzasadnione zastosowanie przepisu i przyjęcie, iż w sprawie doszło do "rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji",

5) art. 79, art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i uznanie, iż w sprawie nie doszło do oględzin sensu stricte, a organ I instancji prawidłowo dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkującej błędnym ustaleniem: iż skarżący wydobywał kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji, iż skarżący wydobywał kopaliny, rozmiaru wydobytych kopalin oraz iż doszło do rażącego naruszenia warunków koncesji poprzez wydobycie kopaliny z wyrobiska zlokalizowanego na terenie działek [...]

6) art. 85 k.p.a. poprzez niedokonanie oględzin terenu,

7) art. 75 k.p.a. poprzez uznanie za wiarygodny dowód notatki D. O. U. G. w P. z [...] r.

8) art. 143 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez wydanie decyzji

z przekroczeniem 5 letniego terminu na jej wydanie.

W uzasadnieniu skargi B. S. wskazał, że posiadana przez organ dokumentacja, a także mapy sytuacyjne, które zostały użyte nie potwierdzają czy i ile kopaliny przedsiębiorca wydobył ze złoża z działki [...]

W ocenie Skarżącego zaproponowane przez niego wnioski dowodowe były bardzo istotne. Większość prac na terenie działki zostało wykonanych w latach [...] na podstawie zaleceń z Urzędu Gminy. Zawnioskowani świadkowie to w części pracownicy Urzędu Gminy, którzy wydawali dyspozycje skarżącemu na podstawie zaleceń od Wojewody Z.. Ze względu na znaczny upływ czasu a także ze względu na to, iż skarżący nie posiada dostępu do dokumentów Urzędu, zasadne było przesłuchanie świadków na okoliczność stanu działki nr [...] i przyczyn zastosowania uproszczonych procedur oczyszczania terenu.

Skarżący podniósł, iż od momentu kiedy zakupił działkę [...] nigdy nie była ona obmiarowywana. Mapa, na którą powołują się organy dotyczy wyłącznie działki [...], na której robiono pomiary na zlecenie skarżącego. Punkty odniesienia znajdujące się na działce [...] na powyższej mapie zostały tam naniesione albowiem znajdowały się na mapie pierwotnej, którą biuro geodezyjne otrzymało ze Starostwa Powiatowego w K.. Punkty te pochodzą co najmniej sprzed daty zakupy działki przez skarżącego ([...].) w okresie, kiedy skarżący jest właścicielem tej działki, nigdy nie były wykonane jej pomiary. Organy I jak i II instancji błędnie przyjęły, iż punkty na działce [...] były aktualizowane względnie, iż w takiej wielkości występowały w [...] r. Mapa, na którą powołano się w decyzji dotyczyła aktualizacji działki [...]

W związku z tym, iż organ odmówił przeprowadzenia dowodów, skarżący załączył do skargi oświadczenia J. U., który aktualizował mapę dla działki [...], z którego jednoznacznie wynika, iż nie aktualizowano działki [...],

a informacje terenowe widoczne na wydrukach wynikają z treści mapy zasadniczej. Starostwo mając dostęp do map nie ustaliło więc z jakiej daty pochodzą informacje terenowe widniejące na mapie zasadniczej będącej podstawą do naniesienia zmian na mapę [...] oraz podstawą obliczeń rzekomego wyrobiska.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.".

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126) zwanej dalej "ustawą". Przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że działalność gospodarcza w zakresie wydobywania kopalin ze złóż wymaga uzyskania koncesji. Zgodnie z przepisem art. 139 ust. 1 ustawy działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej. Opłatę dodatkową ustala, w drodze decyzji, odpowiednio organ koncesyjny lub organ administracji geologicznej, który zatwierdził projekt robót geologicznych lub któremu zgłoszono projekt robót geologicznych (art. 139 ust. 2 ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że wydobycie kopalin poza granicami obszaru górniczego jest wykonywaniem koncesji w sposób rażąco niezgodny z jej warunkami, bo wiąże się z prowadzeniem działalności

w obszarze, w którym przedsiębiorcy nie przysługuje uprawnienie.

W niniejszej sprawie skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "S.-B.", Starosta [...] w dniu [...] r. udzielił koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża "S. " na terenie części działki nr [...]. Decyzją

z dnia [...] koncesję powyższą zmieniono w zakresie m.in. rocznego wydobycia kruszywa do 2. i przedłużono ważność do 2025 r. Koncesję tę Starosta cofnął decyzją z dnia [...] r. Zasadnie więc Kolegium zauważyło, że stwierdzenie wydobywania kruszywa naturalnego poza obszarem objętym koncesją, czyli także na działce nr [...] wypełnia dyspozycję art. 139 ust. 1 ustawy, tj. rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji.

W wyniku wszczętego w trybie art. 139 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjnego w sprawie wydobywania przez B. S. kopaliny

z naruszeniem warunków koncesji Starosta [...] ustalił dla skarżącego opłatę dodatkową w wysokości [...] zł. W ocenie organów, przedsiębiorca rażąco naruszył warunki koncesji poprzez eksploatację kopaliny w okresie od [...] r. do [...] r. na terenie działek nr [...] w wielkości [...] kruszywa.

W rozpoznawanej sprawie wątpliwości Sądu budzi nie okoliczność stwierdzenia wydobywania przez skarżącego kruszywa naturalnego z naruszeniem warunków koncesji, lecz sposób udokumentowania przez organy stanu faktycznego sprawy, a w szczególności map na jakich oparł się organ, potwierdzających okres początkowy wydobywania przez skarżącego na działce nr [...] kruszywa naturalnego, tj. piasku.

W aktach sprawy znajduje się dokumentacja ustalająca ilość wydobytej kopaliny bez koncesji sporządzona przez W. L. w dniu [...]. Załączone do przedmiotowej dokumentacji kopie map nie wskazują jakiego rodzaju są to mapy, czy są to mapy przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego, przez kogo i kiedy zostały sporządzone. Co prawda Kolegium wskazuje, że mierniczy górniczy dokonał analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej aktualnej na dzień [...] r., lecz w aktach administracyjnych sprawy Sąd nie dopatrzył się takiej mapy. Kopie map jakie są załączone do dokumentacji sporządzonej przez W. L. nie zawierają bowiem stosownej metryki ich sporządzenia, przedstawiającej historię opracowania mapy. Okoliczność ta powoduje, że są to mapy całkowicie nieczytelne i nieprzydatne dla ustalenia okresu początkowego, powierzchni i ilości wydobywanej przez skarżącego kopaliny na działce nr [...]. W związku z powyższym, rację może mieć skarżący, iż mapa na która powołuje się organ dotyczy aktualizacji działki nr [...]

a nie działki [...] Tego faktu nie sposób jednakże z całą stanowczością stwierdzić

z powodu wskazanego wyżej, a więc nieczytelności i braku metryki załączonych do akt map.

Ponadto wątpliwości Sądu wzbudziło załączone przez B. S. do skargi oświadczenie J. U., w którym wskazał, że w roku [...] będąc zatrudniony w firmie G. S.. z o.o. dokonywał pomiarów działki nr [...] i dokonano wówczas jedynie pomiarów tej działki. Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze kwestionuje, że nigdy nie dokonywano pomiarów działki nr [...].

Wskazane nieprawidłowości skutkują stwierdzeniem, iż postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie prowadzone było z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Podstawowym obowiązkiem organu jest prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, w szczególności należy w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego. Organ jest obowiązany ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) i zająć w tym zakresie stosowne stanowisko. Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1169/11). Podobne stanowisko zajął NSA w Warszawie w swoich wyrokach z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 370/11 oraz z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1548/11.

Oparcie się przez organy orzekające w sprawie na dokumentacji zawierającej mapy bez metryki, nieczytelne i niedokładne, bez dokładnego opisu kiedy, przez kogo zostały sporządzone, jakiej działki dotyczą jest niedopuszczalne i uniemożliwia kontrolę Sądu co do zweryfikowania dokładnej ilości wydobytej kopaliny poza granicami obszaru górniczego tj. działki nr [...].

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, na który powołuje się skarżący należy wyjaśnić, że stosownie do art. 143 ust. 1 ustawy termin do wydania decyzji w sprawach opłat dodatkowych wynosi 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Niewątpliwie okres tych 5 lat jeszcze nie upłynął od wskazanej przez organy daty początkowej wydobycia tj. od dnia [...] r. w związku z tym, organ zobowiązany będzie wszczęte postępowanie prowadzić na nowo z uwzględnieniem wytycznych sądu zawartych w niniejszym wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi prawidłowo postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia rzeczywistej ilości wydobytej poza granicami obszaru górniczego kopaliny, w szczególności dokładnego udokumentowania okresu początkowego wydobywania kopaliny z naruszeniem warunków koncesji, opierając się na dokładnych mapach działki nr [...], oznaczonych metryką, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego, sporządzonych przez uprawnione do tego osoby i poświadczonych za zgodność z oryginałem.

Reasumując stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zostały podjęte

z naruszeniem art. 139 ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 7, art. 77 § 1,

art. 80 i art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.