Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 maja 2015 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

J.W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Według oświadczenia, wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielem działki o powierzchni 0,16 ha, na której posadowiony jest niewykończony budynek w stanie surowym. Ponadto jest właścicielem mieszkania o powierzchni 51,20 m2. Argumentując trudną sytuację materialną, wnioskodawca wskazał, iż jest bezrobotny i nie uzyskuje dochodów.

Odpowiadając na wezwanie Sądu skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), skarżący wyjaśnił, iż nie ponosi stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie. Rachunki za wodę, czynsz oraz ogrzewanie uiszcza jego 87 – letnia matka z otrzymywanej renty. Z powodu braków środków nie skarżący ponosi kosztów leczenia i zakupu lekarstw. Nie obciążają go kredyty i pożyczki. Nie posiada rachunku bankowego. Zalega z tytułu podatku od nieruchomości. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Opisując sposób zagospodarowania wskazanej we wniosku działki, skarżący podał, że znajduje się na niej niewykończony, zadaszony budynek, z zabitymi deskami oknami, a ponadto chlewik, garaż blaszany, 18 drzewek owocowych i grządka na warzywa. Budynek został posadowiony w latach 70-80 tych, a jego budowa nie została zakończona z powodu upadku firmy skarżącego w 1994 r.. Wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje w tym domu w piwnicy, jego matka również, ale razem nie mieszkają. Ww. mieszkanie nie jest zamieszkane. Skarżący planuje je sprzedać i za uzyskane z tego środki wykończyć dom. Jak podał, nie może wynająć domu, gdyż wiązałoby się to z poniesieniem zbyt dużych nakładów. Mieszkania nie wynajmuje z obawy, że najemcy nie wyprowadzą się i nie będzie mógł go sprzedać. Przedłożył ponadto kserokopię decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" przyznającej zasiłek dla opiekuna w kwocie 520 zł miesięcznie, z tytułu opieki nad matką.

W sprzeciwie od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 12 marca 2015 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy, skarżący podał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Nie zna wysokości jej renty i ponoszonych przez nią wydatków. Wskazał, że otrzymaną kwotę tytułem wyrównania zasiłku dla opiekuna przeznaczył na spłatę zaległości mieszkaniowych. Do sprzeciwu dołączył pisma spółdzielni mieszkaniowej dotyczące wysokości opłat za mieszkanie i rozliczenia liczników poboru wody.

Pismami z dnia 16 kwietnia 2015 r. Sąd zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z zapytaniem, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i w jakim zakresie. W odpowiedzi MOPS przy piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz GOPS przy piśmie z dnia 22 kwietnia 2015 r. nadesłały kopie decyzji wydanych w sprawach skarżącego (k. 48 – 175 akt sąd.).

Postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie z dnia 4 maja 2015 r. przyznał skarżącemu J.W. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie przyznania tego prawa w zakresie całkowitym, tj. obejmującym również ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Nie zgadzając się z odmową ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w złożonym zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł m.in., że udział adwokata w sprawie jest dla niego konieczny, a odmowa prawa pomocy w tym zakresie narusza prawo do sądu i do obrony. Podkreślił, że nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Dodał, że mieszka w odległości 50 km od O., a z uwagi na to, że jest bezrobotny, samo opłacenie kosztów dojazdów do Sądu jest dla niego uciążliwe. Podniósł też, że przedmiot sprawy jest nowy, w związku z czym niezbędny jest udział profesjonalnego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.

Powyższy przepis, eliminując mnożenie instancji sądowych, służy racjonalizacji postępowania i realizacji nakazu rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Według art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", tzn. niewzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (p. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 374//04, Lex nr 707782).

Sąd, po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, uznał że jest ono oczywiście uzasadnione, a zatem zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze zarówno okoliczności powołane w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też dołączoną do akt, opisaną wyżej dokumentację, Sąd po dokonaniu ponownej analizy materiałów sprawy stwierdził, że sytuacja majątkowa i osobista skarżącego jest na tyle trudna - czego potwierdzenie stanowi w szczególności fakt korzystania z systemu pomocy społecznej (decyzje MOPS z "[...]" o przyznaniu zasiłku dla opiekuna – k.74 akt sąd. oraz MOPS z "[...]" o przyznaniu dodatku mieszkaniowego k.- 57 akt) -, iż rzeczywiście nie posiada on środków pozwalających na poniesienie bez istotnego uszczerbku dla sytuacji finansowej, jakichkolwiek kosztów sądowych. Przy czym bez znaczenia dla tej oceny, pozostaje fakt posiadania przez stronę nieruchomości, których opisany wyżej stan pozostaje bez wpływu na możliwość poniesienia kosztów.

W sytuacji więc, gdy skarżący obiektywnie nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym, przyznanie mu prawa pomocy zarówno w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata – od czego uzależniona jest realizacja przez skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu – jest uzasadnione.

Uznając zatem w związku z dokonaną autokontrolą zaskarżonego postanowienia, wniesione zażalenie za oczywiście uzasadnione, Sąd stwierdził, że zaistniały przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.