Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. w G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania decyzji o wysokości zadłużenia z tytułu składek postanawia odrzucić skargę

P. w G., działając w imieniu płatnika składek na ubezpieczenia społeczne W. z siedzibą w G. wniósł skargę na bezczynność organu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z wniosku z dnia 22 września 2021 r., uzupełnionego wnioskiem z dnia 5 listopada 2021 r. o wydanie decyzji w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z tym wniesiono o:

1. zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji, w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w terminie 7 dni,

2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,

3. przyznanie na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu ZUS na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, ewentualnie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie od organu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych jest jednostką organizacyjną sektora finansów publicznych powołany mocą ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (ostatni t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 630 z późn. zm.) do kontroli przestrzegania przepisów o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w tym w zakresie ochrony interesów i praw konsumentów finalnych, i na mocy przepisów ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r., nr 80, poz. 872) wchodzi w skład wojewódzkiej administracji zespolonej.

Na podstawie wniosku płatnika składek - Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 22 września 2021 r., uzupełnionego pismem z dnia 5 listopada 2021 r. "o wydanie decyzji w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych", przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G. toczy się postępowanie w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone wydaniem decyzji, co oznacza bezczynność organu w znaczeniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.. Wskazano też, że jak wynika z treści postanowienia organu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2022 r. znak: [...], [...], wydanego w następstwie ponaglenia na bezczynność, nie zamierza zakończyć przedmiotowego postępowania wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę wskazano, że w tej sprawie pismem z 18 stycznia 2022 r. ZUS poinformował płatnika składek, że nie ma podstaw do wydania decyzji określającej zadłużenie za październik 2021 r., w związku z rozliczeniem zadłużenia wpłatą z 23 listopada 2021 r..

Wskazano, że w tym samym dniu organ wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2021 r. W wyniku tego w dniu 1 marca 2022 r. organ rentowy wydał decyzję znak [...] o umorzeniu postępowania w sprawie określenia na koncie płatnika składek wysokości należności z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ponieważ stało się bezprzedmiotowe, gdyż na dzień wydania decyzji skarżący nie miał zaległości.

Zdaniem ZUS, powołane w treści odpowiedzi na skargę pisma kierowane do skarżącego, będące odpowiedziami na jego wnioski i pisma w sprawie dowodzą, że w sprawie nie zachodzi bezczynność organu rentowego. Wydana decyzja z dnia 1 marca 2022 r. o umorzeniu postępowania była skutkiem opłacenia przez płatnika składek należności.

Zdaniem organu, w tym stanie rzeczy skarga winna być oddalona, jako całkowicie bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 383 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735,1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek. Zdaniem Sądu, tak określony przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć podlegających kognicji sądów administracyjnych, określonym w wyżej powołanych przepisach art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a..

Wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie w zakresie składek następuje w drodze decyzji wydanych przez ZUS.

Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą zgodnie z art 4778 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, dalej: k.p.c.) do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych.

Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą zatem do kategorii spraw cywilnych, podlegających właściwości sądów powszechnych. W sprawach tych wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych i nie przysługuje skarga sądowoadministracyjna. Wyjątkiem od powyższej reguły są decyzje wskazane w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., tj. przyznające lub odmawiające świadczenia w drodze wyjątku, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Od tego rodzaju decyzji nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, ale prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Wówczas do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego i sprawy te podlegają zaskarżeniu do sądów administracyjnych. Sprawa niniejsza nie należy jednak do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s..

W związku z powyższym sprawa niniejsza jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny, a Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli postępowania w takiej sprawie.

Z powyższych przyczyn wniesiona przez skarżącą do sądu administracyjnego skarga na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych. Tym samym skarga ta jest niedopuszczalna i stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.