Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z., J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z., J. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. (dalej: skarżący), skargą z dnia 5 maja 2017 r. (data prezentaty), wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 w części nieobjętej decyzjami Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...].

Wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków z dnia [...] stycznia 1948 r. i z dnia [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] oznaczonej hip. nr [...] i nr [...], dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony organowi w dniu 13 stycznia 2016 r. (data prezentaty wpływu do Prezydenta [...]), wraz z informacją, że akta administracyjne niniejszej sprawy zostały dołączone do sprawy I SAB/Wa 720/15 i zostaną zwrócone po jej prawomocnym zakończeniu. Akta te wpłynęły do organu 25 maja 2016 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, mimo wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku nakładającego na Prezydenta [...] grzywnę (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/WA 1199/16). Skarżący podnieśli że bezskuteczne okazały się także uprzednie wezwania, w tym ponowne wezwanie z dnia 6 marca 2017r. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, orzeczenie rażącego naruszenia prawa w związku z brakiem wydania decyzji i wykonania wyroku, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność dokładnego ustalenia, które wyodrębnione działki przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowiły własność W. Z.. Ponadto organ zaznaczył, że sprawa jest skomplikowana, a opóźnienia w jej załatwieniu zwiększa dodatkowo duża ilością korespondencji wpływająca do Biura Spraw Dekretowych. Dodatkowo na skutek licznych skarg składanych przez stronę skarżącą, akta sprawy znajdują się długotrwale w posiadaniu innego organu, utrudniając rozpoznanie wniosku dekretowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku, uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 498/15 zobowiązał Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odpis prawomocnego wyroku wpłynął do organu 13 stycznia 2016 r. (prezentata organu), natomiast akta, w związku z wykorzystywaniem ich w innej sprawie, wpłynęły 25 maja 2016 r. (prezentata organu). Zatem termin wykonania wyroku minął w dniu 25 lipca 2016 r. Następnie na skutek skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1199/16 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent [...] nie rozstrzygnął w pełni sprawy objętej wnioskami z dnia [...] stycznia 1948 r. i [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości.

Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Należy bowiem zauważyć, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy (organ przekroczył go o około rok i trzy miesiące) oraz to, że Prezydent [...] został już wcześniej ukarany grzywną w wysokości 1000 zł, która jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 3000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 23 października 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków, zmierzających do załatwienia sprawy, ignorując wezwania skarżących do wykonania wyroku. Należy ponadto podkreślić, iż mimo otrzymania w dniu 19 kwietnia 2017 r. prawomocnego wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, Prezydent [...] również nie podjął żadnych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy.

Sąd nie dostrzega również obecnie potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Należy również zauważyć , że o ile grzywna ma charakter obligatoryjny, to ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu (por. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800).