Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Z. F. na czynność Starosty Powiatowego w C. z dnia 10 września 2025 r. w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Starosty Powiatowego w C. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 30 września 2025 r. Z. F. (dalej "Skarżący"), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność materialno-techniczną dokonaną 10 września 2025 r. przez Starostę Powiatowego w C. (dalej "Starosta" lub "Organ"). Czynność ta polegała na aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących działki o nr [...] położonej w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...] poprzez jej podzielenie na dwie odrębne działki o nowych numerach [...] i [...] bez żadnej styczności i wyodrębnienie między nimi działki bez nowego numeru, ale przypisanie całej powierzchni do działki sąsiada o numerze [...].

Skarżący powziął wiedzę o dokonanej czynności 24 września 2025 r. wskutek otrzymania pisma Starosty z 19 września 2025 r. nr [...]

Zaskarżonej czynności zarzucono:

1) naruszenie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h w związku z art. 20 ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.; dalej "p.g.i.k.") oraz w związku z § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie") poprzez pominięcie formy decyzji administracyjnej;

2) dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na wprowadzeniu w miejsce jednej działki dwóch nowych odseparowanych od siebie oraz dokonanie zmiany prawa własności dokonując tym samym dowolnego, według własnego uznania co do przebiegu granic, podziału dotychczasowej nieruchomości o jednolitym prawnie charakterze na faktycznie dwie nowe nieruchomości z pominięciem wymaganej procedury, co stanowi naruszenie postanowień art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

3) naruszenie § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez dokonanie aktualizacji ewidencji z pominięciem dopuszczalnych przypadków tejże aktualizacji;

4) naruszenie art. 39 ust. 5 p.g.i.k. poprzez aktualizację danych na podstawie pracy geodezyjnej przyjętej do zasobu 10 września 2025 r. za nr [...], który nie może być podstawą do ujawnienia nowych granic oraz zmiany powierzchni działki, jako że geodeta nie wykonywał czynności w trybie rozgraniczenia ani ustalenia granic;

5) działania i wydanie czynności w warunkach nieważności postępowania wobec konieczności wyłączenia się organu, a to wobec przesłanek z art. 24 i art. 26 k.p.a.

W związku z wniesionymi zarzutami Skarżący wniósł o uznanie czynności za bezskuteczną, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania od organu na jego rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił szczegółowo przebieg sprawy oraz podał argumenty na poparcie wniesionych zarzutów. Podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.i.k. (który był podstawą dokonania zaskarżonej czynności) aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b p.g.i.k. Zgodnie z art. 20 ust. 2b p.g.i.k. wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. Takowa nie została wydana w sprawie, a zatem czynność dokonana przez Starostę rażąco narusza prawo. Następnie Skarżący wskazał, że przyjęta przez Organ praca geodezyjna nie była rozgraniczeniem bowiem geodeta nie wykonywał czynności w trybie rozgraniczenia ani ustalania granic. Tym samym naruszono art. 39 ust. 5 p.g.i.k. Zdaniem Skarżącego, Starosta w ogóle nie powinien prowadzić postępowania. Sprawa dotyczy wniosku A. F., tj. kuzyna Skarżącego o wyjaśnienie podziału działki [...] przy ul. [...] w B.. W rzeczywistości chodzi o działkę wnioskodawcy o nr [...] Tutejszy Organ, w szczególności w osobie O. K., której inicjały stanowią sygnaturę sprawy i jest prowadzącą sprawę, brał udział w podziałach, scaleniach i ustaleniach zmian geodezyjnych ww. działek. Pani K. jest mieszkanką B. i niedaleką sąsiadką obu p. F.. Tut. Organ w tym wydziale nabył wiedzę od A. F. o konflikcie ze Skarżącym i sprawie zawisłej w Sądzie Rejonowym w C. pod sygn. akt [...]. Sprawa sądowa dotyczy wytyczenia drogi koniecznej po działce A. F. o nr [...], na którą ten się nie zgadza wskazując przebieg przez działkę Skarżącego nr [...] Korzystając z niewyjaśnionej w sposób pewny znajomości z osobami w Wydziale Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa w C. wszczęto dość nadzwyczajne postępowanie, które według słów jego Naczelnika [...] oraz p. K. oraz p. P. ma prowadzić do wydzielenia drogi przecinającej działkę nr [...] i nadanie jej nowego numeru oraz – co najważniejsze – przypisanie własności tejże do A. F.. Niniejsza skarżona czynność to realizuje. Organ samowolnie poinformował Sąd w C. 23 maja br., korzystając z udostępnionej przez A. F. sygn. akt, wyraźnie stając po jednej stronie sporu sądowego, czym naruszono wszelkie możliwe zasady równości stron. Organ stał się podmiotem występującym w sprawie w sposób wyraźnie i jednostronny po stronie A. F.. Samo postępowanie zakończone skarżoną czynnością jawi się jako kuriozalne albowiem jego celem i oczekiwanym rezultatem ma być zmiana własności części działki Skarżącego i to w taki sposób, że rozdziela całą jego nieruchomość na dwie części nigdzie ze sobą nie połączone. Organ nie jest uprawniony do zmiany praw własności. Organ zignorował własne zawiadomienia z 22 listopada 2019 r., wykaz z 26 czerwca 2009 r. oraz mapę zgłoszoną do zasobu za nr [...] oraz pominął zasadę ostatniego spokojnego stanu posiadania. Tymczasem A. F., jak i jego poprzednicy prawni, nie posiadali działki wytyczonej na skutek ww. skarżonej czynności. Niezależnie od tego ostatni spokojny stan posiadania jest na tyle długi, że spełnia przesłanki zasiedzenia. Nadto p. K. prowadziła sprawy geodezyjne p. F. w przeszłości. Stan działki nr [...] jest efektem właśnie jej działań. Mąż p. K. jest geodetą obsługującym komercyjnie teren B., z usług którego korzystał A. F.. Osoby z rodziny F. były zatrudnione w Wydziale i podlegały p. K.. Obecnie osoby te pracują w Urzędzie Gminny B. i ponownie zajmują się geodezją.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Organ wyjaśnił, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zmiana dotyczyła danych przedmiotowych i nie wskazuje na zmianę właścicieli nieruchomości. Zmiana rysunku granic działek ewidencyjnych związana była z wykryciem przez właściciela działki nr [...], błędu na mapie ewidencyjnej. W związku z tym Organ dokonał analizy i zlecił wykonanie prac geodezyjnych pn. Przeprowadzenie analizy dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, zapisów w księgach wieczystych oraz ustalenia w terenie około 20 punktów granicznych niezbędnych do ujawnienia prawidłowego przebiegu granic działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...]". W trakcie czynności sporządzenia protokołu ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych geodeta zanotował, że obecni Z. F. i D. F. nie zgadzają się z przebiegiem działki nr [...] przez środek ich nieruchomości, w związku z tym odcinki granicy zaznaczone na szkicu granicznym nr [...], stały się granicą sporną. Organ przedstawił wyniki analizy materiałów zasobu oraz dokumentów stanowiących podstawę wpisów do operatu ewidencyjnego i stwierdził, że mapa ewidencyjna nie odzwierciedla prawidłowych granic działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Następnie organ 19 września 2025 r. zaktualizował w oparciu o § 30 ust. 1 pkt 1 ppkt h rozporządzenia, na podstawie przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, operatu technicznego [...], przebieg granic działek ewidencyjnych. Celem postępowania było skorygowanie błędu na mapie i doprowadzenie do zgodności rysunku granic przedmiotowych nieruchomości z dokumentacją zgromadzoną w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.

W dalszej kolejności Organ odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 i art. 25 k.p.a. wskazał, że p. O. K. na jej wniosek została wyłączona z postępowania, a sprawę prowadzili inni pracownicy Organu. Inicjały w numerze sprawy wynikają z pierwotnej dekretacji wniosku. Nadto nie zaistniała żadna z podstaw z art. 25 k.p.a. do wyłączenia się Organu od prowadzenia postępowania.

Dodatkowo Organ wyjaśnił, że na wniosek A. F. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, którego celem było wyjaśnienie przebiegu granic działek nr [...] i [...]. Postępowanie to z powodu pozyskania dokumentacji geodezyjnej stało się bezprzedmiotowe i zostało umorzone. Od decyzji Starosty o umorzeniu postępowania Skarżący odwołał się do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.

W piśmie procesowym z 12 grudnia 2025 r. Skarżący poinformował, że Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 13 listopada 2025 r. uchylił w całości decyzję Starosty z 26 września 2025 r. o umorzeniu postępowania z wniosku A. F. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W piśmie procesowym z 17 grudnia 2025 r. Skarżący uzupełniając skargę zarzucił zaskarżonej czynności naruszenie także § 7 ust. 1 rozporządzenia zawierającego definicję działki. Skutkiem działania Organu jest podział faktyczny nieruchomości Skarżącego, tj. dotychczasowej działki nr [...] na dwie oraz zmiana prawa własności oraz powierzchni. Podział dokonany w ten sposób likwiduje jednolitość działki Skarżącego, czyniąc jej wykorzystanie w dotychczasowy sposób niemożliwym. Nowe działki nr [...] i [...] nie tylko nie sąsiadują ze sobą, ale tracą dostęp do drogi publicznej, a tym samym tracą charakter działki budowlanej. Skarżący wniósł także o dopuszczenie następujących dowodów i zażądanie ich od Organu:

1) szkicu polowego z kwietnia 1965 r. złożonego do dokumentacji geodezyjnej za nr [...] na okoliczność umiejscowienia znaku geodezyjnego tzw. przehaczenia, tj. działki tzw. starej drogi obecnie oznaczonej jako działka nr [...] (na skutek zawiadomienia o zmianie z 19 września 2025 r.) do działki nr [...];

2) planu z 1973 r. z zaznaczeniem granicy pomiędzy działką nr [...] a [...] na okoliczność przynależności tzw. starej drogi do działki nr [...];

3) planu sytuacyjnego z 13 sierpnia 1979 r. na okoliczność umiejscowienia znaku geodezyjnego tzw. przehaczenia, tj. przynależności działki tzw. starej drogi obecnie oznaczonej jako działka nr [...] (na skutek zawiadomienia o zmianie z 19 września 2025 r.) do działki nr [...];

4) mapy ewidencyjnej z 11 października 2007 r. na okoliczność umiejscowienia znaku geodezyjnego tzw. przehaczenia, tj. przynależności działki tzw. starej drogi obecnie oznaczonej jako działka [...] (na skutek zawiadomienia o zmianie z 19 września 2025 r.) do działki nr [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest czynność materialno-techniczna Starosty z 10 września 2025 r. polegająca na aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących działki o nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], na podstawie pracy geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 10 września 2025 r. pod identyfikatorem zasobu [...]

Wskazana czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a."). Wobec tego objęta jest kognicją sądów administracyjnych.

Skarga została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Dniem, w którym Skarżący dowiedział się o podjęciu czynności przez Starostę jest 24 września 2025 r., tj. dzień otrzymania pisma Starosty z 19 września 2025 r. informującego o dokonaniu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...] Skarga została nadana listem poleconym 2 października 2025 r., co wynika ze stempla pocztowego znajdującego się na kopercie, w której nadano skargę. Wobec tego skarga została wniesiona w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym Skarżący dowiedział się o podjęciu czynności przez Organ.

Wyjaśnić należy także, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że Skarżący w skardze zawarł wniosek o rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zaś Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Kontrola zaskarżonej czynności pod względem zgodności z prawem wykazała, iż została ona podjęta z naruszeniem prawa. Z tego względu Sąd orzekł o jej bezskuteczności (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jak stanowi art. 24 ust. 2b p.g.i.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b (pkt 1) lub w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach (pkt 2). Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.i.k.).

Z przepisu art. 24 ust. 2b p.g.i.k. wynika zatem, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje albo w drodze czynności materialno-technicznej (w przypadkach enumeratywnie wymienionych w lit. a do lit. h) albo w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach.

W rozpoznawanej sprawie Organ powołał się na art. 24 ust. 2b lit. h p.g.i.k. wskazując, że podstawę dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...] stanowiła dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 10 września 2025 r. pod identyfikatorem zasobu [...]

W myśl § 29a rozporządzenia aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy (§ 29a ust. 2 rozporządzenia). Zgodnie zaś z § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Z zacytowanego wyżej § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika, że przebieg granic działek ewidencyjnych może być w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji wykazany wyłącznie na podstawie takiej dokumentacji geodezyjnej, która po pierwsze jest dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego, a po drugie dokumentacja ta została sporządzona w związku i na potrzeby wskazanych w tym przepisie postępowań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2020 r., I OSK 2818/19, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Wobec tego dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, o której jest mowa w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.i.k., jest dokumentacja geodezyjna z § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wyłącznie zatem dokumentacja geodezyjna, która została sporządzona na potrzeby postępowań wymienionych w § 30 ust. 1 pkt 1 lit. a-f rozporządzenia może stanowić podstawę do rozstrzygania w formie czynności materialno-technicznej. Dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, która nie spełnia powyższego wymogu, stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.i.k. stanowi podstawę do aktualizacji informacji ewidencyjnych w drodze decyzji administracyjnej.

Dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 10 września 2025 r. pod identyfikatorem zasobu [...] została sporządzona na zlecenie Organu. Celem pracy geodezyjnej była analiza dokumentacji znajdującej się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, księgach wieczystych oraz ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych niezbędnych do ujawnienia prawidłowego przebiegu granic działki nr [...] Aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki nr [...] polegała na zmianie jej oznaczenia, tj. doszło do jej podziału na dwie odrębne działki o nr [...] i [...] wskutek przyjęcia, że przez środek tej działki przebiegała działka nr [...] Aktualizacja polegała także na zmianie powierzchni działki nr [...] (kosztem działki nr [...]) i zmianie danych technicznych budynku na działce nr [...] (budynek [...] został przypisany do działki nr [...]).

Skarżący, obecny na czynności polegającej na ustaleniu przebiegu granic działek nr [...] i [...], nie przyjął okazanej granicy działki nr [...] i odmówił złożenia podpisu na protokole z czynności. Wyjaśnił, że jego działka powstała podczas założenia ewidencji w latach sześćdziesiątych i sięgała aż do drogi gminnej [...], tak jak pokazuje szkic [...] Podkreślił, że wszystkie późniejsze mapy, które posiada ze Starostwa Powiatowego i znajdujące się w księgach wieczystych nie wskazywały, że przez jego działkę nr [...] przebiega działka nr [...] Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z okazaną granicą w terenie, jest to granica sporna. Wobec tego przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], stanowiącą własność A. F. a działką nr [...] stanowiącą własność Skarżącego jest sporny. Aktualnie toczy się postępowanie administracyjne na wniosek A. F. "w sprawie przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...], a w konsekwencji również granic działek nr [...] i [...]" (wyjaśnienia Organu zawarte w odpowiedzi na skargę i pismo Skarżącego z 12 grudnia 2025 r.).

Zgodzić się należy ze Skarżącym, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków dokonana zaskarżoną czynnością Starosty w istocie doprowadziła do podziału działki nr [...] na dwie odrębne, nie sąsiadujące ze sobą działki nr [...] i [...], a także do innego ukształtowania stosunków własnościowych na tej działce poprzez przeprowadzenie przez nią działki nr [...] Natomiast zakres zmian, jakie mogą być dokonane wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, pośrednio wynika z § 35 ust. 1 pkt 3 lit. a do lit. d rozporządzenia, a zatem dotyczyć może pola powierzchni działki ewidencyjnej, rodzaju lub pola powierzchni użytków gruntowych, rodzaju budynku, numeru działki ewidencyjnej. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków dokonana zaskarżoną czynnością Starosty wykracza poza zakres określony tą regulacją.

Operat nie został sporządzony na potrzeby żadnego z postępowań wymienionych w § 30 ust. 1 pkt 1 lit. a do lit. f rozporządzenia. Celem operatu nie było rozgraniczenie ani podział nieruchomości ani też ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych. Celem pracy było ujawnienie prawidłowego przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...] Nadto zauważyć należy, że procedura ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, o której mowa w § 33 - § 34 rozporządzenia, nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia ewentualnych sporów co do przebiegu granic nieruchomości, dla których właściwe jest postępowanie rozgraniczeniowe. Podkreślić trzeba, że głównym celem ewidencji gruntów i budynków jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Oznacza to, że za pomocą regulacji p.g.i.k. dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, opubl. w CBOSA). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności.

Wobec powyższego należy uznać, że Organ nie dysponując dokumentacją geodezyjną, o której mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie był uprawniony do orzekania w formie czynności materialno-technicznej. Właściwą formą rozstrzygnięcia była forma decyzji administracyjnej. Dodatkowo zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.i.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b tej ustawy. Oznacza to, że dokumentacja stanowiąca podstawę dokonania tego rodzaju wpisu musi zostać sporządzona w ramach stosownej modernizacji tej ewidencji lub też w ramach bieżącej aktualizacji dokonywanej w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 stycznia 2025 r., II SA/Gl 928/24, opubl. w CBOSA).

Zauważyć jednocześnie należy, że samo przyjęcie do zasobu dokumentacji geodezyjnej obejmującej informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków nie oznacza kategorycznego obowiązku dokonania aktualizacji tej ewidencji. Organ prowadzący ewidencję ma obowiązek ocenić, czy przedłożona dokumentacja jest wystarczająca, jako podstawa do wprowadzenia zmian. Wobec tego przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego – materiału źródłowego – mającego stanowić podstawy wprowadzenia zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny - przyjęty do zasobu - jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot. Innymi słowy dokumentacja taka stanowi środek dowodowy, który powinien być rozpoznany w szerszym kontekście, z uwzględnieniem innych materiałów istotnych w danej sprawie (por. wyrok NSA z 18 lipca 2019 r., I OSK 2524/17, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Organ zaniechał przeprowadzenia takiej oceny.

W konsekwencji należy uznać, że poprzez dokonanie aktualizacji danych ewidencyjnych w formie czynności materialno-technicznej w sytuacji nieobjętej hipotezą art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.i.k. doszło do naruszenia wskazanego przepisu oraz art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.i.k. w zw. z § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).