Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 20 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 979/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpatrzeniu odwołania A. M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Lęborka z [...] czerwca 2022 r. zobowiązującą w/w do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję A. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na grożącą jej znaczną szkodę materialną.

Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że jest osobą niepełnosprawną wymagającą leczenia, przez co będzie musiała rozważyć zrezygnowanie z niego, gdyż zobowiązania finansowe mogą ją przerosnąć. Strona podkreśliła, że poprzez opłacanie pobytu w domu pomocy społecznej ojca (który ją zawiódł i nie wspomagał w żaden sposób w okresie, gdy go potrzebowała) nie będzie też mogła pomagać osobom, które nigdy jej nie zawiodły - matce i jej siostrom, które teraz potrzebują pomocy z uwagi na wiek i liczne choroby. Skarżąca wskazała, że pod koniec czerwca 2022 r. nabyła za wszystkie swoje oszczędności lokal mieszkalny w udziale do ¾, aby zamieszkał w nim ojciec, który źle znosi pobyt w domu pomocy społecznej (lokal jest w stanie deweloperskim i wymaga nakładów, aby można było w nim zamieszkać). Strona podkreśliła, że nie dokonałaby zakupu tego lokalu, gdyby nie stan psychiczny jej ojca.

Skarżąca wskazała, że nie może co prawda zapomnieć krzywd, które ojciec jej wyrządził, ale nie chce zostawić go w miejscu, w którym nie planował przebywać przez tak długi czas i w którym źle się czuje. Zdaniem strony ponoszenie opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej uniemożliwi lub znacznie opóźni realizację tego planu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 8 lutego 2023r., sygn. akt II SA/Gd 979/22 odmówił A. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2022 r., nr [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez zainteresowanego okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do strony skarżącej, bowiem jej rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa, albowiem twierdzenia sformułowane we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie zostały potwierdzone dokumentami. Dokumenty takie nie znajdują się również w aktach administracyjnych sprawy. Tymczasem do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o sytuacji majątkowej strony, gdyż zweryfikowanie tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej aktualnym stanie majątkowym, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych zasobach pieniężnych, obciążeniach, czy ponoszonych wydatkach.

Sąd wskazał, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami jej wykonania, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tym samym sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie uwiarygodniła swoich twierdzeń. Sąd podkreślił, że także przekonanie skarżącej o wadze podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazała, że na dzień 31 grudnia 2021 r. zgromadziła wspólnie z mężem oszczędności w kwocie 230.000 zł oraz 4.100 euro, na dowód czego załączono oświadczenie majątkowe. Dalej podała, że w dniu 28 czerwca 2022 r. dokonała zakupu lokalu mieszkalnego w stanie developerskim za kwotę 324.450,10 zł. Udział skarżącej w tym lokalu to ¾, zaś ojca ¼ (sfinansowany z pieniędzy, które ojciec otrzymał od żony po podziale majątku) – załączono kopię aktu notarialnego. Powtórzyła argumentację, że ponosząc koszty pobytu ojca w DPS, skarżąca nie będzie w stanie pomagać mamie i jej siostrom, które zawsze były dla niej wsparciem i na które zawsze mogła liczyć. Wskazała, że łączny koszt takiego wsparcia łącznie wynosi 2,5 – 3 tysiące zł. Skarżąca podkreśliła, że jest jedynaczką, a mamy i jej siostry to osoby schorowane w wieku ok. 80 lat. Podkreśliła, że ciocie nie mają dzieci. Skarżąca poddała, że nie posiada rachunków za zakupy, wskazując, że dotyczą one głównie zakupów spożywczych, leków, opłacania kosztów rehabilitacji, pobytów rekreacyjnych. Skarżąca wskazała, że nie zbierała rachunków, bo nie sądziła, że kiedyś będą jej potrzebne. Podkreśliła, że zawsze to traktowała jak pomoc osobom bliskim , które kiedyś pomagały jej. Skarżąca podała ponadto, że jest właścicielką 5 – letniego samochodu, którym dojeżdża do pracy ok. 80 km dziennie.

Skarżąca podkreśliła, że po zakupie w/w lokalu mieszkalnego nie ma już żadnych oszczędności, co realnie powoduje, że egzekucja administracyjna spowoduje zajęcie wynagrodzenia, samochodu, czy udziału w mieszkaniach. Wskazała, że pogorszenie jej sytuacji majątkowej spowoduje, że nie będzie ona w stanie zakończyć remontu lokalu zakupionego dla ojca, co opóźni jego przeprowadzkę do tego lokalu, będzie generować dalsze koszty jego pobytu w DPS i może spowodować znaczne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego. Wskazała ponadto, że w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej jest zobowiązana rozliczyć się z mężem z tytułu posiadanych oszczędności, które przeznaczyła na zakup lokalu, a którego mąż skarżącej nie zamierzał finansować.

Skarżąca zaznaczyła, że jest osobą niepełnosprawną, wymagającą leczenia, rehabilitacji, której brak może spowodować pogorszenie się jej stanu zdrowia. Wskazała, że nie dysponuje jednak środkami by opłacić rehabilitację, gdyż bieżące środki przeznacza w większości na remont lokalu dla ojca.

Podniesiono, że w sprawie pominięto całkowicie sytuację finansową małżonki ojca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Następstwa, o jakich mowa w tym przepisie, muszą być konsekwencją wykonania decyzji, zatem wstrzymaniu wykonania mogą podlegać wyłącznie decyzje nadające się do wykonania. Wykazanie następstw wynikających z wykonania decyzji spoczywa na stronie, która ubiega się o wstrzymanie, przy czym następstwa te powinny być realne i bezpośrednio związane z wykonaniem decyzji.

Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Podkreślić także należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w judykaturze – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.

Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, iż świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym. W niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego wraz z decyzją organu I instancji dotyczą co prawda świadczenia pieniężnego, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym, jednak oceniając skutki zapłaty wskazanej należności należało mieć na względzie zarówno wysokość zobowiązania (kwota 3.004,62 zł miesięcznie za okres od 1 września 2021r. do 31 stycznia 2022 r. – z wyłączeniem okresu od 22 grudnia 2021 r. do 21 stycznia 2022 r., kwota 2.892,62 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r., kwota 3.204,85 zł miesięcznie za okres od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r., kwota 3.095,01 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r.), stan zdrowia skarżącej (orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 17 maja 2022 r. wskazujące, że niepełnosprawność istnieje od 4 sierpnia 2008 r. Orzeczenie wydano na okres do 31 maja 2027 r.), jak też opisane przez skarżącą okoliczności wyzbycia się środków finansowych celem kupna lokalu mieszkalnego dla ojca oraz kwestię świadczenia pomocy finansowej osobom najbliższym. Podkreślić przy tym należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca zobowiązana była uprawdopodobnić, a nie udowodnić.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podane przyczyny złożenia wniosku dostatecznie uprawdopodobniają istnienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżąca wykazała bowiem, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub że powstałe w związku z tym skutki byłyby trudne do odwrócenia. Wykonanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji mogłoby spowodować poważne konsekwencje finansowe w postaci utraty środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącej oraz potrzeb osób jej najbliższych oraz na tyle trwałą zmianę, że powrót do stanu poprzedniego – w przypadku uwzględnienia skargi – byłby znacznie utrudniony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.