Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 142/13 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 21 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 142/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2012 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. [...] w T. z [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie skreślenia A. O. z listy uczniów.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Dyrektor Szkoły Muzycznej, pismami z dnia 19 kwietnia 2012 r. i 17 maja 2012 r., powiadomił A. K., matkę uczennicy klasy pierwszej A. O., o zagrożeniu uczennicy otrzymaniem oceny niepromującej z przedmiotu głównego – fortepianu i kształcenia słuchu, a następnie pismem z 26 czerwca 2012 r., że egzamin poprawkowy z kształcenia słuchu odbędzie się 27 sierpnia, przedstawiając zakres wymagań. A. K. pismem z 2 lipca 2012 r. skierowała skargę do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który po jej zbadaniu, poinformował, że pismo informujące o zagrożeniu z kształcenia słuchu zostało wysłane na błędny adres, co powoduje, że ocenę klasyfikacyjną ustalono niezgodnie z przepisami, a wobec tego sprawdzian wiadomości i umiejętności odbędzie się 27 sierpnia 2012 r., tj. w terminie przewidzianym pierwotnie na egzamin poprawkowy, a innej możliwości zmiany oceny przepisy nie przewidują. Pismem z 22 sierpnia 2012 r. A. K. wystąpiła do Ministra z ponowną skargą, zarzucając, iż Departament Szkolnictwa Artystycznego i Edukacji Kulturalnej, który w imieniu Ministra udzielił odpowiedzi na skargę z 2 lipca 2012 r., nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów, a pismem z 23 sierpnia 2012 r. poinformowała Państwową Szkołę Muzyczną, że w związku z niezakończonym postępowaniem w sprawie ze skargi na nieotrzymanie promocji córka nie przystąpi do egzaminu poprawkowego. Szkoła Muzyczna pismem z 17 sierpnia 2012 r. poinformowała o przeniesieniu egzaminu poprawkowego na 29 sierpnia 2012 r., a pismem z tego dnia, że kolejny termin sprawdzianu wiadomości i umiejętności został wyznaczony na 31 sierpnia 2012 r. w związku z niestawieniem się na egzamin z kształcenia słuchu. A. K. na piśmie tym uczyniła adnotację, że córka nie weźmie udziału w egzaminie, gdyż toczy się postępowanie w sprawie egzaminu poprawkowego. Rada Pedagogiczna Szkoły [...] września 2012 r. podjęła uchwałę nr [...] o utrzymaniu oceny niedostatecznej dla A. O., nie wyrażając zgody na powtarzanie klasy, a także uchwałę nr [...] o skreśleniu z listy uczniów na skutek braku promocji. W dniu tym Samorząd Uczniowski Szkoły przedstawił swoją opinię w sprawie. Dyrektor Szkoły decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] skreśliła A. O. z listy uczniów, zaś Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał ją w mocy decyzją z [...] października 2012 nr [...] – obie wskazane na wstępie. Minister stwierdził, że na skutek skargi A. K. ustalono, że rodzice uczennicy nie zostali skutecznie poinformowani o przewidywanej ocenie niepromującej z przedmiotu kształcenie słuchu (błędne nazwisko i adres), a zatem ocena została ustalona z naruszeniem trybu i wskazał, że został wyznaczony sprawdzian na dzień 27 sierpnia 2012 r. w terminie dla egzaminu poprawkowego. Organ podkreślił, iż A. K. uparcie odmawiała stawienia się córki na sprawdziany, choć terminy wyznaczano trzykrotnie, co uniemożliwiało weryfikację oceny, a w konsekwencji spowodowało brak promocji, czego skutkiem było skreślenie z listy uczniów.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził:

Postępowanie w sprawie skreślenia z listy uczniów jest postępowaniem administracyjnym, którego tryb został uregulowany w art. 39 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 956, poz. 2572 ze zm.). Stosownie do art. 39 ust. 2 tej ustawy dyrektor szkoły może skreślić ucznia z listy uczniów, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Z tego przepisu wynika, że postępowanie wszczyna uchwała rady pedagogicznej, a następnie wymagana jest opinia samorządu.

Z akt wynika, że A. O. otrzymała ocenę końcową niedostateczną z przedmiotu kształcenie słuchu, jednak informacja do rodziców o tym fakcie została przekazana im niezgodnie z trybem przewidzianym w § 19 art. 2 Statutu Szkoły Muzycznej, a w takiej sytuacji § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz.U. Nr 65, poz. 400 ze zm.) umożliwia rodzicom zgłoszenie zastrzeżeń, a w przypadku stwierdzenia, iż naruszenie przepisów przy wystawieniu oceny końcowej miało miejsce, dyrektor szkoły powołuje komisję, która przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia i jest to jedyny tryb weryfikacji oceny. W sprawie A. K. zgłosiła zastrzeżenia, został wyznaczony termin egzaminu sprawdzającego, o czym została prawidłowo zawiadomiona, jednak odmawiała stawienia się córki na ten egzamin, co spowodowało skutek taki, że uczennica nie otrzymała promocji, a tym samym ziściła się przesłanka, o której mowa w § 24 ust. 2 pkt a/ Statutu Szkoły Muzycznej i A. O. została skreślona z listy uczniów. Wydane w sprawie decyzje są zatem zgodne z przepisami prawa materialnego, zaś postępowanie nie naruszyło przepisów prawa procesowego.

Reprezentowana przez adwokata, A. K. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając naruszenie prawa materialnego:

1) art. 4 ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 4572 ze zm.) w zw. z art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez pominiecie, iż błędne i chaotyczne organizowanie egzaminu poprawkowego przez szkołę i brak należytego informowania o uprawnieniach strony spowodowało skreślenie dziecka z listy uczniów,

2) § 19 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzenia sprawdzianów i egzaminów z publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz.U. Nr 65, poz. 400) oraz § 24 ust. 2 pkt a/ Statutu Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. [...] w T. poprzez skreślenie A. O. z listy uczniów poprzez przyjęcie, że nie przystąpiła do egzaminu poprawkowego chociaż taki nie był zorganizowany.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że naruszenie art. 4 ustawy o systemie oświaty oraz art. 7, 8, 9 k.p.a. polegało na niezgodnym z przepisami informowaniu rodziców ucznia o ocenie niepromującej, zmianie terminów egzaminu poprawkowego, zmianie trybu egzaminu z poprawkowego na sprawdzający, a przecież w przypadku niezdania egzaminu sprawdzającego uczeń może przystąpić do egzaminu poprawkowego, ale o takiej możliwości strona dowiedziała się dopiero we wrześniu z pisma Ministra załatwiającego skargę z 22 sierpnia 2012 r. Z kolei naruszenie § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra z 8 kwietnia 2008 r. w zw. z § 19 Statutu Szkoły o powiadamianiu rodziców o grożącej ocenie niepromującej spowodowało utratę zaufania rodziców do organów administracji szkolnej. Podniesiono też, że Minister przyznał, że ocena klasyfikacyjna została ustalona niezgodnie z przepisami prawa czyli nie może wywołać skutku prawnego, a ponieważ podstawą skreślenia jest ta ocena w związku z nieprzystąpieniem do egzaminu sprawdzającego i braku skorzystania z możliwości zdawania egzaminu poprawkowego, decyzja o skreśleniu jest niezgodna z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę wyłącznie w takim zakresie jaki zakreślają zarzuty skargi kasacyjnej, wskazane w podstawach. Skargę tę można oprzeć na dwóch podstawach, o czym przesądza art. 174 p.p.s.a. – naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie – art. 174 pkt 1 oraz naruszeniu prawa procesowego, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2. Zgodnie z tymi przepisami przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej polega na wskazaniu konkretnego przepisu konkretnego aktu prawnego oraz charakteru tego naruszenia. Spełnienie tych wymogów jest niezbędne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu granicami skargi kasacyjnej, bowiem związanie to oznacza również, że Naczelny Sąd nie jest ani uprawniony, ani zobligowany do poprawiania, uzupełniania lub interpretowania zarzutów skargi. Wskazać należy, że stosownie do art. 176 p.p.s.a., podstawy skargi i jej uzasadnienie należy traktować jako jeden element, a wobec tego, uzasadnienie może być nie tylko wyjaśnieniem, ale uzupełnieniem lub ukonkretnieniem zarzutów skargi. Z tych względów ustanowiony został, art. 175 § 1 p.p.s.a., nakaz sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika strony, bowiem należy się spodziewać, że osoba taka sprosta wymaganiom ww. zasad.

Stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna A. K. nie całkiem odpowiada wymaganiom, jeśli idzie o przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienie.

Skarga ta wskazuje jako podstawę art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego. Jednak jest to, poprzez powołanie tego przepisu, jedynie odniesienie do charakteru naruszenia, bowiem przy przytoczonych przepisach nie podano czy naruszone one zostały przez błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Z uzasadnienia skargi również charakter naruszenia nie wynika.

W punkcie 1 podstaw skargi kasacyjnej przytoczono art. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej "ustawa". Przepis ten nie był przez Wojewódzki Sąd stosowany, zatem należy domyślać się, że chodzi nie o jego błędną wykładnię, ale niewłaściwe zastosowanie. Jednak jest to tylko taki wniosek, choć nie wiadomo czy słuszny, bowiem co do charakteru naruszenia, to nie wynika on ani z podstaw, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej.

Artykuł 4 ustawy stanowi, że nauczyciel w swych działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierować się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej ucznia. Przepis ten statuuje ogólną zasadę, odnoszącą się do zachowania nauczyciela, ale w żadnym stopniu nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedmiotem jej bowiem nie była ocena zachowania nauczyciela, ale skreślenie z listy uczniów. Tę kwestię reguluje art. 39 ust. 2 ustawy, wskazując organ właściwy – dyrektor szkoły i tryb postępowania – uchwała rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu. Przytoczenie przepisu prawa materialnego, jako zarzutu skargi kasacyjnej, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. odnosi się do podania przepisu, który stanowi podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji, nie zaś jakiegokolwiek przepisu, nawet tego samego aktu, ale nie pozostającego w żadnym związku z przedmiotem sprawy. Art. 4 ustawy żadnego zastosowania nie mógł mieć w niniejszej sprawie.

Jeżeli natomiast idzie o naruszenie wskazanych również w pkt 1 art. 7, 8 i 9 k.p.a. to należy wyjaśnić, że nie są to przepisy prawa materialnego, ale procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że naruszenie art. 4 ustawy i art. 7, 8, 9 k.p.a. polegało na niezgodnym z przepisami postępowaniu dotyczącym poinformowania rodziców dziecka o wystawieniu oceny niepromującej. Właśnie nieprawidłowości w tym zakresie zostały w sprawie stwierdzone i dlatego było konieczne wdrożenie postępowania, mającego na celu zmianę tej oceny. Jednak w kwestii prawidłowości tego postępowania Naczelny Sąd nie może się wypowiadać, gdyż skarga kasacyjna zupełnie tego aspektu nie porusza.

W punkcie drugim podstaw skargi zarzucono naruszenie § 19 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz.U. Nr 65, poz. 400 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Takie przytoczenie przepisu nie wskazuje o który w istocie chodzi, bowiem § 19 ma rozbudowaną konstrukcję. Dzieli się na ustępy, te z kolei na punkty, a punkty na litery. Jak wskazano na wstępie, właściwe przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej polega na wskazaniu konkretnego przepisu, zaś jeśli idzie o niniejszą skargę nie wiadomo, o który przepis z dziesięciu ustępów § 19 idzie, a jeśli miały to być ustępy, które dzielą się na jeszcze mniejsze jednostki redakcyjne, która to z nich. W uzasadnieniu skargi odnoszącym się do tego punktu podstaw powiedziano natomiast na czym ma polegać naruszenie § 8 ust. 9 rozporządzenia, jest to zatem dodatkowa podstawa skargi. Przepis ten wyjaśnia na czym polega klasyfikacja końcoworoczna z zajęć edukacyjnych ogólnokształcących, artystycznych i zachowania, a dotyczy klas I–III ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Powiązany został z § 19 Statutu Szkoły, który dzieli się na jedenaście ustępów, ale o który z nich chodzi uzasadnienie skargi nie podaje. Wyjaśnia się, że nakłada ten przepis obowiązek powiadomienia rodziców, co najmniej miesiąc przed klasyfikacyjnym posiedzeniem rady pedagogicznej o grożącej ocenie, nie dającej promocji. Tę kwestię reguluje ust. 2 § 19 Statutu Szkoły. W sprawie nie ma wątpliwości, że ten przepis został naruszony, stąd konieczność sprawdzianu wiadomości i umiejętności. Jednak naruszenie tego przepisu nie rzutuje w żaden sposób na ocenę decyzji w sprawie skreślenia z listy uczniów.

W tym punkcie podstaw skargi kasacyjnej wskazano także na naruszenie § 24 ust. 2 pkt a/ Statutu Państwowej Szkoły Muzycznej. Ten przepis stanowił materialnoprawną podstawę decyzji o skreśleniu A. O. z listy uczniów. Stanowi on, że uczeń może zostać skreślony z listy uczniów, jeśli nie uzyskał promocji do następnej klasy lub nie zdał egzaminu poprawkowego. Na czym jednak naruszenie tego przepisu miałoby polegać nie zostało wskazane, bowiem nie podano w podstawach czy został błędnie wyłożony czy niewłaściwie zastosowany, nie wyjaśniono też tego w uzasadnieniu. W podstawie skargi podniesiono, że naruszenie tego przepisu ma polegać na skreśleniu z listy uczniów przez przyjęcie, że uczennica nie przystąpiła do egzaminu poprawkowego, chociaż taki nie został zorganizowany.

Z akt wynika, że skarżąca została powiadomiona przez Ministerstwo, że termin sprawdzianu wiadomości i umiejętności ucznia został wyznaczony w terminie egzaminu poprawkowego. Rozporządzenie używa także nazwy "egzamin". W § 19 ust. 2 pkt 1, przewiduje w tym i innych ustępach tryb postępowania. Statut Szkoły w § 19 ust. 6 przewiduje w przypadku oceny niepromującej egzamin poprawkowy. Skarga kasacyjna do kwestii wzajemnej relacji przepisów rozporządzenia i Statutu nie odnosi się, jak też do zachowania trybu postępowania, czy był on zgodny z przepisami czy też nie. W tej mierze zatem Naczelny Sąd, będąc związany granicami skargi, nie może się również wypowiedzieć.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.